Công ty Mỹ trúng thầu cung cấp 13 tàu tuần tra cho Việt Nam

Công ty đóng tàu Metal Shark có trụ sở tại bang Louisiana vừa được Chính phủ Mỹ trao hợp đồng đóng 13 tàu tuần tra cho Việt Nam, với điều khoản cho phép đặt đóng thêm tàu.

Hợp đồng này sẽ nâng tổng số tàu tuần tra được Metal Shark bàn giao cho Việt Nam lên 37 chiếc.

Trước đó, Mental Shark đã bàn giao 24 tàu tuần tra quân sự 45 Defiant được chế tạo theo yêu cầu cho Cảnh sát biển Việt Nam trong giai đoạn 2017-2020, thông cáo báo chí của Metal Shark hôm 30/9 cho hay.

"Các tàu vỏ nhôm hàn dài khoảng 13,7 mét này đã góp phần tăng cường năng lực an ninh và thực thi pháp luật trên biển của Việt Nam, đồng thời hỗ trợ quan hệ đối tác an ninh ngày càng phát triển giữa Hoa Kỳ và Việt Nam sau khi lệnh cấm vận vũ khí kéo dài nhiều thập kỷ của Hoa Kỳ được dỡ bỏ vào năm 2016," theo thông cáo báo chí.

13 tàu tuần tra lớp Defiant mới sẽ được đóng tại cơ sở sản xuất của Metal Shark ở thành phố Jeanerette, Louisiana.

Các tàu này sử dụng chung nền tảng thiết kế với các tàu hiện đang được lực lượng quân sự Hoa Kỳ và các nước đối tác khác của Mental Shark vận hành trên toàn thế giới, theo công ty.

Sự đồng bộ về nền tảng này sẽ hỗ trợ khả năng sẵn sàng hoạt động thông qua việc đơn giản hóa công tác huấn luyện, bảo dưỡng, hậu cần và hỗ trợ trong toàn bộ vòng đời của tàu, đồng thời thúc đẩy khả năng tương tác và phối hợp chặt chẽ hơn giữa các lực lượng hàng hải tham gia, theo Metal Shark.

Các tàu mới sẽ được thiết kế và trang bị để thực hiện nhiều nhiệm vụ an ninh ven biển, bao gồm tuần tra, ngăn chặn, tìm kiếm cứu nạn và thực thi pháp luật trên biển.

Mental Shark cho hay các tàu này được thiết kế để đạt tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt và bảo vệ thủy thủ đoàn trong mọi điều kiện thời tiết, với các hoạt động kéo dài trong môi trường hàng hải khắc nghiệt.

Ông Chris Allard, Giám đốc điều hành (CEO) của Metal Shark cho biết, tới nay Mental Shark đã bàn giao hơn 500 chiếc tàu kiểu này cho các đối tác.

Theo trang web của công ty, các khách hàng quân sự khác của họ là Thủy quân Lục chiến, Hải quân, Lực lượng Tuần duyên và Lục quân Hoa Kỳ, bên cạnh lực lượng quân sự của hơn 60 quốc gia đối tác tại nhiều châu lục và khu vực trên thế giới.

Năng lực an ninh hàng hải của Việt Nam

Một nghiên cứu của tác giả Hong-Kong Nguyen đăng trên website Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ISEAS – Yusof Ishak của Singapore tháng 3/2026 mang tên Định hình lộ trình hợp tác quốc phòng Việt Nam - Hoa Kỳ (1995-2025) cho hay từ năm 2021 đến nay, hợp tác quân sự Việt-Mỹ vẫn tương đối hạn chế và chủ yếu mang tính phi tác chiến, tập trung vào xây dựng năng lực.

Từ năm 2017 đến 2023, Việt Nam nhận khoảng 104 triệu USD tài trợ của Mỹ, chủ yếu nhằm hỗ trợ an ninh hàng hải và năng lực nhận thức tình hình trên biển.

Tác giả cũng lưu ý rằng việc đa dạng hóa nguồn cung vũ khí của Việt Nam diễn ra khá chậm.

Theo số liệu Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) được bài dẫn lại, trong giai đoạn 1995-2022, Nga chiếm 81,5% tổng giá trị nhập khẩu vũ khí của Việt Nam, tương đương khoảng 7,47 tỷ USD trên tổng 9,16 tỷ USD.

Điều này cho thấy Việt Nam vẫn duy trì sự phụ thuộc đáng kể vào hệ thống trang bị của Nga, dù đã bắt đầu đa dạng hóa nguồn cung.

Trong khi đó, Cảnh sát biển Việt Nam cho hay hiện lực lượng vận hành nhiều lớp tàu tuần tra và tàu thực thi pháp luật trên biển.

Trong số các tàu đóng trong nước có lớp TT-400; đến tháng 9/2026, tàu TT-400 thứ 13, mang số hiệu CSB 4043, đã được bàn giao cho Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4.

Ngoài ra, lực lượng này đang sử dụng 24 tàu tuần tra Metal Shark do Mỹ cung cấp trong giai đoạn 2017-2020 và ba tàu tuần tra lớp Hamilton do Mỹ chuyển giao, gồm CSB 8020, CSB 8021 và CSB 8022.

Việt Nam cũng đã tiếp nhận 12 tàu tuần tra cao tốc do Ấn Độ hỗ trợ trong khuôn khổ khoản tín dụng quốc phòng 100 triệu USD; toàn bộ 12 tàu được bàn giao năm 2022.

Một nghiên cứu của tác giả Bích Trần từ Viện Đông Nam Á ISEAS – Yusof Ishak của Singapore năm 2023 cho thấy Việt Nam đã tăng đáng kể năng lực giám sát và nhận biết tình hình trên biển (MDA), trong những năm qua.

Năng lực này không chỉ dựa vào tàu tuần tra mà còn bao gồm tàu chiến, tàu ngầm, máy bay, UAV, vệ tinh, radar ven biển và các hệ thống chia sẻ dữ liệu hàng hải.

Báo cáo nhấn mạnh vai trò của ba lực lượng chính trong việc duy trì nhận biết tình hình trên biển: Hải quân Việt Nam, Cảnh sát biển Việt Nam và lực lượng Kiểm ngư.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc tăng số lượng phương tiện chưa có nghĩa Việt Nam có thể giám sát toàn bộ vùng biển rộng lớn của mình một cách liên tục, mà cần đầu tư vào AI để nâng cao nâng lực phân tích lượng lớn dữ liệu hàng hải và phát hiện những hoạt động bất thường.