ABD'nin Irak'tan çekilmesi görevin sonu mu yoksa stratejik bir yeniden konuşlanma mı?
Kaynak, John Moore/ Getty Images
- Yazan, BBC Monitoring
- Yayın tarihi
- Okuma süresi 4 dk
Irak, ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon güçlerinin ülkeden çekilmesini tamamlamaya hazırlandığı kritik bir döneme yaklaşıyor.
ABD ve diğer yabancı ülkelerden kalan askerlerin 30 Eylül'de Irak'tan ayrılması planlanıyor. Bu, Irak Şam İslam Devleti'nin (IŞİD) 2014 yılında ülkenin geniş kesimlerini ele geçirmesinin ardından başlatılan görevin sona ermesi anlamına geliyor.
Çekilme, Bağdat ile Washington arasında ABD güçlerinin kademeli olarak azaltılması konusunda varılan anlaşmayı takip ediyor.
Bununla birlikte, ABD'nin Irak ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ndeki askeri varlığının geleceği ve ABD güçlerinin ABD diplomatik tesislerinin korunmasında oynamaya devam edebileceği rol konusunda tartışmalar sürüyor.
ABD birlikleri daha önce, 2003 yılında Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin'i deviren ABD öncülüğündeki işgalden sekiz yıl sonra, 2011'de Irak'tan çekilmişti.
'Kesin ve nihai tarih'
Her iki hükümet de sürecin planlandığı şekilde ilerlediğini defalarca dile getirdi.
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü kısa süre önce Washington'ın Bağdat ile üzerinde anlaşmaya varılan çekilme takvimine bağlı kalmayı sürdürdüğünü yineleyerek, çekilmenin 30 Eylül'e kadar tamamlanacağını söyledi.
Iraklı yetkililer de 30 Eylül'ü, ABD öncülüğündeki koalisyonun askeri misyonunun sona erdirilmesi ve güçlerinin ülkeden çekilmesinin tamamlanması için "kesin ve nihai tarih" olarak nitelendirdi.
Yetkililer ayrıca Irak'ta herhangi bir yabancı askeri varlık kalmayacağı gerekçesiyle 1 Ekim'in "ülkenin gidişatında yeni bir gün" anlamına geleceğini vurguladı.
İki ülke, Irak güvenlik güçleri ile Peşmerge güçlerinin, Irak'ta yabancı muharip birlikler olmadan güvenliği koruyabilecek ve IŞİD'e karşı mücadeleyi sürdürebilecek kapasitede olduğunu belirtti.
Bu tarih, Bağdat ile Washington arasında 2024 yılında ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin Irak'tan çekilmesine ilişkin varılan anlaşma kapsamında belirlendi.
Bölgeye yeniden konuşlandırılacak birlikler
Çekilme, ABD'nin Irak'taki askeri varlığının mevcut biçimiyle sona ermesi anlamına gelse de, çeşitli basın kuruluşlarının haberlerine göre ayrılan birliklerin önemli bir bölümü ABD'ye geri dönmeyecek.
Bunun yerine "yüzlerce asker", Ürdün'e ve Ortadoğu genelindeki diğer noktalara yeniden konuşlandırılacak.
Haberlere göre Washington, özellikle IŞİD ve İran destekli silahlı gruplardan kaynaklanan tehditlere karşı bölgeye hızlı şekilde müdahale etme kapasitesini korumayı amaçlıyor.
Analistler, bu adımın ABD'nin bölgeden tamamen askeri olarak çekilmesinden ziyade stratejik bir yeniden konuşlanma anlamına geldiğini savunuyor.
Irak'ta bazı askerler kalmaya devam edecek
Koalisyonun misyonunu sona erdirme planlarına rağmen, bazı haberlere göre ABD'nin sınırlı sayıda askeri personeli, Bağdat'taki ABD Büyükelçiliği ile diğer diplomatik tesislerin korunmasına yönelik düzenlemeler kapsamında Irak'ta kalabilir.
ABD'nin denetim raporları ve basında yakın zamanda çıkan haberler, geniş bir alana yayılan büyükelçilik yerleşkesine güvenlik ve askeri desteğin hâlâ ABD tarafından sağlandığına işaret ediyor.
Benzer şekilde, Erbil'deki ABD Başkonsolosluğu'nu korumak amacıyla en az bir hava savunma sisteminin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde kalacağı belirtiliyor.
Kaynak, John Moore/ Getty Images
Analistler, bu önlemlerin koalisyon misyonunu sona erdiren anlaşmayla çeliştiği anlamına gelmeyebileceğini, zira dünyanın farklı bölgelerindeki büyük ABD diplomatik misyonları için benzer düzenlemelerin bulunduğunu söylüyor.
Bu adım, silahlı gruplardan kaynaklanan tehditlerin ve daha geniş bölgesel istikrarsızlığın sürmesi nedeniyle ABD açısından özellikle önem taşıyor.
Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi için güvenlik sınaması
ABD, Erbil yakınlarındaki Harir Hava Üssü'ndeki birliklerini çekmeyi ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne konuşlandırılmış hava savunma sistemlerini kaldırmayı planlıyor.
Kürtler açısından bakıldığında, çekilme önemli bir güvenlik sınaması oluşturuyor.
ABD birlikleri ve savunma sistemleri, son yıllarda İran'la bağlantılı silahlı grupların düzenlediği füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı Erbil'in korunmasında önemli bir rol oynadı.
Yetkililer ve analistler, bu çekilmenin özellikle hava kaynaklı tehditlerin sürmesi ve bölgenin ABD'nin istihbarat, gözetleme ve hava savunma desteğine büyük ölçüde bağımlı olmaya devam etmesi nedeniyle bir güvenlik boşluğu yaratabileceği uyarısında bulundu.
Kürt liderler ayrıca ABD varlığını, bölgesel gerilimler ile son aylarda bölgeyi hedef alan bir dizi füze ve insansız hava aracı saldırısı karşısında caydırıcı bir unsur olarak görüyor.
Bundan sonra ne olabilir?
Askerlerin çekilmesi, 2003 yılında ABD öncülüğündeki Irak işgaliyle başlayan askeri dönemi sona erdirecek.
Bununla birlikte, bunun ABD'nin ülkedeki etkisinin veya varlığının sona erdiği anlamına gelmesi beklenmiyor.
ABD güçleri bölgedeki başka noktalara yeniden konuşlandırılacak; Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile güvenlik işbirliğinin sürmesi ve bazı personelin diplomatik tesisleri korumak amacıyla ülkede kalması bekleniyor.
Sonuç olarak, Bağdat ile Washington arasındaki güvenlik ilişkileri yeni bir aşamaya giriyor gibi görünüyor.
Bu aşamanın odağının doğrudan askeri varlıktan ortaklık ve koordinasyona kayması muhtemel.
Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.
