NATO'da İran gerilimi: ABD'nin İspanya üyeliğini askıya alacağı iddiasına yanıt

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

İran savaşı konusundaki tutumu nedeniyle İspanya'nın üyeliğinin ABD tarafından askıya alınabileceğine dair bir haberin ardından NATO, ittifak üyesi ülkelerin askıya alınması ya da ihraç edilmesine ilişkin herhangi bir prosedürleri bulunmadığını açıkladı.

Reuters haber ajansı ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı haberinde Pentagon içinden bir e-postanın, Washington'ın İran'a karşı tutumunu desteklemediğine inandığı müttefikleri cezalandırmak için bazı önlemler önerdiğini aktardı.

Bir NATO yetkilisi BBC'ye, ittifakın kurucu antlaşmasının "NATO üyeliğinin askıya alınması ya da ihraç edilmesine ilişkin herhangi bir hüküm öngörmediğini" söyledi.

Geçen ay Trump, NATO'yu her zaman "tek yönlü bir ilişki" olarak gördüğünü söylemiş, "Biz onları koruyoruz ama onlar bizim için hiçbir şey yapmıyor" diye yazmıştı.

Reuters'a konuşan ve kimliği açıklanmayan ABD'li bir yetkili, Pentagon içindeki e-postada erişim, üs ve uçuş haklarının "NATO için mutlak asgari seviyede" olduğunun belirtildiğini aktardı.

Bu algılanan işbirliği eksikliğine karşı olası bir misilleme olarak, e-postada Falkland Adaları gibi uzun süredir var olan Avrupa "emperyal topraklarına" yönelik ABD'nin diplomatik desteğinin yeniden değerlendirilmesi önerildi.

İngiltere'nin egemenliğinde olan ve Arjantin tarafından da hak iddia edilen Falkland Adaları konusunda ABD'nin tutumunun gözden geçirilmesi de önerildi.

İngiltere Başbakanlık ofisinden yapılan açıklamada, Falkland Adaları'nın egemenliğinin İngiltere'ye ait olduğu vurgulandı.

15 Temmuz 2016'daki darbe girişimi ve sonrasında Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi aldığı dönemde de Türkiye'nin NATO'dan ihraç edilmesine dair çeşitli çağrılar yapıldığı dönemde NATO, Türkiye için de aynı açıklamayı yapmıştı.

İspanya üslerini ABD'ye açmadı

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırması ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri kısıtlamasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, NATO müttefiklerini daha büyük bir rol üstlenme konusundaki isteksizlikleri nedeniyle defalarca eleştirdi.

İspanya, İran'a yönelik saldırılar için kendi topraklarındaki hava üslerinin kullanılmasına izin vermeyi reddetti.

ABD'nin İspanya'daki Rota deniz üssü ve Moron hava üssü olmak üzere iki askeri üssü bulunuyor.

Pedro Sanchez gazetecilere yaptığı açıklamada, "Biz e-postalarla çalışmayız. Resmi belgeler ve bu durumda ABD hükümeti tarafından alınmış resmi pozisyonlar üzerinden çalışırız" dedi.

Sanchez, İspanya'nın "müttefikleriyle tam işbirliğini, ancak uluslararası hukuk çerçevesinde" desteklediğini de ekledi.

Cuma günü İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Pentagon'un notunun ardından NATO müttefiklerini bir arada kalmaya çağırdı ve ittifakın bir "güç kaynağı" olduğunu söyledi.

Alman hükümeti sözcüsü, İspanya'nın üyeliğinin sorgulanmadığını belirtti.

Sözcü, Berlin'de düzenlenen olağan basın toplantısında, "İspanya NATO üyesidir. Bunun değişmesi için hiçbir neden görmüyorum" dedi.

'İngiltere'nin Falkland Adaları egemenliğine dair tutum gözden geçirilmeli'

İngiltere Başbakanı Keir Starmer da savaşa daha fazla dahil olmanın ya da ABD'nin İran limanlarına yönelik mevcut ablukasının İngiltere çıkarına olmadığını savunmuştu.

İngiltere ABD'nin İran'a saldırılarına destek vermemiş, yalnızca İran'dan düzenlenen saldırıları engelleme amacıyla yapılan ABD hava operasyonlarına üslerini açmıştı.

Kraliyet Hava Kuvvetleri uçakları İran'ın insansız hava araçlarının düşürülmesine yönelik girişimlere de katıldı.

İngiltere, Fransa ve diğer bazı ülkeler, kalıcı bir ateşkesin sağlanmasının ya da savaşın sona ermesinin ardından Hürmüz Boğazı'nı açık tutma konusunda istekli olacaklarını açıkladı.

Habere göre e-postada ayrıca, Güney Atlantik'te yer alan ve Arjantin tarafından da hak iddia edilen Falkland Adaları üzerinde İngiltere'nin egemenliğine dair ABD tutumunun gözden geçirilmesi önerildi.

Arjantin'de Malvinas olarak bilinen Falkland Adaları, İngiltere'den yaklaşık 13 bin km. uzaktayken, Arjantin'e yaklaşık 500 km. uzaklıkta.

Arjantin, Güneybatı Atlantik Okyanusu'ndaki bir Britanya denizaşırı toprağı olan adalar üzerinde uzun süredir egemenlik iddiasında bulunuyor.

İki ülke, Arjantin güçlerinin 1982'de adaları işgal etmesinin ardından savaşmıştı.

E-postada yer alan bir diğer seçenek, ittifak içindeki "zor" ülkelerin önemli görevlerden askıya alınmasını içeriyordu.

Yetkili Reuters'a, notun ABD'nin ittifaktan çekilebileceğini önermediğini ve Avrupa'daki üslerin kapatılmasını da teklif etmediğini söyledi.

Pentagon Basın Sekreteri Kingsley Wilson Reuters haberine yanıt olarak, "NATO müttefikleri için yaptığımız her şeye rağmen, onlar biz ihtiyaç duyduğumuzda karşılık vermiyor" dedi.

Wilson "Savaş Bakanlığı [ABD'nin Savunma Bakanlığı'na verdiği yeni isim], başkana müttefiklerimizin artık kâğıttan kaplan olmaması ve üzerlerine düşeni yapmaları için güvenilir seçenekler sunacaktır. Bu yöndeki herhangi bir iç değerlendirmeye dair başka bir yorumumuz yok" diye ekledi.