Pəhrizlə bağlı 6 yanlış inanc

Bir dietoloq olaraq, xüsusilə sosial mediada sağlamlıq influenserlərinin artması ilə birlikdə, qidalanmaya dair çox sayda yanlış məlumatla qarşılaşıram.

Ən çox eşitdiyim altı pəhriz mifini və bunlara nə üçün inanmamaq lazım olduğunu izah etməyə çalışacağam.

1. Karbohidratlardan uzaq durmaq lazımdır?

Qram hesabına görə karbohidratlar, yağda olan kalorinin (kcal) yarısından belə daha az kalori ehtiva edir.

Karbohidratları kəsmək, digər bütün pəhriz məhdudiyyətlərində olduğu kimi çəki itkisinə səbəb ola bilər, lakin bu, piy itkisindən çox su itkisi ola bilər.

Bundan əlavə, böyük qida qruplarını tamamilə kəsən pəhrizlərə sadiq qalmaq çətindir.

Karbohidratlar əsas makro qidadır və bizim ilkin enerji mənbəyimizdir. Hətta ümumi enerji qəbulumuzun 50%-ni təşkil etməlidirlər.

Karbohidratları kəsmək əvəzinə, tam taxıllı seçimlərə üstünlük verin: tam buğda çörəyi, tam buğdadan hazırlanmış makaron, qonur düyü, meyvə, tərəvəz və qabıqlı kartoflar.

Bu qidalar həm daha uzun müddət tox tutur, həm də lif qəbulunuzu artırır.

Cəmiyyətin 90%-nin kifayət qədər lif istehlak etmədiyi nəzərə alındıqda, bu vacibdir.

2. Meyvə şəkəri zərərlidir?

Fruktoza bütün meyvələrdə olan təbii şəkərdir - hüceyrə strukturunun daxilində yerləşdiyi üçün "sərbəst şəkər" kimi təsnif edilmir.

İstehlakı mövzusunda diqqətli olmalı olduğumuz "sərbəst şəkər" isə yemək və ya içkilərə dad vermək üçün əlavə edilən şəkərdir; meyvə şirəsi, sirop və balda olan növdür.

Meyvələr vitamin, mineral, fitokimyəvi maddələr və lif baxımından möhtəşəm mənbələrdir - bunların hamısı sağlığınız üçün vacibdir.

Bundan əlavə, meyvəni tərəvəzlərlə birlikdə istehlak etmək yüksək qan təzyiqi və ürək xəstəliyi inkişafı riskinin azalması ilə əlaqələndirilib.

Gündə ən azı beş porsiya meyvə və tərəvəz istehlak etməyi hədəfləyin. Meyvə şirəsi də buna daxildir, lakin nə qədər içirsinizsə də, içmək, yalnız bir porsiya sayılır.

Meyvələrin şirəsi çıxarıldıqda, daxilindəki liflər də çıxarılmış olur və yerdə qalan şəkər "sərbəst şəkər" halına gəlir. Bu səbəbdən gündə ən çox bir kiçik stəkan (150 ml) için.

3. Detoks pəhrizləri vücudu toksinlərdən təmizləyirmi?

Bir çox detoks pəhrizi potensial olaraq təhlükəlidir və möhkəm elmi sübutlara əsaslanmır. İddialar çox vaxt şişirdilmişdir və təmin etdiyi faydalar qısaömürlü ola bilər.

Üstəlik, artıq öz detoks mexanizmlərinizə sahibsiniz: bağırsaqlarınız, qaraciyəriniz və böyrəkləriniz bu vəzifəni yerinə yetirir.

Ciddi bir sağlamlıq probleminiz yoxdursa, bu orqanlar fizioloji siqnallara cavab verərək vücudu təmizləyir.

Bu səbəbdən xüsusi detoks qidaları, içkiləri və ya əlavələri həqiqətən zəruri deyil.

Bəzi detoks pəhrizləri meyvə və tərəvəz istehlakını artırmağı və doymuş yağ, duz və şəkər nisbəti yüksək qidaları azaltmağı təşviq edir (ki, bu pis deyil), lakin eyni zamanda bütün bir qida qrupunu kəsməyi tövsiyə edir.

Çoxumuz üçün bu lazım deyil və qidalanma çatışmazlığına səbəb ola bilər.

Bunun əvəzinə balanslı və müxtəlif qidalarla bəslənin, kifayət qədər yatın, alkoqol istehlakına diqqət edin, siqaret çəkməyin, təmiz hava alın və aktiv olun.

4. Veqan və vegetarian məhsullar daha sağlıqlıdır?

Vegetarian və ya veqan bir pəhriz qidalı ola bilər və sağlam həyatı dəstəkləyə bilər. Lakin bir qidanın bitki mənşəli olması onun ən yaxşı və ya ən sağlam seçim olduğu mənasına gəlmir.

Bəzi veqan və vegetarian məhsullar ultra-işlənmişdir və yüksək miqdarda doymuş yağ, duz və şəkər ehtiva edə bilər.

Veqan dondurma, südlü dondurma qədər şəkər ehtiva edə bilər və soya əsaslı burger və sosiska kimi ət əvəzediciləri (yaxşı bir zülal mənbəyi olsalar da) yüksək duz və yağ ehtiva edə bilər.

Əlavə edilən inqrediyentləri yoxlamaq üçün qida etiketlərini oxuyun və yeməklərin necə hazırlandığına diqqət yetirin.

5. Süd məhsulları pəhrizdə zəruridirmi?

Süd məhsulları; zülal, kalsium, yod, fosfor, kalium və B vitaminləri baxımından son dərəcə zəngindir.

Bio-live yoğurt və kefir kimi bəzi fermentləşdirilmiş süd məhsulları probiotik ehtiva edir, bu səbəbdən bağırsaq sağlamlığını da dəstəkləyə bilər.

Süd məhsullarında laktoza adlanan təbii bir şəkər olur. Lakin bu, vacib qidalarla birlikdə olduğu üçün "sərbəst şəkər" sayılmır.

Diaqnoz qoyulmuş bir süd allergiyanız və ya dözümsüzlüyünüz (intolerans) yoxdursa, süd məhsullarından imtina etməyinizə ehtiyac yoxdur.

Veqanlıq kimi səbəblərlə süd məhsullarından qaçmağa üstünlük verirsinizsə, istehlak etdiyiniz məhsulların yod, kalsium və B vitaminləri ilə zənginləşdirilmiş olmasına diqqət edin.

6. Tək-tək qida maddələri və əlavələr immunitet sistemini gücləndirirmi?

İmmunitet sistemimizin yaxşı çalışmasını təmin edən bir çox əsas qida maddəsi var, lakin bunlar birlikdə çalışır.

Sink və ya C vitamini kimi tək bir qidaya fokuslanmayın; çünki digər qidaların da vacib rolları var.

Balanslı bir qidalanma; meyvə, tərəvəz, tam taxıllar, süd məhsulları (və ya zənginləşdirilmiş alternativləri), qoz-fındıq, toxumlar, ət, balıq və/və ya lobya ilə paxlalılar kimi bitki mənşəli zülalları ehtiva etdikdə, çox vaxt immunitet sistemini dəstəkləmək üçün kifayətdir.

Bəzi insanların qida əlavələrinə ehtiyacı ola bilər: hamilə qalmağı planlaşdıranlar (və ya hamilə olanlar), D vitamini çatışmazlığı riski daşıyanlar və bəzi veqanlar kimi.

Kifayət qədər yuxu, müntəzəm idman və stresi idarə etmək də çox vacibdir.

Gələn dəfə sosial mediada bir sağlamlıq "məlumatı" gördükdə, bunu kimin dediyinə və elmin həqiqətən bunu dəstəkləyib-dəstəkləmədiyinə diqqət yetirin.

Bu məlumatlar tibbi diaqnoz və ya diyetoloqunuz tərəfindən verilən pəhriz tövsiyəsinin əvəzinə tətbiq edilməsi məqsədilə təqdim olunmamışdır.