«کنگینه»؛ روش ابتکاری نگهداری انگور برای زمستان در افغانستان

گنکینه
توضیح تصویر، در این روش، انگور در ظرف‌های گِلی مهر و موم می‌شود تا برای ماه‌ها تازه بماند و در زمستان مصرف شود.
منتشر شده در
زمان مطالعه: ۳ دقیقه

«کنگینه»، روشی سنتی برای نگهداری انگور در افغانستان است که باغداران به کمک گل و کاه، انگور را از فصل برداشت تا ماه‌های زمستان و حتی بهار تازه نگه می‌دارد. این شیوه که هنوز در بخش‌هایی از کابل و پروان رواج دارد، نسل به نسل میان باغداران منتقل شده است.

در حاشیه کابل، جایی که باغ‌های انگور در ولسوالی کلکان گسترده‌اند، باغداران هنوز از این روشی سنتی و چند صد ساله برای نگهداری انگور استفاده می‌کنند.

محمدصابر شجاعی، یکی از دهقانان کلکان، که هر سال صدها کنگینه می‌سازد به خبرگزاری فرانسه گفت که در این روش، خوشه‌های انگور میان دو ظرف گرد ساخته‌شده از گل و کاه قرار می‌گیرد و سپس با گل مهر و موم می‌شود.

به گفته او، این ظرف‌ها در اتاقی تاریک نگهداری می‌شوند و انگور می‌تواند از زمان برداشت تا ماه‌های بهار تازه باقی بماند.

شجاعی می‌گوید این روش را از پدرش آموخته و خاطرات دوران کودکی‌اش با خوردن انگور کنگینه در روزهای سرد زمستان گره خورده است.

هیچ‌کس دقیقاً نمی‌داند که استفاده از کنگینه در افغانستان از چه زمانی آغاز شده است، اما گفته می‌شود این روش دست‌کم چندین قرن قدمت دارد و مهارت آن نسل به نسل منتقل شده است.

این روش در حالی ادامه یافته که باغداران افغانستان با چالش‌های جدی روبه‌رو هستند. کمبود سردخانه‌های مجهز برای نگهداری محصولات زراعتی و نیز محدود شدن صادرات به پاکستان به دلیل تنش‌ها و درگیری‌های مرزی، بازار انگور را تحت فشار قرار داده است.

فرهاد عزتی، یکی از تاجران جوان انگور، می‌گوید بسته شدن مسیر صادرات به پاکستان باعث شده عرضه انگور در بازارهای داخلی افزایش یابد و قیمت‌ها به شدت کاهش پیدا کند.

به گفته او، بهای انگور امسال نسبت به سال گذشته حدود ۷۰ درصد پایین آمده و بسیاری از دهقانان حتی قادر به جبران هزینه‌های تولید خود نیستند.

گنکینه
توضیح تصویر، کنگینه، روشی سنتی برای نگهداری انگور است که هنوز در بخش‌هایی از کابل و پروان رواج دارد

با وجود این مشکلات، انگور افغانستان همچنان شهرت زیادی دارد. عزتی می‌گوید کیفیت و طعم انگورهای افغانستان از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که آن را از محصولات مشابه متمایز می‌کند.

باغداران می‌گویند کنگینه نمی‌تواند جایگزین زیرساخت‌های مدرن نگهداری و صادرات محصولات زراعتی شود، اما می‌تواند بخشی از محصولی را که در فصل برداشت ممکن است تلف شود، حفظ کند.

با این حال، در زمستان مردم می‌توانند کنگینه‌ها را از کنار جاده یا بازارهای محلی خریداری کنند و خانواده‌ها از خوردن انگور تازه در فصل سرما لذت ببرند.

بر اساس معلومات سازمان غذا و زراعت ملل متحد (فائو)، این شیوه اکنون عمدتاً در کابل و ولایت همجوار پروان رواج دارد.

عزت‌الله نوری، از مسئولان این سازمان در افغانستان، خواهان پژوهش بیشتر درباره این روش سنتی و حمایت از دهقانان برای عرضه گسترده‌تر کنگینه شده است.

او هشدار می‌دهد که اگر این روش بومی ثبت و حمایت نشود، ممکن است در آینده از میان برود. به گفته او، حفظ کنگینه تنها به معنای نگهداری انگور نیست، بلکه بخشی از فرهنگ و میراث افغانستان را نیز زنده نگه می‌دارد.