เซลฟีภาพหนึ่งนำไปสู่การค้นพบบัวกระด้งยักษ์ชนิดใหม่ที่มองเห็นจากอากาศได้อย่างไร

A man floating in water surrounded by giant green water lily pads.
คำบรรยายภาพ, เจเรไมอาห์ แฮร์ริส โพสต์ภาพถ่ายชุดหนึ่งบนอินสตาแกรม จนไปสะดุดตาผู้เชี่ยวชาญด้านบัวกระด้งรายหนึ่ง
    • Author, โฮเซ การ์โลส กูเอโต
    • Role, ผู้สื่อข่าวประจำประเทศโคลอมเบีย
  • Published
  • เวลาอ่าน: 8 นาที

ทั้งหมดเริ่มต้นจากโพสต์บนอินสตาแกรม (Instagram) เมื่อ 5 ปีก่อน

คาร์ลอส มักดาเลนา ผู้เชี่ยวชาญด้านบัวกระด้งระดับโลก กำลังเลื่อนดูฟีดอินสตาแกรมและพบภาพถ่ายคน ๆ หนึ่งกำลังว่ายน้ำอยู่ท่ามกลางบัวกระด้งยักษ์หลายต้นในแม่น้ำอินิริดา จังหวัดกวาอิเนีย ประเทศโคลอมเบีย

เจเรไมอาห์ แฮร์ริส ผู้ถ่ายภาพดังกล่าวและเป็นเจ้าของสถานเพาะชำพืชในสหรัฐอเมริกา ไม่ได้ตระหนักว่าเขาพบสิ่งใหม่เข้า เขาระบุว่าบัวกระด้งดังกล่าวคือ วิคตอเรีย อเมโซนิกา (Victoria amazonica) ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่วงการวิทยาศาสตร์รู้จักกันดีอยู่แล้ว

ทว่า มักดาเลนาซึ่งเป็นนักพืชสวนแห่งสวนพฤกษศาสตร์หลวงคีว (Kew) ในกรุงลอนดอน สงสัยทันทีว่ามีบางอย่างที่ไม่ปกติ

แหล่งกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติที่เป็นที่รู้จักของบัวกระด้ง วี.อเมโซนิกา (V. amazonica) ไม่ได้ครอบคลุมถึงแม่น้ำอินิริดาในจังหวัดกวาอิเนีย ประเทศโคลอมเบีย เขาจึงเริ่มสงสัยว่าพืชชนิดนี้อาจเป็นสายพันธุ์ใหม่โดยสิ้นเชิงก็เป็นได้

A man submerged in the water next to a lily pad
คำบรรยายภาพ, เซลฟีภาพนี้ที่เจเรไมอาห์ แฮร์ริส ถ่ายไว้ในโคลอมเบีย กลายเป็นเบาะแสชิ้นแรกที่นำไปสู่การค้นพบบัวกระด้งสายพันธุ์ใหม่

มักดาเลนาติดต่อเมาริซิโอ เบร์นาล นักพืชสวนชาวโคลอมเบียจากสวนพฤกษศาสตร์โบโกตา และทั้งสองก็เริ่มลงมือทำงาน

ทว่าการตามหาพืชที่สงสัยว่าเป็นสายพันธุ์ใหม่นั้นไม่ใช่เรื่องง่าย พวกเขาต้องอาศัยการตรวจสอบภาพถ่ายจากดาวเทียมและจัดการสำรวจภาคสนาม ซึ่งใช้เวลานานหลายปี

ทั้งคู่เดินทางไปยังเมืองอินิริดา ในลุ่มน้ำตอนบนของแม่น้ำโอรีโนโกซึ่งอยู่ระหว่างโคลอมเบียและเวเนซุเอลา โดยอาศัยกุสตาโว เมโล สมาชิกเขตสงวนชนพื้นเมืองในพื้นที่ ซึ่งสามารถเดินทางไปตามลำน้ำอันมืดมิดของป่าฝนได้ทุกเวลาโดยไม่ต้องพึ่งระบบจีพีเอสหรือสัญญาณโทรศัพท์มือถือ

มักดาเลนาอธิบายว่า "เขาเป็นอัจฉริยะด้านการนำทางที่เคลื่อนที่ไปทั่วบริเวณนั้นราวกับกำลังเดินอยู่ในบ้านของตัวเองที่เปิดไฟสว่างทุกดวง"

แม้จะได้รับความช่วยเหลือจากสมาชิกในชุมชนท้องถิ่น แต่มักดาเลนากล่าวว่าพวกเขาเกือบจะล้มเลิกความหวังแล้ว

"เกือบรุ่งสางของวันสุดท้าย เครื่องบินที่จะพาเรากลับบ้านกำลังอุ่นเครื่องยนต์เตรียมออกเดินทาง" เขากล่าว

ตลอดการสำรวจเป็นเวลา 5 วัน กลุ่มของพวกเขาพบบัวกระด้งยักษ์เพียง 2 ต้น และไม่มีต้นใดออกดอกเลย แต่แล้วพวกเขาก็พบสิ่งสำคัญ พวกเขาพบบัวกระด้งยักษ์ 5 ต้น ซึ่งอยู่ในสกุลวิคตอเรียในใจกลางป่าฝนที่ถูกน้ำท่วมลึกเข้าไป

Carlos Magdalena reaches out towards a giant water lily floating in the Orinoco river. He is sitting in a boat facing away from the camera, wearing a brown hat and blue life jacket. The lily is large, and verdant green.
คำบรรยายภาพ, คาร์ลอส มักดาเลนา กับบัวกระด้งวิคตอเรีย โคลอมเบียนา (Victoria colombiana) ที่เพิ่งถูกค้นพบในแม่น้ำโอรีโนโก

หนึ่งในนั้นกำลังออกดอก ซึ่งทำให้มักดาเลนาสามารถเก็บตัวอย่างที่จำเป็นสำหรับการจำแนกสายพันธุ์อย่างเป็นทางการได้

"มันน่าเหลือเชื่อมาก ดวงตาของเราลุกวาว การได้พบมันหลังจากการเดินทางอันยาวนานและการค้นหาตลอดห้าวันเป็นเรื่องน่าตื่นเต้น" เบร์นาลกล่าว

ทีมวิจัยตั้งชื่อสายพันธุ์นี้ว่าวิคตอเรีย โคลอมเบียนา (Victoria colombiana) โดยผลการค้นพบของพวกเขาได้รับการตีพิมพ์เมื่อไม่นานมานี้ในวารสารไฟโตแท็กซา (Phytotaxa)

ชื่อของผู้ค้นพบในงานวิจัยดังกล่าวถูกระบุว่าเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างนักวิจัยและสมาชิกชุมชนชนพื้นเมืองจากพื้นที่นั้น

สายพันธุ์ที่น่าหลงใหล

Mauricio Bernal and Carlos Magdalena posing for BBC News Mundo at the Bogotá Botanical Garden, surrounded by greenery. Bernal is wearing green and smiling at the camera. Magdalena wears brown, glasses, and has his arms folded and a particularly intense expression.
คำบรรยายภาพ, เมาริซิโอ เบร์นาล และ คาร์ลอส มักดาเลนา ยังคงตื่นเต้นกับการได้ค้นพบพืชชนิดหนึ่งที่พวกเขาหลงใหลอย่างยิ่ง

เบร์นาลและมักดาเลนายังคงหลงใหลกับการค้นพบครั้งนี้

"บัวกระด้งสกุลวิคตอเรียมีเสน่ห์ดึงดูดและสร้างมนตร์สะกดแก่ผู้ที่ได้รู้จัก มันเป็นพืชที่น่าทึ่งอย่างยิ่ง" เบร์นาลกล่าว

ผู้เขียนพบทั้งสองคนที่สวนพฤกษศาสตร์โบโกตาในโคลอมเบีย ไม่กี่วันหลังจากงานวิจัยได้รับการตีพิมพ์ พวกเขาพาผู้เขียนไปยังห้องปฏิบัติการ โดยเบร์นาลอุ้มแฟ้มเอกสารหลายแฟ้มไว้ใต้แขน

เขาเปิดแฟ้มเหล่านั้นเผยให้เห็นใบ ลำต้น และดอกไม้ที่ผ่านการทำให้แห้งแล้ว ตัวอย่างบางส่วนถูกเก็บรักษาไว้เป็นเวลาหลายปีภายใต้สภาวะที่ควบคุมอย่างพิถีพิถัน

"ในการจำแนก วี.โคลอมเบียนา (V. colombiana) เราได้นำตัวอย่างเหล่านี้มาเปรียบเทียบ พวกมันเป็นตัวอย่างของบัวกระด้งสกุลวิคตอเรียสายพันธุ์ต่าง ๆ และนั่นคือวิธีที่เราสามารถอธิบายลักษณะของมันได้" มักดาเลนากล่าว

บัวกระด้งวิคตอเรียเป็นสกุลพืชพื้นถิ่นของทวีปอเมริกาใต้ ซึ่งก่อนหน้านี้ประกอบด้วย 3 สายพันธุ์ที่เป็นที่รู้จัก ได้แก่ วี.อเมโซนิกา, ครูเซียนา (cruziana), และโบลิเวียนา (boliviana) ใบขนาดยักษ์ของพวกมันมีชื่อเสียงในด้านความสามารถในการรองรับน้ำหนักได้มาก และใบอาจมีเส้นผ่านศูนย์กลางกว้างถึง 2.5 เมตร จากข้อมูลของมักดาเลนา

Man with a Victoria regia water lily in the United Kingdom around 1930.
คำบรรยายภาพ, บัวกระด้งวิคตอเรียต้นแรกที่ได้รับการเพาะปลูกในสหราชอาณาจักร เคยสร้างความฮือฮาแก่สาธารณชนอย่างมาก

บัวกระด้งในสกุลวิคตอเรียถูกค้นพบโดยนักวิทยาศาสตร์ตะวันตกครั้งแรกในคริสต์ศตวรรษที่ 19 บัวกระด้งสกุลวิคตอเรียต้นแรกที่ได้รับการเพาะปลูกในสหราชอาณาจักรสร้างความฮือฮาแก่สาธารณชนอย่างมาก

"พวกเขาตั้งชื่อมันว่าวิคตอเรีย เรเจีย (Victoria regia) (ปัจจุบันคือ วิคตอเรีย อเมโซนิกา) ตามพระนามของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียแห่งสหราชอาณาจักร ผู้คนต่อแถวกันยาวหลายกิโลเมตรในกรุงลอนดอนเพื่อมาชมมัน มันเป็นสิ่งที่ไม่ธรรมดา เป็นสิ่งมหัศจรรย์ทางพฤกษศาสตร์ เป็นราชินีแห่งพืชล้มลุก มันมีทั้งเสน่ห์และความแปลกใหม่" มักดาเลนากล่าว

เกือบสองศตวรรษต่อมา บัวกระด้งยักษ์เหล่านี้ยังคงสร้างความหลงใหลให้แก่ทั้งนักวิทยาศาสตร์และสาธารณชน

เบร์นาลหยิบตัวอย่างบัวกระด้งจากลุ่มน้ำแอมะซอนในสวนพฤกษศาสตร์ขึ้นมาและพลิกดูด้านล่าง

บริเวณใต้ใบมีเครือข่ายเส้นใบจำนวนมาก ซึ่งเขากล่าวว่าแสดงให้เห็นว่าธรรมชาติเองได้มอบแนวทางในการสร้างโครงสร้างที่รองรับน้ำหนักได้ดีโดยใช้วัสดุน้อยที่สุด จนกลายเป็นแรงบันดาลใจให้แก่นักสถาปัตยกรรมด้วย

"ดูหนามพวกนั้นสิ มันมีไว้เพื่อป้องกันไม่ให้ถูกสัตว์ชนิดอื่นกัดกิน" เบร์นาลชี้ให้ดู

Mauricio Bernal at the Bogotá Botanical Garden, showing the underside of a giant water lily is squatting at the edge of a pond, lifting the giant leaf with one hand either side, smiling as he stares up at the camera.
คำบรรยายภาพ, เบร์นาลให้ฉันดูด้านใต้ใบของบัวกระด้งสายพันธุ์จากแอมะซอน ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจให้แก่นักสถาปัตยกรรม

การค้นพบอันโดดเด่น

พืชชนิดนี้สร้างความหลงใหลให้แก่มักดาเลนามาตั้งแต่วัยเด็ก เมื่อราว 6 ปีก่อน เขาเป็นส่วนหนึ่งของทีมที่ค้นพบบัวกระด้งสายพันธุ์วี.โบลิเวยนา (V. boliviana)

เขากำลังจะเผยแพร่ผลการค้นพบดังกล่าว เมื่อได้เห็นภาพถ่ายของแฮร์ริสบนอินสตาแกรม ซึ่งเป็นภาพที่ในตอนแรกดูเหมือนวี.อเมโซนิกาในลุ่มแม่น้ำโอรีโนโก

"ผมไม่เคยรู้มาก่อนว่าสายพันธุ์นี้มีอยู่ในบริเวณนั้น มันอาจเป็นสายพันธุ์ใหม่ที่วงการวิทยาศาสตร์ยังไม่รู้จักก็ได้" มักดาเลนากล่าว

นักวิทยาศาสตร์ทั้งสองแสดงภาพถ่ายดาวเทียมที่ใช้ในการค้นหาพืชเหล่านี้ให้ผู้เขียนดูผ่านจอคอมพิวเตอร์

เริ่มจากภาพโลก จากนั้นพวกเขาซูมเข้าไปยังทวีปอเมริกาใต้ มุ่งไปที่ผืนป่าฝนและขยายภาพทะเลสาบให้ใหญ่ขึ้น แล้วพวกมันก็ปรากฏอยู่ตรงนั้น ราวไข่มุกสีเขียวเม็ดเล็ก ๆ ที่ลอยอยู่บนผืนน้ำและเชื่อมต่อถึงกัน

Satellite view of a river and forested area shows Victoria water lilies on the water.
คำบรรยายภาพ, บัวกระด้งวิคตอเรียบนผืนน้ำซึ่งมองเห็นได้จากภาพถ่ายดาวเทียม

มักดาเลนาประเมินว่าในธรรมชาติอาจมีบัววิคตอเรีย โคลอมเบียนา อยู่เพียงประมาณ 30 ถึง 50 ต้นเท่านั้น ทำให้สายพันธุ์นี้หายากอย่างยิ่งและเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์

"นี่เป็นเรื่องน่ากังวลสำหรับสายพันธุ์ที่ไม่ได้มีอายุยืนยาวเหมือนต้นไม้ ในแง่ของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มันอาจตกอยู่ภายใต้ภัยคุกคามได้ ระดับน้ำมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากและรวดเร็ว ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อมัน" มักดาเลนากล่าว

คำตอบเกี่ยวกับโลก

หนึ่งในความท้าทายในการศึกษาพืชชนิดนี้คือ มันเติบโตอยู่ในพื้นที่ห่างไกล ไม่ว่าจะเป็นป่าฝนที่มีระดับน้ำท่วมสูงถึง 7 เมตร แม่น้ำขนาดมหึมา และทะเลสาบที่มีตะกอนสะสมอยู่เป็นจำนวนมาก

ผู้เชี่ยวชาญกำลังพิจารณาทางเลือกด้านการอนุรักษ์ เช่น การสร้างประชากรของพืชชนิดนี้ในพื้นที่ที่เข้าถึงได้ง่ายกว่า ภายในดินแดนของชุมชนชนพื้นเมือง

แนวทางดังกล่าวอาจช่วยส่งเสริมทั้งการคุ้มครองสายพันธุ์และการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของชุมชน

ทั้งเบร์นาลและมักดาเลนาต่างเก็บเมล็ดพันธุ์เพื่อนำมาเพาะปลูกและศึกษาพืชเหล่านี้ภายใต้สภาวะที่มีการควบคุม

ก่อนจากมา ผู้เขียนถามทั้งสองคนว่าการค้นพบครั้งนี้มีความหมายอย่างไรสำหรับพวกเขา

Magdalena stands up in the boat to show the underside of a lily in one part of the collage - in the other we see a group of green lilies floating on the river.
คำบรรยายภาพ, บัวกระด้งวิคตอเรีย โคลอมเบียนา อันงดงามตระการตาในมุมมองต่างๆ

"บรรพบุรุษของบัวกระด้งสกุลวิคตอเรียอยู่ที่นี่มาตั้งแต่ก่อนที่ทวีปอเมริกาใต้จะแยกตัวออกจากมหาทวีปแพนเจีย พวกมันรอดชีวิตมาได้ในยุคที่แม่น้ำแอมะซอนไหลลงสู่มหาสมุทรแปซิฟิก และเป็นพยานต่อการก่อตัวของเทือกเขาแอนดีส พวกมันถือกำเนิดและตายไปในทุก ๆ ปีมาเป็นเวลากว่า 70 ล้านปีแล้ว กลางป่าฝนอันห่างไกลที่ยากจะเข้าถึง ในยามดึกสงัดที่ไม่มีใครได้เห็น ดอกไม้นี้จะโผล่พ้นผิวน้ำ ส่งกลิ่นหอมคล้ายสับปะรดและดึงดูดด้วงให้เข้ามาใกล้" มักดาเลนากล่าว

พืชเหล่านี้อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่ห่างไกลมาก จนเบร์นาลเชื่อว่ามันอาจช่วยไขความลับเกี่ยวกับแม่น้ำต่าง ๆ ในทวีปอเมริกาใต้ได้

"เมื่อศึกษาพวกมันอย่างลึกซึ้ง คุณจะพบเบาะแสเกี่ยวกับการก่อกำเนิดของทั้งทวีป" นักวิทยาศาสตร์ชาวโคลอมเบียกล่าว

"ผู้คนมักถามเราว่ามันมีประโยชน์อะไรต่อมนุษย์บ้าง แต่คำถามนั้นพลาดประเด็นสำคัญไป พวกมันใช้เวลาหลายล้านปีในการสร้างสิ่งน่าทึ่ง และเคยอยู่ร่วมยุคกับไดโนเสาร์ พวกมันมีสิทธิที่จะดำรงอยู่ต่อไป และเรามีความรับผิดชอบที่จะต้องทำความเข้าใจพวกมัน" เขากล่าวเสริม

สำหรับมักดาเลนา การค้นพบครั้งนี้ยังเป็นเครื่องเตือนใจถึงความหลากหลายทางชีวภาพอันน่าทึ่งของประเทศแห่งนี้

"มันเป็นหนึ่งในความมหัศจรรย์ที่ทำให้โคลอมเบียเป็นประเทศที่น่าสนใจอย่างยิ่ง" มักดาเลนากล่าวสรุป