สิ่งที่คาดว่าจะเกิดขึ้นตลอด 6 วันของพิธีศพของ "อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี" อดีตผู้นำสูงสุดของอิหร่านมีอะไรบ้าง ?

พิธีรำลึกถึงอดีตผู้นำสูงสุดของอิหร่าน อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี จะเริ่มขึ้นในกรุงเตหะราน วันเสาร์ที่ 4 ก.ค. นี้ หลังจากที่เขาถูกลอบสังหารมานานกว่าสี่เดือน ทั้งนี้เจ้าหน้าที่อิหร่านเรียกพิธีนี้ว่า "พิธีศพแห่งศตวรรษ"

ทางการอิหร่านคาดว่าจะมีผู้เข้าร่วมพิธีราว 12-20 ล้านคน การเตรียมการในครั้งนี้ถือว่ายิ่งใหญ่กว่าที่เคยมีมาสำหรับรัฐพิธีในอิหร่าน อันประกอบด้วย

กองกำลังโมฮัมหมัด รอซูลุลลอฮ์ (Mohammad Rasulollah Corps) ซึ่งตั้งอยู่ในกรุงเตหะราน และเป็นหน่วยหลักของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม หรือไออาร์จีซี (Islamic Revolutionary Guard Corps - IRGC) เป็นผู้นำในการปฏิบัติการครั้งนี้

รายชื่อบุคคลสำคัญในแวดวงการเมือง ศาสนา และความมั่นคงที่จะเดินทางไปยังกรุงเตหะราน คาดว่าจะเป็นประเด็นที่ถูกจับตามองอย่างใกล้ชิด โดยผู้สังเกตการณ์บางคนกล่าวว่า ผู้ที่ไม่ได้เข้าร่วมอาจมีความสำคัญไม่แพ้ผู้ที่เข้าร่วมงาน

เจ้าหน้าที่ระบุว่า บุคคลสำคัญจากหลายสิบประเทศจะเข้าร่วมงาน รวมถึงประธานาธิบดี นายกรัฐมนตรี ประธานรัฐสภา และรัฐมนตรี คาดว่าจะมีผู้สื่อข่าวต่างประเทศประมาณ 800 คนมาร่วมทำข่าว

ทางการอิหร่านได้นำคำว่า "เราต้องลุกขึ้นยืนหยัด" (We must rise) มาใช้เป็นคำขวัญสำหรับงานศพ พร้อมด้วยสัญลักษณ์กำปั้น

พิธีการต่าง ๆ จะเริ่มขึ้นในวันเสาร์นี้ เวลา 06.00 น. ตามเวลาท้องถิ่น (ตรงกับเวลา 09.30 น. ตามเวลาไทย) ณ มัสยิดอิหม่ามโคไมนี มอสซัลลา ในกรุงเตหะราน โดยผู้เข้าชมสามารถร่วมแสดงความเคารพได้จนถึงบ่ายวันอาทิตย์

พล.อ.ฮัสซัน ฮัสซันซาเดห์ ผู้บัญชาการกองทัพโมฮัมหมัด รอซูลุลลอฮ์ กล่าวว่า โลงศพของคาเมเนอีจะถูกจัดแสดงบนแท่นยกสูง โดยอนุญาตให้ผู้เข้าชมสามารถเข้าสักการะโดยจัดการไหลเวียนของฝูงชนภายใน 15-20 นาที

ในวันอังคาร (7 ก.ค.) พิธีการจะย้ายไปยังเมืองกอม ทางตอนใต้ของกรุงเตหะราน ซึ่งผู้นำอาวุโสทางศาสนาของนิกายชีอะห์จะนำการละหมาดศพที่จัมคารัน หนึ่งในสถานที่ทางศาสนาที่โดดเด่นและเป็นสัญลักษณ์มากที่สุดของอิหร่าน

ในวันพุธ (8 ก.ค.) ร่างของคาเมเนอีจะถูกนำไปยังเมืองนาจาฟ ประเทศอิรัก หลังจากขบวนแห่ที่สุสานของอิหม่ามอาลี อิหม่ามคนแรกของศาสนาอิสลามนิกายชีอะห์ พิธีการต่าง ๆ จะดำเนินต่อไปในเมืองคาร์บาลา ก่อนที่ร่างจะกลับคืนสู่อิหร่าน

เจ้าหน้าที่อิหร่านกล่าวว่า การจัดงานในอิรักเป็นไปตามคำร้องขอจากกลุ่มต่าง ๆ ในอิรัก ขณะที่นักวิเคราะห์บางคนมองว่าเป็นการเน้นย้ำถึงอิทธิพลของคาเมเนอีในโลกมุสลิมชีอะห์ และความสัมพันธ์ทางศาสนาและการเมืองของอิหร่านในภูมิภาคนี้

อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศของอิหร่าน ซึ่งเดินทางไปเยือนกรุงแบกแดดเพื่อประสานงานการจัดงาน กล่าวถึง "ความสำคัญเชิงสัญลักษณ์" ของพิธีศพ

ในวันพฤหัสบดี (9 ก.ค.) คาเมเนอีจะถูกฝังที่เมืองมัชฮัด (Mashhad) สถานที่เกิดของเขา ณ สุสานอิหม่ามเรซา อิหม่ามลำดับที่แปดของศาสนาอิสลามนิกายชีอะห์ และเป็นสถานที่แสวงบุญที่สำคัญที่สุดของอิหร่าน ซึ่งดึงดูดผู้เยี่ยมชมหลายล้านคนในแต่ละปี

พิธีไว้อาลัยจะดำเนินต่อไปทั่วประเทศเป็นเวลา 40 วัน โดยมีกิจกรรมรำลึกที่ได้รับการวางแผนไว้จนถึงวันครบรอบปีแรกของการฝังศพของเขา

พิธีศพของคาเมเนอีเกิดขึ้นในขณะที่สาธารณรัฐอิสลามแห่งนี้กำลังเผชิญกับความท้าทายทางการเมืองและสังคมที่สำคัญ

นักวิเคราะห์ระบุว่า พิธีศพของผู้นำในระบบการเมืองที่ยึดถืออุดมการณ์นั้นมีวัตถุประสงค์ทั้งในด้านการเมืองและศาสนา

บางคนมองว่า พิธีดังกล่าวเป็นโอกาสสำหรับรัฐอิหร่านในการแสดงความสมัครสมานสามัคคีและตอกย้ำแนวทางหรือเรื่องราวที่ตนต้องการสื่อสาร สิ่งเหล่านี้สามารถมีบทบาทเชิงสัญลักษณ์ในการรวมกลุ่มหลังคาเมเนอี และสนับสนุนโมจตาบา คาเมนี บุตรชายของเขา ในฐานะผู้สืบทอดตำแหน่งผู้นำสูงสุด

แต่คนอื่น ๆ เตือนว่าแม้แต่การระดมพลขนาดใหญ่เช่นนี้ก็ไม่สามารถแก้ไขความแตกแยกทางการเมืองและสังคมที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นได้ด้วยตัวเอง

แม้จะมีการวางแผนพิธีไว้อย่างครอบคลุม แต่ก็ยังมีคำถามสำคัญหลายประการ ซึ่งรวมถึงโมจตาบาจะเข้าร่วมพิธีฝังศพของบิดาหรือไม่

บุตรชายของคาเมเนอีไม่ปรากฏตัวในที่สาธารณะนับตั้งแต่สงคราม 12 วันเมื่อปีที่แล้ว และความไม่แน่นอนเกี่ยวกับสุขภาพของโมจตาบายังคงมีอยู่ มีรายงานระบุว่า ของสมาชิกในครอบครัวหลายคน รวมถึงภรรยาของเขา ถูกสังหารในเหตุโจมตีเมื่อ 28 ก.พ. ที่ผ่านมา

ในวันอังคารที่ 30 มิ.ย. อาลี อัคบาร์ ปูรจัมชีเดียน เลขาธิการคณะกรรมการจัดพิธีศพอดีตผู้นำกล่าวว่า การตัดสินใจใด ๆ เกี่ยวกับการเข้าร่วมของโมจตาบาจะได้รับการประกาศโดยสำนักงานของผู้บัญชาการทหารสูงสุดและตัวของผู้นำสูงสุดเอง

คำถามที่ยังไม่มีคำตอบอีกประการหนึ่งคือ ใครจะเป็นผู้นำการละหมาดตามประเพณีของชาวชีอะฮ์ บทบาทนี้อาจมีความสำคัญทางศาสนาและการเมือง และผู้สังเกตการณ์บางคนกล่าวว่าการปรากฏตัวต่อสาธารณะโดยโมจตาบาอาจตีความได้ว่าเป็นสัญญาณเกี่ยวกับความเป็นผู้นำในอนาคตของอิหร่าน