บีบีซีลงพื้นที่ฝ่ายต่อต้านเมียนมา พบฝ่ายกบฏกำลังสูญเสียพื้นที่ควบคุม เพราะกองทัพเกณฑ์ทหารเข้ามาเสริมแนวหน้า

ชายหนุ่ม 4 คนในค่ายกบฏที่ซ่อนตัวอยู่ลึกในป่าทึบของภูเขา ไม่เคยต้องการมีส่วนร่วมใด ๆ ในสงครามกลางเมืองของเมียนมาเลย

พวกเขาก็ไม่ได้เลือกที่จะเป็นทหารเช่นกัน

คนหนึ่งเป็นพ่อครัว เขาถูกจับตัวไปจากถนนขณะกำลังเดินทางจากที่ทำงานเพื่อกลับบ้าน การที่เขาไม่มีบัตรประจำตัวก็เพียงพอแล้วที่กองทัพจะควบคุมตัวเขาและบังคับให้เข้าร่วมกองทัพ อีกคนถูกจับตัวไปขณะกำลังเดินทางกลับจากคาราโอเกะในตอนดึก

ส่วนคนที่สามทำงานให้กับกรมป่าไม้ ในขณะที่เขาถูกจับกุม ขณะที่ชายคนที่สี่กล่าวว่า ตอนที่เขาถูกจับกุม มียาเสพติดถูกยัดใส่รองเท้าของเขา เขาถูกใส่ร้ายและถูกบังคับให้เข้าร่วมกับกองทัพ

"ก่อนที่เราจะเข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้น เราก็ถูกส่งตรงไปยังแนวหน้า" หนึ่งในชายเหล่านั้น ซึ่งทั้งหมดมีอายุระหว่าง 19-25 ปี บอกกับบีบีซี

"พวกเขาบังคับให้เราทำทุกอย่างที่เราไม่ต้องการทำ" อีกคนกล่าวเสริม "พวกเราไม่เคยได้พักผ่อนอย่างแท้จริงเลย ไม่ว่าจะตอนเช้า ตอนกลางวัน หรือแม้แต่ตอนกลางคืน

"ทหารเกณฑ์ต้องทำทุกอย่าง ในขณะที่ทหารประจำการแทบไม่ต้องทำงานอะไรเลย"

พวกเขาใช้เวลา 4 เดือนในการฝึกรบขั้นพื้นฐาน จากนั้นถูกส่งไปยังแนวหน้าในรัฐกะเหรี่ยง ในคืนหนึ่งขณะที่พวกเขากำลังจะไปอาบน้ำ พวกเขาก็ตัดสินใจที่จะหนี

แต่หลังจากหลบหนี พวกเขากลับไปเจอเข้ากับหน่วยลาดตระเวนของกองกำลังพิทักษ์ประชาชน หรือ พีดีเอฟ (People's Defence Force - PDF) ที่อยู่ใกล้เคียง และถูกจับตัวไป

พวกเขากล่าวว่า พวกเขามีความสุขกว่าที่นี่ เพราะได้รับการปฏิบัติ "เหมือนพี่น้อง ไม่ใช่คนแปลกหน้า"

ตอนนี้พวกเขาจะอยู่กับกองกำลังพีดีเอฟ แต่ก็จะถูกนำตัวไปยังชายแดนติดกับประเทศไทยในท้ายที่สุด ชาวเมียนมาคนหนึ่งกล่าวว่า "เพราะถ้าเรากลับไปตอนนี้ ทหารก็ยังสามารถติดตามเราได้" บีบีซีตกลงที่จะปกปิดตัวตนของพวกเขาเพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้ครอบครัวของพวกเขาต้องเผชิญกับการแก้แค้นที่อาจตามมา

ความเป็นจริงก็คือ แม้ว่าทหารเกณฑ์ทั้ง 4 คนนี้จะไม่เต็มใจ แต่การเกณฑ์ทหารแบบบังคับของกองทัพเมียนมาได้เปลี่ยนสถานการณ์ของรัฐบาลทหารในสงครามกลางเมืองไปแล้ว

ในหลายพื้นที่ของประเทศ กลุ่มต่อต้านรัฐบาลเมียนมากำลังตกอยู่ในสถานการณ์ที่เสียเปรียบกองทัพเมียนมา ซึ่งยึดอำนาจในปี 2021 จากรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตย และจับกุมออง ซาน ซู จี ผู้นำรัฐบาลในขณะนั้นไปคุมขัง

สงครามกลางเมืองได้สร้างความเสียหายแก่ประเทศจนย่อยยับ มีผู้เสียชีวิตหลายพันคนและผู้พลัดถิ่นหลายล้านคน

เมื่อกว่าสองปีที่แล้ว พันธมิตรของกลุ่มชาติพันธุ์และกลุ่มต่อต้านได้รุกคืบไปทั่วประเทศ พวกเขาได้รับชัยชนะหลายครั้งเหนือรัฐบาลทหาร ทว่าจากเดิมที่เป็นฝ่ายรุกในหลายพื้นที่ของเมียนมา ตอนนี้กลับกลายเป็นฝ่ายต่อต้านเสียเองที่กำลังเป็นฝ่ายตั้งรับ

กองทัพเมียนมายังคงควบคุมประเทศได้เพียงไม่ถึงครึ่ง แต่ก็ได้รับชัยชนะมาบ้าง รวมถึงเมืองสำคัญ ๆ และการยึดคืนถนนสายสำคัญจากเมืองมัณฑะเลย์ไปยังเมืองมิตจีนาทางตอนเหนือ ทหารหลายพันนายกำลังรุกคืบเพื่อพยายามยึดคืนการควบคุมพื้นที่ชายแดนหลายแห่ง รวมถึงรัฐคะฉิ่น รัฐชิน และรัฐกะเหรี่ยง

บีบีซีเดินทางไปยังเมียนมาโดยไม่ได้รับอนุญาตจากทางการ ซึ่งเป็นวิธีเดียวที่จะรายงานข่าวจากดินแดนที่กลุ่มต่อต้านยึดครองได้ ในช่วง 10 วันที่เราอยู่ที่นั่น เราได้ใช้เวลาร่วมกับนักรบฝ่ายต่อต้าน และเดินทางไปยังโรงพยาบาลหลายแห่ง ตลอดจนแนวหน้าในรัฐพะโคและรัฐกะเหรี่ยง เพื่อรายงานเกี่ยวกับสถานการณ์ของสงคราม

โก ก่อง ผู้บัญชาการกองพันของกองกำลังพีดีเอฟกล่าวว่า สิ่งที่สร้างความแตกต่างมากที่สุดในการรบในครั้งนี้ ก็คือเหล่าบรรดาทหารหนีทัพ 4 คนนี้ ซึ่งพวกเขาเป็นผู้ที่ถูกบังคับให้เป็นทหารเป็นเวลาอย่างน้อยสองปีหลังจากที่กองทัพเริ่มบังคับใช้กฎหมายเกณฑ์ทหารในปี 2024

เขาอธิบายขณะนำลูกน้องออกลาดตระเวนท่ามกลางอากาศร้อนจัดว่า "การเกณฑ์ทหารกลายเป็นปัจจัยท้าทายหลักสำหรับเราในสนามรบ เพราะมันทำให้กองทัพมีกำลังพลไม่จำกัด"

"สำหรับเรา แม้จะมีเทคโนโลยีและความได้เปรียบทางสติปัญญา แต่ทรัพยากรของเรามีจำกัดมาก ด้วยงบประมาณที่จำกัด เราไม่สามารถจัดหาส่วนประกอบที่จำเป็นได้มากเท่าที่เราต้องการ และไม่สามารถรับสมัครทหารใหม่ได้ง่ายเหมือนกองทัพ"

โก ก่อง และลูกน้องเข้าควบคุมเมืองพาปูน (Hpapun) รัฐกะเหรี่ยง และฐานทัพขนาดใหญ่เมื่อสองปีก่อน เมืองนี้เต็มไปด้วยร่องรอยของสงคราม ป้ายต้อนรับที่ทางเข้าถูกระเบิด เช่นเดียวกับโรงเรียนในเมือง วัดท้องถิ่น และบ้านเรือนส่วนใหญ่ที่ถูกทิ้งร้าง

แต่ตอนนี้เขาเตรียมรับมือกับสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุดแล้ว โดรนของรัฐบาลทหารบินวนอยู่บนท้องฟ้า และทหารมากถึง 2,000 นายกำลังรุกคืบไปยังเมืองพาปูน

กลับไปยังค่ายทหารบนภูเขา ดา วา ผู้บัญชาการกองกำลังพีดีเอฟ ยอมรับว่าการเกณฑ์ทหารของเมียนมาเป็นหนึ่งในปัญหาของพวกเขา

อดีตนักเคลื่อนไหวทางการเมืองผู้นี้ซึ่งเคยใช้เวลาสี่ปีครึ่งในเรือนจำของรัฐบาล บอกว่า แม้ว่าเจ้าหน้าที่ในกองทัพทหารเมียนมาจะไม่ได้เต็มใจที่จะเข้ารับการเกณฑ์ทหาร แต่พวกเขาก็มีทักษะการเป็นนักรบที่พัฒนาขึ้น เพราะว่าพวกเขา "สามารถทำตามคำสั่งได้ดี"

เขายังได้พาทีมงานบีบีซีไปลาดตระเวนตามผ่านเส้นทางที่คดเคี้ยวในป่า และพวกเรายังต้องหาที่กำบังเมื่อโดรนของทหารเมียนมาบินวนเหนือศีรษะของพวกเรา ในที่สุดเราก็มาถึงยอดเนินเขา ที่ซึ่งนักรบของดา วา พูดคุยกันด้วยเสียงแผ่วเบา เนื่องจากมีพลซุ่มยิงของทหารอยู่บนเนินเขาถัดไป ที่นั่นยังมีฐานที่มั่นที่พวกกบฏยึดได้เมื่อเดือน เม.ย. แต่พวกเขายึดครองไว้ได้เพียงไม่กี่วันเท่านั้น จนกระทั่งมีการโจมตีด้วยปืนใหญ่และทางอากาศอย่างหนักหน่วงที่บีบให้พวกเขาล่าถอยไป

"พวกเราจะเอากลับมาคืนให้ได้" ดา วา กล่าว

อย่างไรก็ตาม โก ก่อง ก็เผชิญกับสถานการณ์คล้ายคลึงกัน โดยเขากำลังเผชิญกับอุปสรรคมากมาย เช่นการที่กองทัพเมียนมาพยายามเสริมกำลังรอบตัวเขาเช่นกัน โดยมีทหารประมาณ 400 นายมุ่งหน้ามาทางเขา

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่แค่ทหารเกณฑ์เท่านั้นที่เป็นอุปสรรค

ดา วา กล่าวว่ายุทธวิธีการรบได้เปลี่ยนไปแล้ว และเนื่องจากคณะรัฐบาลทหารได้ลงนามในสนธิสัญญาความมั่นคงกับรัสเซีย พวกเขาจึงมีกำลังทางอากาศมากขึ้นด้วย "ตอนนี้เราเห็นเครื่องบินบินเป็นคู่ ๆ จากเดิมที่เป็นเครื่องบินปีกตรึงเพียงลำเดียว"

เขากล่าวว่าขณะนี้คณะรัฐบาลทหารยังได้เปรียบ "ทั้งในแง่ของเทคโนโลยีและปริมาณ" เมื่อพูดถึงโดรน ซึ่งโก ก่อง ก็เห็นด้วย

"อันตราย [จากโดรน] เพิ่มขึ้นอย่างแน่นอน มันจะง่ายกว่าสำหรับเราถ้าเรามีเครื่องรบกวนสัญญาณด้วย... มันขึ้นอยู่กับว่าเราสามารถตอบโต้การโจมตีด้วยโดรนของพวกเขาได้อย่างมีประสิทธิภาพแค่ไหน และเราสามารถป้องกันตัวเองจากพวกเขาได้ดีแค่ไหน"

นอกเหนือจากทั้งหมดนี้ จีนซึ่งลงทุนหลายพันล้านดอลลาร์สหรัฐในเมียนมาและกำลังขุดแร่หายากในรัฐกะเหรี่ยงและรัฐคะฉิ่น ก็กำลังเป็นตัวกลางในการเจรจาข้อตกลงหยุดยิงกับกลุ่มต่อต้านหลายกลุ่มด้วย ขณะเดียวกันจีนก็จำกัดการส่งอาวุธและกระสุนให้กับกองกำลังฝ่ายต่อต้านด้วย

การขาดแคลนอาวุธยุทโธปกรณ์ก็เป็นปัญหาใหญ่ จา โซ ผู้บังคับการหมวดของฝ่ายต่อต้านซึ่งได้รับบาดเจ็บระหว่างการสู้รบ บอกทีมงานขณะที่เขาแสดงวิดีโอที่บันทึกการต่อสู้ครั้งล่าสุด

ในคลิปนั้น เราได้ยินเสียงเขาตะโกนบอกนักรบคนหนึ่งที่กำลังยิงใส่ตำแหน่งของกองทัพอย่างร้อนรนเกินไปว่า "ประหยัดกระสุนหน่อย ใจเย็น ๆ"

"ทุกคนพร้อมที่จะต่อสู้" เขาบอกผมจากเตียงในโรงพยาบาลที่ซ่อนตัวอยู่ลึกในป่า "แต่ก็ยังมีจุดอ่อนอยู่หลายอย่าง เช่นการที่เราขาดแคลนอาวุธและกระสุนอย่างมาก"

ไม่กี่ชั่วโมงก่อนหน้านี้ เราได้เห็นสว่านของแพทย์เจาะทะลวงเข้าไปในขาขวาของเขา ขณะที่ศัลยแพทย์พยายามรักษาขาของเขาด้วยเหล็กยึดและหมุด

จา โซ ประสบเหตุเหยียบกับระเบิด โดยเมียนมาถือเป็นหนึ่งในประเทศที่มีกับระเบิดมากที่สุดในโลก โดยมีผู้เสียชีวิตหรือบาดเจ็บจากกับระเบิด 745 คนซึ่งในจำนวนนี้หนึ่งในสี่เป็นเด็ก ในปีที่แล้วเพียงปีเดียว ส้นเท้าขวาของเขาส่วนใหญ่หายไป และนี่เป็นการผ่าตัดครั้งที่สองที่เขาเข้ารับการรักษา

แต่ถึงกระนั้น เมื่อผมได้คุยกับเขาหลังจากนั้น ขณะที่ขาของเขาถูกพันผ้าพันแผลอย่างแน่นหนาและมีอาการปวดตุบ ๆ เขาก็ยังคงมุ่งมั่น "ผมจะกลับไปสู้ต่อ" เขากล่าว

"ไม่ว่าจะด้วยวิธีใด ผมจะสู้จนถึงที่สุด เพราะการกลับบ้านไม่ใช่ทางเลือกสำหรับผมอีกต่อไปแล้ว"

นพ.ซอง เปิดโรงพยาบาลสนามซึ่งมีลักษณะเป็นกระท่อมทำจากไม้และไม้ไผ่หลายหลัง และยังมีห้องผ่าตัดที่ใช้พลังงานแสงอาทิตย์หรือเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรอง โดยใช้งบประมาณที่จำกัดมาก

โรงพยาบาลแห่งนี้ยังคงขาดแคลนเงิน เสบียงรวมทั้งสิ่งของอำนวยความสะดวกต่าง ๆ และรถพยาบาล

ถึงกระนั้น นพ.ซอง ผู้ซึ่งครั้งหนึ่งเคยรับใช้ราชการทหาร และทำงานอยู่ที่โรงเรียนนายร้อยมานานกว่า 19 ปี ก็ยังคงมุ่งมั่นที่จะสร้างแรงบันดาลใจให้กับเหล่าหนุ่มสาวฝ่ายต่อต้านให้ต่อสู้ต่อไปหลังจากที่พวกเขาเดินเข้ามาในโรงพยาบาล

ประการแรก เขาบอกหนุ่มสาวเหล่านั้นว่า "เรากำลังต่อสู้กับการปฏิวัตินี้ในตอนนี้ เพราะคนรุ่นก่อน ๆ ล้มเหลวในการทำหน้าที่รับผิดชอบนั้น"

"ประการที่สอง" เขากล่าว "หากคนหนุ่มสาวเลือกที่จะไม่ต่อต้านเผด็จการในตอนนี้ วันหนึ่งเมื่อพวกเขาเติบโตขึ้นเหมือนพวกเรา และไม่สามารถทนต่อการกดขี่ได้อีกต่อไป พวกเขาก็อาจพบว่าตัวเองต้องจับอาวุธหรือเข้าร่วมขบวนการต่อต้านอื่น ๆ"

ทีมงานต้องหยุดการสัมภาษณ์ชั่วคราวเมื่อได้ยินเสียงร้องมาจากห้องพักฟื้นห้องหนึ่ง และ นพ.ซองต้องไปที่นั่น

ที่มุมหนึ่งของห้องพักฟื้น บนแท่นที่ยกสูงขึ้นจากพื้นดิน ภรรยาของหนึ่งในนักรบกำลังจะคลอดลูก เมย์ จุต มอน อายุ 29 ปี กรีดร้องขณะที่มดลูกหดตัวมากขึ้น

ยิน ชิต สามีของเธอ อายุ 24 ปี ยืนอยู่ใกล้กับเธอ ดวงตาเบิกกว้างและโบกพัดให้เธอท่ามกลางความร้อนอบอ้าว ที่จริงควรมีการสวดมนต์ทางพุทธศาสนาขณะที่ทารกกำลังคลอด แต่เขาจำคำสวดมนต์ไม่ได้ ดังนั้นเขาจึงเปิดเพลงจากโทรศัพท์มือถือผ่านลำโพงแทน

บรรดาพยาบาลตะโกนให้กำลังใจ และในที่สุด นพ.ซองก็อุ้มเด็กหญิงตัวน้อยขึ้นมาด้วยรอยยิ้มบนใบหน้า พวกเขาจะตั้งชื่อเธอว่า ซู ปาย ซึ่งมีความหมายว่า "ความปรารถนาที่สมหวัง" ขณะที่ภรรยาของเขากำลังพักฟื้น บีบีซีถามยิน ชิตว่าเขาต้องการอะไรสำหรับอนาคตของลูกสาว

"เมียนมาที่เป็นอิสระและเป็นประชาธิปไตย" เขาตอบ

เขาและภรรยาต้องการพาลูกน้อยซู ปายไปเยี่ยมพ่อแม่ แต่เป็นไปไม่ได้เพราะพวกเขาอาศัยอยู่ในเขตปกครองของรัฐบาลทหาร "คุณเห็นไหม คนในหมู่บ้านของผมรู้ว่าผมเข้าร่วมกองกำลังต่อต้าน รวมถึงเพื่อนบ้านของผมด้วย ซึ่งพวกเขาสนับสนุนกองทัพ"

แต่เขาก็พูดพร้อมกับรอยยิ้มด้วยว่า "เมื่อการปฏิวัติสิ้นสุดลงและช่วงเวลาแห่งสันติสุขมาถึง เราจะพาลูกไปเยี่ยมครอบครัวเราทั้งสองฝั่ง"