Merz'in siyasi krizi, istikrar konusunda takıntılı Almanya için risk oluşturuyor

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, siyasi rekorlara imza atan bir isim.

Ancak onun açısından sorun, bu rekorların büyük ölçüde olumsuz olması ve bu nedenle görevini kaybetme riskiyle karşı karşıya bulunması.

Avrupa Birliği ve daha geniş anlamda Avrupa açısından ise sorun, bu durumun Almanya sınırlarının çok ötesinde istikrarsızlaştırıcı bir etki yaratması.

Yüzde 13 gibi oldukça düşük bir seviyede kalan Merz'in kamuoyu desteği, anketlerin yapılmaya başlanmasından bu yana bir Alman başbakanı için kaydedilen en düşük oran.

Alman seçmenlerin Merz'e duyduğu ilgi, seleflerine kıyasla daha düşük bir seviyeden başladı ve daha hızlı azaldı. Eski bir şirket avukatı olan Merz, birçok kişi tarafından kibirli ve halkın sorunlarından kopuk biri olarak görülüyor.

Merz yalnızca 16 aydır iktidarda. Ancak liderliğini yaptığı muhafazakâr Hristiyan Demokrat Birlik (CDU), son birkaç hafta içinde düzenlenen üç eyalet seçiminde de oldukça kötü sonuçlar aldı.

Pazar günü Mecklenburg-Vorpommern eyaletinde de yeni bir rekora imza atıldı. İlk sonuçlara göre Merz'in muhafazakâr CDU'su, eyalet parlamentosuna girmek için gereken %5 barajına bile ulaşamadı.

Buna karşılık göç karşıtı ve milliyetçi sağcı Almanya İçin Alternatif (AfD) dikkat çekici bir başarı elde etti. Merz, CDU liderliği için yarışırken AfD'ye verilen desteği büyük ölçüde azaltacağı sözünü vermişti.

AfD, son üç eyalet seçiminin ikisinde en büyük siyasi güç haline geldi ve bir başka rekora daha imza attı: Alman makamlarının, bazı bölümlerini demokrasi karşıtı ve aşırı sağcı olarak nitelendirdiği parti, Saksonya-Anhalt eyaletinde iktidara gelme şansı yakaladı.

AfD aynı zamanda ülke genelindeki kamuoyu yoklamalarında da ilk sırada yer alıyor. Bu, Nazi geçmişi nedeniyle Almanya açısından özellikle hassas bir konu.

Parti ise aşırı sağcı olduğu yönündeki nitelendirmeyi reddediyor. Almanca adı "Alternative für Deutschland", yani "Almanya İçin Alternatif". Parti yetkilileri, seçmenlerin artık tam olarak bunu istediğini söylüyor: Bir alternatif.

AfD'nin Saksonya-Anhalt ve Mecklenburg-Vorpommern'de bu ay yapılan bölgesel seçimlerde elde ettiği başarıların ve Berlin'deki oy artışının ardından partinin eş başkanı Alice Weidel, 21 Eylül Pazartesi günü yaptığı açıklamada AfD'nin merkez sağdaki CDU'nun yerini alarak Almanya'nın gerçek "Volkspartei"ı, yani toplumun geniş kesimlerine hitap eden halk partisi haline geldiğini söyledi.

Berlin'deki seçimi ise radikal sol parti Die Linke kazanmıştı.

AfD, Merz'i temel seçim vaatlerini yerine getirememekle suçluyor. Bunlar arasında bir zamanlar Avrupa'nın finansal motoru olarak görülen ancak şu anda aksayan Alman ekonomisini canlandırmak ve seçmenlerin göç ile sokak güvenliği konusundaki endişelerine uygulanabilir çözümler bulmak da bulunuyor.

AfD'ye göre siyasi değişimin zamanı çoktan geldi.

Almanya Başbakanı olarak Merz'in konumu kesinlikle sallantıda görünüyor. Haftalardır parti içinde bir saray darbesi hazırlığı yapıldığı ve Merz'in yerine daha popüler bir CDU'lu siyasetçinin getirilebileceği yönünde söylentiler dolaşıyor.

Olası adayların isimleri konuşuluyor. Ancak hiç kimse, partinin desteğini aldığından emin olmadan kamuoyu önünde öne çıkıp risk almak istemiyor.

Onlarca yıldır Almanya hakkında haber yapıyorum. Burası istikrar konusunda takıntılı bir ülke. Bu tür bir siyasi çalkantıya burada çok nadir rastlanır.

Merz görevde kalsa bile siyasi gücü ve güvenilirliği zedelenecek. Anlaşmazlıkların yaşandığı koalisyon hükümeti içinde hareket alanı da daralacak.

Pazar akşamı alışılmadık derecede kederli görünen Merz, bölgesel seçim sonuçları henüz kesinleşmeden televizyonda halka seslendi.

Refahı artırmak için vergi, sosyal yardım ve ekonomi reformlarını sürdüreceğini söyledi. Bunun için "dirayet, kararlılık ve sabır" gerektiğini belirtti.

Ancak Almanların sabrı tükeniyor.

İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Almanya'daki seçmenler, Avrupa'nın büyük bölümünde olduğu gibi, tekrar tekrar Almanya Sosyal Demokrat Partisi (SPD) gibi geleneksel merkez sol partileri ya da CDU gibi merkez sağ partileri iktidara taşıdı. Ancak ekonomik gelecekleri konusunda endişelenen seçmenlerin giderek daha büyük bir bölümü hayal kırıklığına uğradığını ve yüzüstü bırakıldığını düşünüyor.

Seçmenlerin öfkesi, geleneksel partilerin büyük bankaları kurtardığı ancak ailelerin birikimlerinin ve yaşam standartlarının gerilediği düşüncesinin yaygınlaştığı 2007-2008 finans krizinin ardından belirgin biçimde artmaya başladı.

Ardından 2015'teki göç krizi geldi. Bir milyondan fazla mülteci ve diğer göçmen, insan kaçakçılarına ait teknelerle Akdeniz'i geçti ve çoğu zaman yürüyerek Avrupa boyunca ilerledi. Bu insanlar Almanya ve İsveç gibi daha varlıklı ülkelere yerleşmeye çalıştı. Almanya bir milyon kişiyi kabul etti.

Bu kişilerin Alman toplumuna entegrasyonu konusunda farklı sonuçlar elde edildi. Almanlar, yıllar içinde göçmenler tarafından gerçekleştirilen ve manşetlere taşınan bazı saldırılar nedeniyle sarsıldı ve korkuya kapıldı. Saldırganların bazılarının ruhsal hastalık geçmişi bulunurken, bazıları Alman makamları tarafından İslamcı aşırılık yanlısı örgütler ya da ideolojilerle ilişkilendirildi.

Örneğin polis, aralık ayında Münih'teki bir Noel pazarına "İslamcı bir saikle" saldırı düzenlemeyi planladıklarından şüphelenilen beş kişinin gözaltına alındığını açıkladı.

Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgali de Almanya üzerinde derin izler bıraktı.

Almanya, Avrupa'da enerji maliyetlerinin en yüksek olduğu ülkelerden. Alman otomobil fabrikaları ile diğer sanayi kuruluşlarının bağımlı olduğu ucuz Rus enerjisine erişimin kaybedilmesi, Donald Trump'ın uyguladığı gümrük tarifeleri ve Çin'den gelen sert ekonomik rekabet, ülkenin ihracata dayalı ekonomisine ağır bir darbe vurdu.

Almanya, Avrupa'nın ve dolayısıyla euro bölgesinin en büyük ekonomisi. Aynı zamanda şu anda Ukrayna'ya en fazla yardım sağlayan ülke ve AB bütçesine net olarak en fazla katkıda bulunan üye.

Almanya'nın mali durumu sıkıntıya girdiğinde ve ülke siyasi kriz nedeniyle kendi içine kapandığında, bunun sınırlarının ötesindeki etkileri de önemli olabiliyor.

Mali baskı altındaki Merz, diğer bazı varlıklı AB ülkeleriyle birlikte, ülkelerinin birlik bütçesine yaptığı katkıların büyük ölçüde azaltılması için yoğun çaba gösteriyor.

Bu baskı, AB'nin ortak savunma projeleri, göç, yapay zeka ve teknoloji alanlarında daha az değil, daha fazla harcama yapmak istediği bir dönemde geliyor.

Brüksel'e göre Rusya ve Çin'den kaynaklandığı düşünülen tehditler, Ortadoğu'daki savaşların enerji arzı ve fiyatları üzerindeki etkileri ve Trump yönetimindeki ABD'nin öngörülemezliği karşısında Avrupalıların birbirlerine sıkı biçimde kenetlenmesi gerekiyor. Avrupa'da birçok kişi ABD'yi artık güvenilmez olarak da nitelendiriyor.

AB, Merz'in yaşadığı sıkıntıları ve hem sağdaki AfD'nin hem de radikal soldaki Sol Parti'nin (Die Linke) güçlenmesini kaygıyla izliyor.

Almanya'daki bu bölgesel seçimler, Fransa, İtalya, İspanya ve Polonya dahil olmak üzere AB'nin bütün büyük güçlerinin sandık başına gideceği yoğun bir seçim döneminin başlangıcında yapılıyor.

Milliyetçi, göç karşıtı ve Avrupa'ya şüpheyle bakan partilerin bu seçimlerde başarılı olması bekleniyor.

Pekin ve Moskova da yaşananları yakından izliyor.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.