"ทำไมบริษัทเอไอถึงมาทำความสะอาดอะพาร์ตเมนต์ของผมในนิวยอร์กให้ฟรี"

นึกภาพดูว่า จู่ ๆ ทีมพนักงานทำความสะอาดที่มีกล้องติดไว้กับตัว และเชฟส่วนตัวมาปรากฏตัวที่หน้าบ้านของคุณ และทุกคนล้วนแต่ติดอุปกรณ์บันทึกข้อมูลไฮเทคครบชุด

คุณไม่ได้กำลังอยู่ในรายการเรียลลิตี้ทีวี และก็ไม่ได้ตื่นขึ้นมาในโลกนิยายของอัลดัส ฮักซ์ลีย์ หรือมาร์กาเร็ต แอตวูด

แต่คุณคือผู้อยู่อาศัยในนครนิวยอร์กที่บริษัทด้านปัญญาประดิษฐ์ หรือ เอไอ (AI) กำลังส่งบริการทำอาหารและทำความสะอาดฟรีถึงหน้าประตูบ้าน

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้มีเงื่อนไข นั่นคือ บริษัทเอไอกำลังเก็บข้อมูลโดยบันทึกภาพทุกตารางนิ้วของอะพาร์ตเมนต์คุณ และข้อมูลนี้กำลังถูกเก็บเพื่อนำไปฝึกระบบหุ่นยนต์ทำอาหารและหุ่นยนต์แม่บ้านรุ่นใหม่

โครงการดังกล่าวมีชื่อว่า ชิฟต์ (Shift) ของบริษัทเอไอชื่อว่า ไมโครเอจีไอ (Micro AGI) บริการลักษณะนี้เป็นส่วนหนึ่งของกระแสที่บริษัทเอไอจำนวนมากกำลังพัฒนาหุ่นยนต์อัตโนมัติรุ่นใหม่ โดยผู้บริหารด้านเทคโนโลยีคาดหวังว่า ในอนาคตหุ่นยนต์เหล่านี้จะสามารถทำได้ทุกอย่าง ตั้งแต่ล้างจานไปจนถึงเป็นผู้ดูแลส่วนตัวประจำบ้าน

นักข่าวบีบีซีต้อนรับจากบัณฑิตวัยยี่สิบต้น ๆ สองคนเข้ามาที่อะพาร์ตเมนต์ของนักข่าวในย่านอัปเปอร์อีสต์ไซด์ของนิวยอร์ก พวกเขาทั้งสองกำลังหางานทำใหม่หลังจากที่เคยโยกย้ายงานไปมาในสายสตาร์ตอัป

เนื่องจากบริการทำความสะอาดฟรีมีความต้องการสูงมาก พวกเขาจึงประจำอยู่ในนิวยอร์กแบบไม่มีกำหนด โดยทำงานทำความสะอาดราววันละ 5 ห้อง และทำ 5 วันต่อสัปดาห์

ความแตกต่างเพียงอย่างเดียวจากคนรับจ้างทำความสะอาดทั่วไปคือ พวกเขามีกล้องติดอยู่ที่หมวก และกล้องนี้เชื่อมต่อกับโทรศัพท์มือถือ

เป้าหมายหลักของโครงการนี้คือการรวบรวมข้อมูลจากงานที่ต้องใช้ความคล่องแคล่วของการใช้มือ เพื่อนำไปฝึกให้หุ่นยนต์ในอนาคตสามารถใช้มือได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ด้วยเหตุนี้ ระหว่างทำงานพนักงานจึงให้ความสำคัญกับการเคลื่อนไหวของมือเป็นพิเศษ

ข้อมูลปริมาณมหาศาล

เบร์คาน คิลิช ผู้ก่อตั้งโครงการชิฟต์ ให้สัมภาษณ์กับบีบีซีว่า เป้าหมายของการเก็บข้อมูลนี้คือ "เพื่อพัฒนามวลมนุษยชาติ"

เขาชี้ว่า โมเดลเอไอที่มีอยู่แล้ว เช่น แชทจีพีที (ChatGPT) สามารถสร้างประโยคจากข้อความต่าง ๆ ที่มีอยู่บนอินเทอร์เน็ตได้ แต่ในโลกจริงนั้น ห้องครัว ห้องนั่งเล่น และอุปกรณ์ต่าง ๆ ล้วนมีความแตกต่างกัน หุ่นยนต์จึงจำเป็นต้องได้รับการฝึกให้ปรับตัวกับพื้นที่และสิ่งของที่หลากหลาย

คิลิชระบุว่า ความท้าทายสำคัญคือจำเป็นต้องรวบรวมข้อมูล "จำนวนมหาศาล" เพื่อทำให้ระบบทำงานได้

เขากล่าวว่า "ในโลกจริง วัตถุแต่ละชิ้นแตกต่างกัน แสงก็แตกต่าง และทุกอย่างเปลี่ยนไปจากไม่กี่ชั่วโมงก่อน โมเดลจำเป็นต้องเรียนรู้ว่ามือ กล้อง และสภาพแวดล้อมทำงานร่วมกันอย่างไร"

โมเดลธุรกิจของบริษัทนี้อาศัยการนำข้อมูลที่เก็บได้จากภายในบ้านของผู้คน ปิดตัวตนของเจ้าของข้อมูลเหล่านั้น แล้วจำหน่ายให้กับบริษัทหุ่นยนต์และเอไออื่น ๆ เพื่อนำไปใช้ฝึกพัฒนาหุ่นยนต์ต่อไป

ท้ายที่สุดแล้ว คิลิชกล่าวว่า โครงการชิฟต์อาจขยายไปสู่การให้บริการฟรีหรือในราคาที่ถูกลงครอบคลุม "ทักษะใด ๆ ที่มนุษย์สามารถทำได้" และเขายังบอกด้วยว่านอกจากการทำความสะอาดอะพาร์ตเมนต์ในนิวยอร์กแล้ว บริษัทยังมีช่างซ่อมรถในตุรกีด้วย

ขีดความสามารถของหุ่นยนต์ลักษณะคล้ายมนุษย์ในอนาคตดูเหมือนจะไร้ขีดจำกัด และบีบีซียังเคยรายงานถึงการพัฒนาหุ่นยนต์เพื่อช่วยเหลือทหารที่เป็นมนุษย์ในสนามรบอีกด้วย

ข้อกังวลด้านความเป็นส่วนตัว

ผู้เชี่ยวชาญด้านข้อมูลและความเป็นส่วนตัวเตือนผู้บริโภคให้ระมัดระวังในการแลกเปลี่ยนข้อมูลของตนเอง โดยเฉพาะการใช้บริการที่อ้างว่า "ฟรี" ที่เปิดทางให้บริษัทเข้าถึงบริเวณด้านในของบ้าน

รอรี เมียร์ ผู้อำนวยการด้านการเข้าถึงแบบเปิดและการมีส่วนร่วมของชุมชนทางเทคโนโลยีของมูลนิธิอิเล็กทรอนิก ฟรอนเทียร์ (Electronic Frontier Foundation) กล่าวว่า เขาพบว่า "แนวโน้มการแลกข้อมูลกับบริการหรือสิ่งตอบแทนจากบริษัทนั้นน่ากังวล"

เขากล่าวว่า "แม้คุณอาจได้รับเงินหรือบริการทันที แต่ข้อมูลที่คุณให้ไปอาจย้อนกลับมาสร้างปัญหาได้ แม้คุณจะเชื่อถือบริษัทที่เก็บข้อมูล แต่ก็ยังมีความเสี่ยงที่ข้อมูลนั้นจะถูกส่งต่อไปยังบริษัทอื่นหรือรัฐบาล"

"ที่ผ่านมาเราเห็นข้อมูลส่วนตัวถูกนำไปใช้เพื่อชักจูงผู้คนผ่านโฆษณา และการปฏิบัติที่เอาเปรียบ เช่น การตั้งราคาแบบเฝ้าติดตามพฤติกรรมผู้ใช้"

เมียร์เสริมว่า การแบ่งปันข้อมูลยังอาจสนับสนุน "ระบบที่ไม่ได้คำนึงถึงผลประโยชน์ของคุณเป็นหลัก"

แคลลี ชโรเดอร์ ผู้อำนวยการโครงการเอไอและสิทธิมนุษยชนขององค์กรอิเล็กทรอนิก ไพรเวซี่ อินฟอร์เมชัน เซ็นเตอร์ (Electronic Privacy Information Center - EPIC) กล่าวว่า แนวทางของชิฟต์เป็น "วิธีการขายการละเมิดความเป็นส่วนตัวที่สร้างสรรค์และน่ากังวลในเวลาเดียวกัน"

เธอกล่าวว่า เทคโนโลยีที่ถูกพัฒนาจากข้อมูลที่เก็บรวบรวมอาจทำให้พนักงานทำความสะอาดต้องตกงานในอนาคต พร้อมเตือนว่าแม้การทำความสะอาดฟรีจะดูเป็นประโยชน์ แต่ก็เป็น "สิ่งตอบแทนเพียงเล็กน้อย" เมื่อเทียบกับกำไรที่อาจเกิดขึ้นจากการรวบรวมและขายข้อมูลขนาดใหญ่

"ฉันคิดว่าผู้คนยังประเมินต่ำเกินไปว่าข้อมูลการบันทึกภาพภายในบ้านที่สามารถเก็บไปได้นั้นละเอียดอ่อนแค่ไหน" เธอกล่าว

"เราไม่ได้คาดหวังว่าทุกคนจะชอบสิ่งนี้"

อย่างไรก็ตาม คิลิชกล่าวว่า ชิฟต์เป็น "แพลตฟอร์มที่ตรงไปตรงมามากที่สุดในเรื่องการใช้ข้อมูลของคุณ เมื่อเทียบกับบริการอื่น ๆ "

เขากล่าวว่า "ในความเป็นจริง ข้อมูลของคุณถูกนำไปใช้ทุกวันอยู่แล้ว แต่คุณไม่รู้ว่าเอาไปทำอะไร และคุณก็ไม่ได้รับค่าตอบแทน" โดยเขาอ้างถึงข้อมูลที่เว็บไซต์และโซเชียลมีเดียเก็บจากผู้ใช้งาน

"แต่เราให้บริการฟรี หมายความว่าอย่างน้อยคุณก็ได้รับสิ่งตอบแทน และเป็นการแลกเปลี่ยนที่ตรงไปตรงมาแบบนั้น" เขากล่าวเสริม

เขายังระบุว่า "ถ้าคุณไม่ต้องการใช้บริการ คุณก็ไม่จำเป็นต้องทำ เราไม่ได้คาดหวังว่าทุกคนจะชอบ และนั่นก็ไม่เป็นไร"

แม้บางคนจะกังวลเรื่องผลกระทบด้านความเป็นส่วนตัวจากแผนของโครงการชิฟต์ แต่ก็มีอีกจำนวนไม่น้อยที่รู้สึกตื่นเต้นกับโอกาสในการมีส่วนร่วมกับการปฏิวัติด้านเอไอ

พนักงานทำความสะอาดของผมบอกว่า พวกเขาเชื่อว่าเอไอจะเปลี่ยนโลกการทำงานอย่างมาก แต่คนที่ปรับตัวได้เร็วจะไม่มีอะไรต้องกังวล หนึ่งในนั้นถึงกับส่งอุปกรณ์บันทึกภาพและติดตามกลับไปให้แม่ที่บ้าน เพื่อให้เธอบันทึกภาพขณะทำงานบ้านจากมุมมองของตัวเอง

แม้พวกเขาจะได้รับค่าจ้างในอัตราที่บริษัทระบุว่าสูงกว่ามาตรฐานของพนักงานทำความสะอาดในนิวยอร์ก แต่ทีมพนักงานรุ่นใหม่ของบริษัทยังคงดูตื่นเต้นที่จะได้เป็นส่วนหนึ่งของกระแสเอไอ แม้จะต้องลงมือทำความสะอาดอะพาร์ตเมนต์แล้วซ้ำเล่าในนิวยอร์กก็ตาม