เซลฟีภาพหนึ่งนำไปสู่การค้นพบบัวกระด้งยักษ์ชนิดใหม่ที่มองเห็นจากอากาศได้อย่างไร

ที่มาของภาพ, Jeremiah Harris
- Author, โฮเซ การ์โลส กูเอโต
- Role, ผู้สื่อข่าวประจำประเทศโคลอมเบีย
- Published
- เวลาอ่าน: 8 นาที
ทั้งหมดเริ่มต้นจากโพสต์บนอินสตาแกรม (Instagram) เมื่อ 5 ปีก่อน
คาร์ลอส มักดาเลนา ผู้เชี่ยวชาญด้านบัวกระด้งระดับโลก กำลังเลื่อนดูฟีดอินสตาแกรมและพบภาพถ่ายคน ๆ หนึ่งกำลังว่ายน้ำอยู่ท่ามกลางบัวกระด้งยักษ์หลายต้นในแม่น้ำอินิริดา จังหวัดกวาอิเนีย ประเทศโคลอมเบีย
เจเรไมอาห์ แฮร์ริส ผู้ถ่ายภาพดังกล่าวและเป็นเจ้าของสถานเพาะชำพืชในสหรัฐอเมริกา ไม่ได้ตระหนักว่าเขาพบสิ่งใหม่เข้า เขาระบุว่าบัวกระด้งดังกล่าวคือ วิคตอเรีย อเมโซนิกา (Victoria amazonica) ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่วงการวิทยาศาสตร์รู้จักกันดีอยู่แล้ว
ทว่า มักดาเลนาซึ่งเป็นนักพืชสวนแห่งสวนพฤกษศาสตร์หลวงคีว (Kew) ในกรุงลอนดอน สงสัยทันทีว่ามีบางอย่างที่ไม่ปกติ
แหล่งกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติที่เป็นที่รู้จักของบัวกระด้ง วี.อเมโซนิกา (V. amazonica) ไม่ได้ครอบคลุมถึงแม่น้ำอินิริดาในจังหวัดกวาอิเนีย ประเทศโคลอมเบีย เขาจึงเริ่มสงสัยว่าพืชชนิดนี้อาจเป็นสายพันธุ์ใหม่โดยสิ้นเชิงก็เป็นได้

ที่มาของภาพ, Jeremiah Harris
มักดาเลนาติดต่อเมาริซิโอ เบร์นาล นักพืชสวนชาวโคลอมเบียจากสวนพฤกษศาสตร์โบโกตา และทั้งสองก็เริ่มลงมือทำงาน
ทว่าการตามหาพืชที่สงสัยว่าเป็นสายพันธุ์ใหม่นั้นไม่ใช่เรื่องง่าย พวกเขาต้องอาศัยการตรวจสอบภาพถ่ายจากดาวเทียมและจัดการสำรวจภาคสนาม ซึ่งใช้เวลานานหลายปี
ทั้งคู่เดินทางไปยังเมืองอินิริดา ในลุ่มน้ำตอนบนของแม่น้ำโอรีโนโกซึ่งอยู่ระหว่างโคลอมเบียและเวเนซุเอลา โดยอาศัยกุสตาโว เมโล สมาชิกเขตสงวนชนพื้นเมืองในพื้นที่ ซึ่งสามารถเดินทางไปตามลำน้ำอันมืดมิดของป่าฝนได้ทุกเวลาโดยไม่ต้องพึ่งระบบจีพีเอสหรือสัญญาณโทรศัพท์มือถือ
มักดาเลนาอธิบายว่า "เขาเป็นอัจฉริยะด้านการนำทางที่เคลื่อนที่ไปทั่วบริเวณนั้นราวกับกำลังเดินอยู่ในบ้านของตัวเองที่เปิดไฟสว่างทุกดวง"
แม้จะได้รับความช่วยเหลือจากสมาชิกในชุมชนท้องถิ่น แต่มักดาเลนากล่าวว่าพวกเขาเกือบจะล้มเลิกความหวังแล้ว
"เกือบรุ่งสางของวันสุดท้าย เครื่องบินที่จะพาเรากลับบ้านกำลังอุ่นเครื่องยนต์เตรียมออกเดินทาง" เขากล่าว
ตลอดการสำรวจเป็นเวลา 5 วัน กลุ่มของพวกเขาพบบัวกระด้งยักษ์เพียง 2 ต้น และไม่มีต้นใดออกดอกเลย แต่แล้วพวกเขาก็พบสิ่งสำคัญ พวกเขาพบบัวกระด้งยักษ์ 5 ต้น ซึ่งอยู่ในสกุลวิคตอเรียในใจกลางป่าฝนที่ถูกน้ำท่วมลึกเข้าไป

ที่มาของภาพ, Mauricio Bernal
หนึ่งในนั้นกำลังออกดอก ซึ่งทำให้มักดาเลนาสามารถเก็บตัวอย่างที่จำเป็นสำหรับการจำแนกสายพันธุ์อย่างเป็นทางการได้
"มันน่าเหลือเชื่อมาก ดวงตาของเราลุกวาว การได้พบมันหลังจากการเดินทางอันยาวนานและการค้นหาตลอดห้าวันเป็นเรื่องน่าตื่นเต้น" เบร์นาลกล่าว
ทีมวิจัยตั้งชื่อสายพันธุ์นี้ว่าวิคตอเรีย โคลอมเบียนา (Victoria colombiana) โดยผลการค้นพบของพวกเขาได้รับการตีพิมพ์เมื่อไม่นานมานี้ในวารสารไฟโตแท็กซา (Phytotaxa)
ชื่อของผู้ค้นพบในงานวิจัยดังกล่าวถูกระบุว่าเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างนักวิจัยและสมาชิกชุมชนชนพื้นเมืองจากพื้นที่นั้น
สายพันธุ์ที่น่าหลงใหล

ที่มาของภาพ, José Carlos Cueto / BBC News Mundo
เบร์นาลและมักดาเลนายังคงหลงใหลกับการค้นพบครั้งนี้
"บัวกระด้งสกุลวิคตอเรียมีเสน่ห์ดึงดูดและสร้างมนตร์สะกดแก่ผู้ที่ได้รู้จัก มันเป็นพืชที่น่าทึ่งอย่างยิ่ง" เบร์นาลกล่าว
ผู้เขียนพบทั้งสองคนที่สวนพฤกษศาสตร์โบโกตาในโคลอมเบีย ไม่กี่วันหลังจากงานวิจัยได้รับการตีพิมพ์ พวกเขาพาผู้เขียนไปยังห้องปฏิบัติการ โดยเบร์นาลอุ้มแฟ้มเอกสารหลายแฟ้มไว้ใต้แขน
เขาเปิดแฟ้มเหล่านั้นเผยให้เห็นใบ ลำต้น และดอกไม้ที่ผ่านการทำให้แห้งแล้ว ตัวอย่างบางส่วนถูกเก็บรักษาไว้เป็นเวลาหลายปีภายใต้สภาวะที่ควบคุมอย่างพิถีพิถัน
"ในการจำแนก วี.โคลอมเบียนา (V. colombiana) เราได้นำตัวอย่างเหล่านี้มาเปรียบเทียบ พวกมันเป็นตัวอย่างของบัวกระด้งสกุลวิคตอเรียสายพันธุ์ต่าง ๆ และนั่นคือวิธีที่เราสามารถอธิบายลักษณะของมันได้" มักดาเลนากล่าว
บัวกระด้งวิคตอเรียเป็นสกุลพืชพื้นถิ่นของทวีปอเมริกาใต้ ซึ่งก่อนหน้านี้ประกอบด้วย 3 สายพันธุ์ที่เป็นที่รู้จัก ได้แก่ วี.อเมโซนิกา, ครูเซียนา (cruziana), และโบลิเวียนา (boliviana) ใบขนาดยักษ์ของพวกมันมีชื่อเสียงในด้านความสามารถในการรองรับน้ำหนักได้มาก และใบอาจมีเส้นผ่านศูนย์กลางกว้างถึง 2.5 เมตร จากข้อมูลของมักดาเลนา

ที่มาของภาพ, Imagno/Getty Images
บัวกระด้งในสกุลวิคตอเรียถูกค้นพบโดยนักวิทยาศาสตร์ตะวันตกครั้งแรกในคริสต์ศตวรรษที่ 19 บัวกระด้งสกุลวิคตอเรียต้นแรกที่ได้รับการเพาะปลูกในสหราชอาณาจักรสร้างความฮือฮาแก่สาธารณชนอย่างมาก
"พวกเขาตั้งชื่อมันว่าวิคตอเรีย เรเจีย (Victoria regia) (ปัจจุบันคือ วิคตอเรีย อเมโซนิกา) ตามพระนามของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียแห่งสหราชอาณาจักร ผู้คนต่อแถวกันยาวหลายกิโลเมตรในกรุงลอนดอนเพื่อมาชมมัน มันเป็นสิ่งที่ไม่ธรรมดา เป็นสิ่งมหัศจรรย์ทางพฤกษศาสตร์ เป็นราชินีแห่งพืชล้มลุก มันมีทั้งเสน่ห์และความแปลกใหม่" มักดาเลนากล่าว
เกือบสองศตวรรษต่อมา บัวกระด้งยักษ์เหล่านี้ยังคงสร้างความหลงใหลให้แก่ทั้งนักวิทยาศาสตร์และสาธารณชน
เบร์นาลหยิบตัวอย่างบัวกระด้งจากลุ่มน้ำแอมะซอนในสวนพฤกษศาสตร์ขึ้นมาและพลิกดูด้านล่าง
บริเวณใต้ใบมีเครือข่ายเส้นใบจำนวนมาก ซึ่งเขากล่าวว่าแสดงให้เห็นว่าธรรมชาติเองได้มอบแนวทางในการสร้างโครงสร้างที่รองรับน้ำหนักได้ดีโดยใช้วัสดุน้อยที่สุด จนกลายเป็นแรงบันดาลใจให้แก่นักสถาปัตยกรรมด้วย
"ดูหนามพวกนั้นสิ มันมีไว้เพื่อป้องกันไม่ให้ถูกสัตว์ชนิดอื่นกัดกิน" เบร์นาลชี้ให้ดู

ที่มาของภาพ, José Carlos Cueto / BBC News Mundo
การค้นพบอันโดดเด่น
พืชชนิดนี้สร้างความหลงใหลให้แก่มักดาเลนามาตั้งแต่วัยเด็ก เมื่อราว 6 ปีก่อน เขาเป็นส่วนหนึ่งของทีมที่ค้นพบบัวกระด้งสายพันธุ์วี.โบลิเวยนา (V. boliviana)
เขากำลังจะเผยแพร่ผลการค้นพบดังกล่าว เมื่อได้เห็นภาพถ่ายของแฮร์ริสบนอินสตาแกรม ซึ่งเป็นภาพที่ในตอนแรกดูเหมือนวี.อเมโซนิกาในลุ่มแม่น้ำโอรีโนโก
"ผมไม่เคยรู้มาก่อนว่าสายพันธุ์นี้มีอยู่ในบริเวณนั้น มันอาจเป็นสายพันธุ์ใหม่ที่วงการวิทยาศาสตร์ยังไม่รู้จักก็ได้" มักดาเลนากล่าว
นักวิทยาศาสตร์ทั้งสองแสดงภาพถ่ายดาวเทียมที่ใช้ในการค้นหาพืชเหล่านี้ให้ผู้เขียนดูผ่านจอคอมพิวเตอร์
เริ่มจากภาพโลก จากนั้นพวกเขาซูมเข้าไปยังทวีปอเมริกาใต้ มุ่งไปที่ผืนป่าฝนและขยายภาพทะเลสาบให้ใหญ่ขึ้น แล้วพวกมันก็ปรากฏอยู่ตรงนั้น ราวไข่มุกสีเขียวเม็ดเล็ก ๆ ที่ลอยอยู่บนผืนน้ำและเชื่อมต่อถึงกัน

ที่มาของภาพ, Courtesy of Mauricio Bernal
มักดาเลนาประเมินว่าในธรรมชาติอาจมีบัววิคตอเรีย โคลอมเบียนา อยู่เพียงประมาณ 30 ถึง 50 ต้นเท่านั้น ทำให้สายพันธุ์นี้หายากอย่างยิ่งและเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
"นี่เป็นเรื่องน่ากังวลสำหรับสายพันธุ์ที่ไม่ได้มีอายุยืนยาวเหมือนต้นไม้ ในแง่ของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มันอาจตกอยู่ภายใต้ภัยคุกคามได้ ระดับน้ำมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากและรวดเร็ว ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อมัน" มักดาเลนากล่าว
คำตอบเกี่ยวกับโลก
หนึ่งในความท้าทายในการศึกษาพืชชนิดนี้คือ มันเติบโตอยู่ในพื้นที่ห่างไกล ไม่ว่าจะเป็นป่าฝนที่มีระดับน้ำท่วมสูงถึง 7 เมตร แม่น้ำขนาดมหึมา และทะเลสาบที่มีตะกอนสะสมอยู่เป็นจำนวนมาก
ผู้เชี่ยวชาญกำลังพิจารณาทางเลือกด้านการอนุรักษ์ เช่น การสร้างประชากรของพืชชนิดนี้ในพื้นที่ที่เข้าถึงได้ง่ายกว่า ภายในดินแดนของชุมชนชนพื้นเมือง
แนวทางดังกล่าวอาจช่วยส่งเสริมทั้งการคุ้มครองสายพันธุ์และการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของชุมชน
ทั้งเบร์นาลและมักดาเลนาต่างเก็บเมล็ดพันธุ์เพื่อนำมาเพาะปลูกและศึกษาพืชเหล่านี้ภายใต้สภาวะที่มีการควบคุม
ก่อนจากมา ผู้เขียนถามทั้งสองคนว่าการค้นพบครั้งนี้มีความหมายอย่างไรสำหรับพวกเขา

ที่มาของภาพ, Mauricio Bernal/Carlos Magdalena
"บรรพบุรุษของบัวกระด้งสกุลวิคตอเรียอยู่ที่นี่มาตั้งแต่ก่อนที่ทวีปอเมริกาใต้จะแยกตัวออกจากมหาทวีปแพนเจีย พวกมันรอดชีวิตมาได้ในยุคที่แม่น้ำแอมะซอนไหลลงสู่มหาสมุทรแปซิฟิก และเป็นพยานต่อการก่อตัวของเทือกเขาแอนดีส พวกมันถือกำเนิดและตายไปในทุก ๆ ปีมาเป็นเวลากว่า 70 ล้านปีแล้ว กลางป่าฝนอันห่างไกลที่ยากจะเข้าถึง ในยามดึกสงัดที่ไม่มีใครได้เห็น ดอกไม้นี้จะโผล่พ้นผิวน้ำ ส่งกลิ่นหอมคล้ายสับปะรดและดึงดูดด้วงให้เข้ามาใกล้" มักดาเลนากล่าว
พืชเหล่านี้อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่ห่างไกลมาก จนเบร์นาลเชื่อว่ามันอาจช่วยไขความลับเกี่ยวกับแม่น้ำต่าง ๆ ในทวีปอเมริกาใต้ได้
"เมื่อศึกษาพวกมันอย่างลึกซึ้ง คุณจะพบเบาะแสเกี่ยวกับการก่อกำเนิดของทั้งทวีป" นักวิทยาศาสตร์ชาวโคลอมเบียกล่าว
"ผู้คนมักถามเราว่ามันมีประโยชน์อะไรต่อมนุษย์บ้าง แต่คำถามนั้นพลาดประเด็นสำคัญไป พวกมันใช้เวลาหลายล้านปีในการสร้างสิ่งน่าทึ่ง และเคยอยู่ร่วมยุคกับไดโนเสาร์ พวกมันมีสิทธิที่จะดำรงอยู่ต่อไป และเรามีความรับผิดชอบที่จะต้องทำความเข้าใจพวกมัน" เขากล่าวเสริม
สำหรับมักดาเลนา การค้นพบครั้งนี้ยังเป็นเครื่องเตือนใจถึงความหลากหลายทางชีวภาพอันน่าทึ่งของประเทศแห่งนี้
"มันเป็นหนึ่งในความมหัศจรรย์ที่ทำให้โคลอมเบียเป็นประเทศที่น่าสนใจอย่างยิ่ง" มักดาเลนากล่าวสรุป































