ABD'deki 11 Eylül saldırılarının 25. yıldönümünde anmalar: O gün neler olmuştu?
Kaynak, Alex WROBLEWSKI / AFP / Getty Images
- Yazan, BBC News Türkçe
- Unvan, Londra
- Yayın tarihi
- Okuma süresi 4 dk
11 Eylül saldırılarının 25. yıldönümünde ABD'de New York, Pensilvanya ve Virginia eyaletlerinde anma etkinlikleri düzenleniyor.
Doksan farklı ülkeden 2.977 kişinin hayatını kaybettiği saldırıların etkileri dünya genelinde hissedilmeye devam ediyor.
11 Eylül sabahı kaçırılan dört uçaktan ikisi New York'u ve biri de Pentagon'u hedef almıştı. Bir uçaksa yolcuların müdahalesinin ardından Pensilvanya'da boş bir araziye düşmüştü.
New York'taki anma töreninde hayatını kaybedenlerin tamamının isimleri, Dünya Ticaret Merkezi'nde düzenlenecek özel bir törende yakınları tarafından okunacak. Törene saygı duruşu anları eşlik edecek.
Pensilvanya eyaletinin Shanksville bölgesine düşen uçaktaki 40 kişiyi anmak için de özel bir tören düzenlenecek.
Pentagon'u hedef alan saldırıdaki kayıpları anmak üzere düzenlenen törene Başkan Donald Trump'ın katılması bekleniyor.
11 Eylül günü neler yaşandı?
11 Eylül sabahı ABD'nin doğu yakası üzerinde uçmakta olan dört uçak, 19 kişilik bir korsan grup tarafından kaçırıldı.
Uçaklardan ikisi sabah saatlerinde 17 dakika arayla New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'nin İkiz Kuleleri'ne çarptı.
Üçüncü bir uçak, başkent Washington'ın hemen dışında bulunan ABD ordusunun devasa karargahı Pentagon'un batı cephesini yerle bir etti.
Dördüncü uçak, yolcuların müdahalesi sonucu Pensilvanya'da boş bir alana düştü. Korsanların Washington'daki Kongre Binası'na saldırmayı amaçladığı düşünülüyor.
On dokuz hava korsanı dışında, toplam 2.977 kişi hayatını kaybetti, bunların çoğu New York'taydı:
- Dört uçaktaki 246 yolcu ve mürettebatın tamamı hayatını kaybetti.
- İkiz Kuleler'de bulunan 2.606 kişi hayatını kaybetti; bunların bir kısmı saldırı sırasında, bir kısmı ise aldığı yaralar nedeniyle daha sonra öldü.
- Pentagon'da 125 kişi öldü.
En genç kurban iki yaşındaki Christine Lee Hanson, yaşça en büyük kurban ise 82 yaşındaki Robert Norton'du; her ikisi de uçaklarda yolcuydu.
İlk uçak çarptığında, iki kulede tahminen 17 bin 400 kişi bulunuyordu.
Saldırıları, Afganistan merkezli El Kaide örgütü üstlendi.
Saldırılardan bir ay geçmeden, dönemin ABD Başkanı George W. Bush uluslararası bir koalisyonun desteğiyle Afganistan'ı işgal etti.
ABD birlikleri ancak 2011'de grubun lideri Bin Ladin'i komşu Pakistan'da tespit edip gizli bir operasyonla öldürdü.
Saldırıları tasarlamakla suçlanan Halid Şeyh Muhammed, bundan sekiz yıl önce, 2003'te Pakistan'da tutuklanmıştı. Bugün de Küba'daki Guantanamo Körfezi'ndeki ABD Donanma üssünde tutuluyor.
Muhammed'in diğer olayla bağlantılı üç sanıkla birlikte Haziran 2028'de yargılanması planlanıyor.
Halk sağlığı davaları
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, saldırıların 25. yıldönümüne kısa bir süre kala, halk sağlığını ilgilendiren 170 bin belgenin yayımlandığını duyurdu.
Belgeler, dönemin hava kalitesi raporları ve New York belediye yetkilileri arasındaki yazışmaları içeriyor.
7 Eylül'de yayımlanan belgelere göre, 11 Eylül saldırılarından kısa süre sonra Manhattan'da hava kalitesinin toksik düzeyde olduğu ancak yetkililerin halk sağlığına yönelik riskleri olduğundan düşük gösterdiği belirtiliyor.
Mamdani, 2001 yılında Dünya Ticaret Merkezi kulelerinin yıkıldığı Sıfır Noktası yakınlarında yapılan testlerde asbestin "neredeyse her yerde" tespit edildiğini söyledi.
"İnsanlar, güvendikleri liderler kendilerine yalan söylediği için hastalandı, onlara zehirli havayı solumanın güvenli olduğu söylendi" dedi.
Kayıtlar, saldırılardan sonraki aylar boyunca, saldırının gerçekleştiği Sıfır Noktası yakınlarında asbest tespit edildiğini, aynı dönemde insanlara bölgeye gitmenin güvenli olduğunun söylendiğini gösteriyor.
ABD sağlık yetkililerine göre, kulelerin çökmesi sonucu ortaya çıkan toz ve dumana bağlı hastalıklar, dokuz binden fazla can aldı.
Belgelerde, sağlık uyarıları nedeniyle bireylerin "bölgeye çok erken dönmesine (zehirli maddelere maruz kalmalarına veya duygusal zarar görmelerine yol açarak)" sebep olunduğu için belediyeye dava açılabileceği belirtiliyor.
Yine belgeler arasında yazışmalarda New York'un eski belediye başkan yardımcısı Robert Harding, saldırılar sonrasındaki tutumu nedeniyle, belediyenin 35 bine kadar hukuki taleple karşı karşıya kalabileceği konusunda uyarılıyor.
Belgeler saldırılardan sonra açılan bazı halk sağlığı davaların sonuçlanmasına yardımcı olacak.
Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.
