Việt Nam tăng áp lực lên KOL và quản trị viên mạng xã hội

Các trang mạng xã hội từ một triệu người theo dõi có thể phải đăng ký thông tin, quản trị viên đối mặt nguy cơ bị xử phạt vì nội dung "sai sự thật" do thành viên đăng tải, trong khi KOL phải chủ động gỡ bỏ các bình luận bị xem là "tiêu cực" về chính trị.

Những điều này là bước đi mới nhất của chính quyền Việt Nam nhằm kiểm soát không gian biểu đạt trên mạng xã hội.

Trong số đó, một số đã trở thành quy định có hiệu lực và đã được áp dụng trên thực tế, một số đang ở dạng dự thảo, số khác mang tính quy tắc ứng xử mà những người tham gia cam kết tuân thủ.

Song song với việc kiểm soát tất cả những người tham gia mạng xã hội, chính quyền Việt Nam đang gia tăng áp lực lên các nhân tố mang tính hạt nhân, như người có ảnh hưởng, các quản trị viên hội nhóm.

Trách nhiệm kiểm duyệt và khai báo danh tính

Trách nhiệm pháp lý và xã hội đang có xu hướng được mở rộng sang những người quản lý, không chỉ giới hạn ở các cá nhân trực tiếp đưa ra bình luận, đăng tải thông tin.

Vào hôm 7/9, tại Hội nghị KOL Summit 2026, hàng trăm người có ảnh hưởng trên mạng đã ký cam kết tuân thủ Bộ tiêu chuẩn hoạt động cho người có ảnh hưởng, trong đó có quy định "điều tiết tương tác" đối với các kênh truyền thông cá nhân.

Theo đó, trường hợp nội dung được cho là "bị lợi dụng" để người khác "bình luận theo hướng tiêu cực về chính trị, tôn giáo, dân tộc hoặc các vấn đề có khả năng ảnh hưởng đến an ninh, trật tự xã hội" thì KLO được yêu cầu phải "chủ động báo cáo" cho nền tảng, "ẩn hoặc xóa các bình luận đó", đồng thời "phối hợp với cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu".

Ngoài ra, người có ảnh hưởng phải ngăn ngừa nguy cơ bị lợi dụng và có trách nhiệm bảo vệ an ninh thông tin, không để hình ảnh và sức ảnh hưởng bị khai thác cho mục đích chính trị, thương mại hoặc gây bất ổn xã hội; đồng thời kiểm duyệt nội dung nội bộ nếu có đội ngũ quản trị.

Bộ tiêu chuẩn này được công bố trên truyền thông vào ngày 9/9, hai ngày sau Hội nghị KOL Summit 2026. Trước đó, bộ dự thảo đã được công bố, nhưng không có phần yêu cầu tham gia ký phải có cơ chế quản lý nội dung đối với các kênh truyền thông cá nhân như trên.

Tuy nhiên, bộ tiêu chuẩn này không đưa ra định nghĩa cụ thể như thế nào là "tiêu cực" về chính trị hay nội dung thế nào được coi là nội dung "gây bất ổn xã hội", điều vốn được coi là "vùng xám" trong môi trường xã hội, chính trị ở Việt Nam.

Về chương trình "Tín nhiệm người có ảnh hưởng" và "Liên minh Niềm tin số", Phó giáo sư, tiến sĩ Rose Luqiu tại Trường Truyền thông của Đại học Baptist Hong Kong, hồi tháng 8/2025 cho rằng đây là cách tận dụng người nổi tiếng để lan truyền thông điệp chính thức, tương tự Trung Quốc.

Theo bà, các KOL hợp tác với chính quyền có thể nhận được lợi ích về kinh tế hoặc chính trị, đổi lại trở thành một phần của bộ máy tuyên truyền.

Mức độ kiểm soát cũng đang dần lan sang cả những người có ảnh hưởng không ký cam kết tuân thủ bộ tiêu chuẩn nói trên.

Theo dự thảo nghị định sửa đổi Nghị định 147/2024, chủ tài khoản, kênh hoặc nhóm cộng đồng có tổng số từ 1 triệu người theo dõi, người đăng ký hoặc thành viên phải thông báo thông tin liên hệ cho cơ quan quản lý.

Điều này có nghĩa là ngưỡng 1 triệu người theo dõi hoặc thành viên không được tính riêng cho từng trang hay nhóm, mà là tổng cộng trên tất cả các trang và nhóm do một người quản lý.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nói quy định này nhằm quản lý, hạn chế sai sót thông tin từ các tài khoản có ảnh hưởng lớn.

Đối với cá nhân, những thông tin phải cung cấp bao gồm họ và tên, địa chỉ thường trú/tạm trú, số định danh cá nhân/số hộ chiếu. Nếu quản lý các trang mạng là tổ chức, doanh nghiệp thì phải cung cấp tên tổ chức/doanh nghiệp, mã số doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở chính.

Việc này được đánh giá là hành động hành chính hóa một hoạt động trên không gian mạng.

Xử phạt

Lực lượng chức năng vào ngày 28/8 đã phạt 12,5 triệu đồng đối với một người đàn ông đăng hình chụp văn bản lệnh khởi tố, mà công an xác định là giả, liên quan vụ tai nạn giao thông do cựu Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương lái xe gây ra.

Điều đáng lưu ý là "kiểm duyệt viên" (khái niệm mà chính quyền Việt Nam dùng để chỉ những người quản trị các trang nhóm trên mạng xã hội) của hai nhóm Facebook "Giao thông văn minh" và "Giao thông văn minh studio" bị phạt 15 triệu đồng do "để lọt" nội dung đăng tải quyết định khởi tố nói trên lên mạng xã hội. Giới chức khẳng định đây là "lời cảnh báo đối với quản trị viên, kiểm duyệt viên các hội, nhóm có đông thành viên trên mạng xã hội".

Theo chính quyền, việc xử phạt này được thực hiện theo điểm a khoản 1 điều 12 Nghị định 330/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 19/8.

Bên cạnh quy định trên, các quản trị viên trên mạng xã hội còn bị điều chỉnh bởi các quy định khác. Chẳng hạn, Nghị định 174/2026quy địnhquản trị viên không ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và trẻ em khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền thì sẽ bị xử phạt từ 20 triệu đến 30 triệu đồng.

Trên thực tế, trước khi có quy định này, không ít các trang, nhóm mạng xã hội đã đề ra các quy tắc cấm các thành viên thảo luận những vấn đề được cho là nhạy cảm.

Việc ra đời những quy định mới, thực tế xử phạt và đề xuất nói trên của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch càng gây thêm áp lực tự kiểm duyệt trong các diễn đàn thảo luận chính trị, xã hội.

Vào ngày 19/8, Chính phủ ban hành Nghị định số 330/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Theo nghị định này, việc "hướng dẫn, chia sẻ phương thức truy cập vào các trang mạng, ứng dụng hoặc nền tảng số đã bị giới hạn phạm vi truy cập theo quy định của pháp luật" có thể bị phạt tới 20 triệu đồng.

Tương tự như trường hợp "các trang phản động, chống phá", người dân không có một danh sách chính thức, công khai về những trang mạng, ứng dụng hoặc nền tảng số được xác định thuộc nhóm này.

Thực tế tại Việt Nam, nhiều trang web bị chặn theo cách không công khai: có thời điểm truy cập được, có thời điểm bị chặn; một số nhà mạng chặn truy cập trong khi nhà mạng khác vẫn cho phép.

Thực tế này dường như đã tạo ra một không gian tranh tối tranh sáng khiến người dân không biết đâu là lằn ranh đỏ để tránh.