TOOS, Iiraan oo ku adkeysaneysa in Marinka Hormuz ay maamuli doonto Tehran kadib wareegii koowaad ee wadahadalka

Tebin toos ah

1. Saacad ka horWasiir Aadan Barre Ducaale oo lagu helay dembi oo soo gaaray maxkamadda

   Wasiirka caafimaadka Kenya, Aadan Barre Ducaale aya daqiiqadihii la soo dhaafay soo gaaray maxkamadda Kilimani ee magaalada Nairobi.

   Ducaale ayaa lagu waday inuu maanta ka soo muuqdo maxkamadda iyadoo lagu helay dembi maxkamadeed sababo la xiriira sida uu ula dhaqmay dhismaha xarun karantiil Ebola oo muran dhalisay, taas oo uu maalgelinayo Maraykanku.

   Bishii hore, Maxkamadda Sare ayaa joojisay dhismaha xarunta go'doonka oo leh 50 sariirood, taas oo ku taalla saldhig ciidan oo ku yaalla magaalada Nanyuki, ilaa dacwad ay gudbisay koox xuquuqda aadanaha ah la dhageysto.

   Laakiin shalay Isniintii, garsoore ayaa xukumay in Ducaale uu iska indho tiray amarka maxkamadda isla markaana uu oggolaaday mashruuca inuu sii socdo. Waxaa lagu wadaa in xukunkiisa la dhageysto maanta oo Talaado ah.

   Xarunta karantiilka waxaa loogu talagalay muwaadiniinta Maraykanka ee looga shakiyo inay qaadeen cudurka Ebola ee ka dillaacay Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo.

   Faahfaahin dheeraad ah halkan ka sii akhri

2. Saacad ka hor6-daan cunto hadii la isku daro sun ayay noqonayaan

   Qof kasta oo bini aadam ah wuxuu haystaa wuxuu Eebbe siiyay. Maalin kasta oo qof go'aansado inuu wax cuno waxaa laga yaabaa inuu sun sumeeyo.

   Cuntada uu qofku cunaa waxay la socotaa xaaladda caafimaad. Hal qof ayaa si isku mid ah oo fudud u cuni kara, laakiin waxaa laga yabaa in qof kale ay sun ku noqoto.

   Xaaladdan waxaa uga sii dari karta cawaaqibta ka dhalan karta marka aad ku guul darreysato inaad isku dartid isku -dhafka cuntada ee saxda ah iyo kuwa caafimaadka leh.

   Nooc kasta oo cunto ah waxay leedahay faa'idooyinkeeda, laakiin marka la isku qaso waxay dhibaato u keeni kartaa qofka.

   Xabiiba Haaruna oo ah khabiir ku takhasustay cuntooyinka nafaqada leh oo u dhalatay dalka Nigeria ayaa BBC -da u sheegtay lix nooc oo cunto ah oo qof kasta sumayn kara.

   Kalluunka iyo Caanaha waa cuntooyin ay ka buuxaan nafaqooyinka balse waxaa laga yabaa marka la isku daro inaysan awoodin u yeelan inay sameeyaan nafaqooyinka saxda ah, taasina waxay sababi kartaa kartaa dhibaatooyin caafimaad.

   Jirka bani'aadamku uma baahna cuntooyin kala duwan oo ay ku jiraan kiimikooyin isku mid ah. Waxay sababi kartaa in jirka uu sumoobo oo matag iyo shuban uu qofka ku dhaco.

   Kuwa kale sii akhri

3. 2 Saacadood ka horMaxay Israa'iil ka tiri inay Somaliland u dirtay ciidan?

   Wasaaradda Arrimaha Dibedda Israa’iil ayaa war been abuur ah ku tilmaantay warar la isla dhex marayo oo sheegaya in Israa’iil ay ciidamo u dirtay jamhuuriyadda gooni isutaageeda ku dhawaaqday ee Somaliland.

   Wasaaradda ayaa qoraal ay soo dhigtay barta X ee hore loo oran jirat Twitter, ku sheegtay in wararkaasi aanay waxba ka jirin.

   Warkan ayaa ah mid saacadihii la soo dhaafay la hadal hayay, ilaa hadana Somaliland dhankeeda kama aysan hadal amaba ma xaqiijin.

   Wararka ayaa sheegayay in tiro yar oo milatariga Israa’iil ah oo lagu qiyaasay ilaa 50 oo asal ahaan ka soo jeeda Afrika loo diray Somaliland, taas oo qeyb ka ah heshiis dhanka amniga ah oo ay gaareen labada dhinac.

   Israa’iil kuma leh wax saldhig ah jamhuuriyadda gooni isutaageeda ku dhawaaqday ee Somaliland,lakiin waxa ay tababaraysaa booliskeena iyo ciidamadeena milatari, ayuu dhawaan yiri wasiirka difaaca Somaliland, Maxamed Yuusuf Cali, iyada oo ay dalbadeen maalgelinta Israa’iil ee beeraha iyo dhinacyada kale.

   Wakaalada wararka Reuters oo wax ka weydiisay saldhiga Milatari ee Israa'iil ayuu ku tilmaamay 'kutiri-kuteen'

   Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Cirro oo booqasho ku joogay Israa’iil, ayaa dhawaan wareysi gaar ah siiyay warbaahinta i24, kuwaas oo weydiiyay waxa ka jira in Somaliland ay saldhig siisay Israa’iil.

   “Hadda ma aha”, ayuu yiri madaxweynuhu.

   Markii la weydiiyay in mustaqbalka laga yaabo inay saldhigga furato Israa’iil, waxaa uu yiri “hadda ma beenin karo, mana xaqiijin karo taas”.

   Waxaa arrntan sidoo kale horey u beeniyay Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Somaliland Cabdiraxmaan Daahir Aadan, oo BBC-du horaantii sanadkan wareysi gaar ah la yeelatay.

   Dhanka kale, asuuliyiinta Jamhuuriyadda gooni isutaageeda ku dhawaaqday ee Somaliland ayaa amar ku bixiyay in dhammaan muwaadiniinta ajaanibta ah ee ku sugan Somaliland, kuwaas oo aan haysan dukumentiyo sharci ah oo sax ah ay Somaliland kaga baxaan muddo 10 maalmood gudahood ah.

   Masuuliyiinta ayaa tallaabadan ku sifeeyay qayb ka mid ah dadaallada ballaaran ee lagu xoojinayo amniga, xilli ay Somaliland hiigsanayso inay soo jiidato indhaha caalamka iyo maalgashiga shisheeye.

   Sidoo kale akhri

   Maxaa ka jira in Somaliland ay saldhig siisay Israa'iil?

   Maxaa faa'iido ah oo Somaliland iyo Israel ugu jirta inay is aqoonsadaan?

   Waa kuma dalka labaad ee Somaliland aqoonsan kara kaddib Israel?

4. 2 Saacadood ka horIraan oo soo rogtay xanibaado duulimaadyada ah

   Hay’adda Duulista Rayidka ee Iran ayaa ku dhawaaqday in la joojin doono duullimaadyada maalmaha aaska Ali Khamenei.

   Hay’addu waxay sheegtay in la soo rogay xannibaado duullimaad maalmaha aaska Ali Khamenei. Sida ay hay’addu sheegtay, ma jiri doonaan duulimaadyo rakaab oo ka dhacaya garoomada Mehrabad iyo Imam Khomeini maalinta 3-da Luulyo.

   Sidoo kale, dhammaan duulimaadyada guud ee garoonka Mehrabad waa la mamnuuci doonaa laga bilaabo 12-ka ilaa 16-ka Luulyo 2025.

   Xayiraaddan ayaa sidoo kale ka jiri doonta gobolka Qom 6-da iyo 7-da Luulyo, halka Mashhad ay saameyn doonto 7-da iyo 8-da Luulyo.

   Sidoo kale akhri

   Iraan oo beenisay hadal ka yimid Maraykanka xilli laga qaaday cunaqabataynno saarnaa

   Iran: '$6 bilyan oo hantidii xayirneed ah ayaa naloo sii dayn doonaa'

   Wareegii koobaad ee Iran iyo Maraykanka maxuu kusoo idlaaday?

5. 3 Saacadood ka horShey aan laga waayin cuntada Soomaalida oo carfiya shiirka ragga iyo dumarka. Hoos ka akhri

   Toonta, alkolka, hilibka iyo soonka ayaa ka mid ah waxybaaha badalikara uduga iyo urka jirkaaga.

   Dadku way kala duwan yihiin. Wax kasta laga soo bilaabo shaqsiyadaada, sida aad u dhaqanto, welwelka, xaaladaada iyo caafimaadkaaga ayaa saameyn ku leh sida aan u soo shiirno.

   Tobankii sano ee u dambeeyay waxay noqotay wax iska cad in shiirka jirkeena uu ku xiran yahay hiddo-sidaheena, hormonadeena iyo nadaafada sida uu sheegay Prof. Craig Roberts oo ka tirsan jaamacadda University of Stirling ee Scotland.

   "Kuma xirno rag iyo dumar, yaraan iyo weynaan, jiro iyo fiyoowi" ayuu yiri Prof Craig oo sheegay in aysan ku xirneyn waxyaabo badan oo ka baxsan awoodeena.

   Mid ka mid ah waxybaaha saameynta ku leh sida jirkeena u soo shiiro ayaa ah cuntada aan cuno. Sida lagu sheegay cilmibaaris yar, waxa aan cuno ayaa saameyn ku leh sida guud ee jirkeena u soo shiiro iyo sida dadka kale u arkaan.

   Cuntooyinka aan qaadano waxay jirkeena u saameeyaan labo nooc sida ay sheegeyso Prof. Lina Begdache oo ka tirsan jaamacada New York ee Binghamton. Tan koowaad waa maqaarka iyo tan kale oo ah gudaha jirkeena sida caloosha iyo mindhiciraha.

   Marka aad cuntada qaadato oo dhiifshiidkaaga kala shaandheeyo waxaa howlgalaya bakteeriyada.

   Sii akhri

6. 3 Saacadood ka horTartanka hubka: 10-ka dal ee hubka ugu badan soo dejista Afrika ee ka hooseysa Saxaraha

   Inkasta oo dalalka Afrika ee hubka dibadda kala yimaado ay hoos u dhaceen qiyaastii -41%, sida lagu sheegay warbixinta Machadka Cilmibaarista Nabadda Caalamiga Stockholm ee loo soo gaabiyo SIPRI hadana dalalka Afrika ee ka hooseeya Saxaraha way kordhiyeen.

   Waxaan halkan idinkugu soo gudbineynaa 10-ka dal ee ka hooseeya Saxaraha Afrika ee hubka ugu badan soo dajista kuna jira liiska SIPRI.

   Dalal ay ka mid yihiin Nigeria, Senegal iyo Mali ayaa ka mid ah dalalka hub badan dibadda kala yimid taas oo saamiga gobolka gaarsiisay 13%, sida ay sheegtay SIPRI.

   10-kan waddan waxaa lagu saleeyay jawaabaha uu bixiyay khabiirka Dr. Mathew George, oo ah agaasimaha Barnaamijka Hubka ee SIPRI.

   Nigeria

   Nigeria waxaa loo arkaa dalka ugu horeeya gobolka ee hub soo iibsashada. Qiyaastii 16 boqolkiiba hubka gobolka la keenay waxaa la yimid Nigeria. Hubka ay la soo degtay Nigeria noocyada ugu badan waa diyaaradaha dagaalka, helikobtaro, gawaarida gaashaaman, maraakiib iyo drones.

   Nigeria waxay hubka ka soo iibsatay meelo kala duwan oo hal dal kama aysan keensan. Waxaana ka mid ah dalalka ay hubka ka soo iibsatay Turkey, Kuuriyada Koonfureeda, Shiinaha, Netherlands, France, Italy, Brazil, Mareykanka, Ruushka, Koonfur Afrika, Pakistan, Canada, Sacuudiga, Austria iyo Malaysia. Waxay la timid lix meelood meel hubka ay keensadeen dalalka Afrika ee ka hooseysa Saxaraha.

   Sii akhri

7. 3 Saacadood ka horSomaliland oo soo saartay amar cusub

   Masuuliyiinta Jamhuuriyadda gooni isutaageeda ku dhawaaqday ee Somaliland ayaa amar ku bixiyay in dhammaan muwaadiniinta ajaanibta ah ee ku sugan Somaliland, kuwaas oo aan haysan dukumentiyo sharci ah oo sax ah ay Somaliland kaga baxaan muddo 10 maalmood gudahood ah.

   Go'aankan ayaa loo sababeeyay walaac dhanka amniga ah iyo baahida loo qabo in la ilaaliyo xasiloonida, iyadoo la eegayo isbaddallada xaaladeed ee gobolka ka dhashay.

   Awaamiirtan oo uu ku dhawaaqay Wasiiru-dawlaha Amniga ee Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Cabdirashiid Axmed, ayaa lagu faray laamaha gargaarka iyo amniga inay aqoonsadaan isla markaana ay Somaliland ka saaraan ajaanibta aan sharciga haysan ee ku nool halkaas.

   Wasiirka ayaa sidoo kale ugu baaqay dadweynaha inay la shaqeeyaan mas'uuliyiinta, ayna soo sheegaan dadka looga shakisan yahay inay si sharci-darro ah ugu sugan yihiin deegaanada Somaliland.

   Masuuliyiinta ayaa tallaabadan ku sifeeyay qayb ka mid ah dadaallada ballaaran ee lagu xoojinayo amniga, xilli ay Somaliland hiigsanayso inay soo jiidato indhaha caalamka iyo maalgashiga shisheeye.

   Axmed wuxuu sheegay in xiisaha sii kordhaya ee caalamku u hayo Somaliland iyo hawlaha maalgashadayaasha ee soo kordhaya ay lagama maarmaan ka dhigtay, in la adkeeyo tallaabooyinka amniga iyo in la ilaaliyo xasiloonida.

   Xukuumadda Somaliland weli may soo saarin habka rasmiga ah ee amarkan loo fulin doono, mana cadeyn dadka ay saamaynta ugu weyni ku yeelan karto.

   Deegaanada Soamliland waxa ku nool dad tiro badan oo ka soo jeeda dalka Itoobiya, oo ay ku jiraan bulsho ballaaran oo isugu jira kuwo isbedel nololeed raadinaya iyo qaxooti u badan qowmiyadaha Oromada iyo Amxaarada.

   Ku-dhawaaqistan ayaa ku soo aaddaysa xilli ay jirto xasaasiyad xooggan oo ka taagan gobolka, iyo warar sheegaya in Israa'iil ay tiro yar oo milateri ah u soo dirtay Somaliland horraantii sannadkan, inkastoo faahfaahinta la xiriirta sheegashadaas ay weli tahay mid aan la xaqiijin.

   Sidoo kale akhri

   Maxaa ka jira in Somaliland ay saldhig siisay Israa'iil?

   Maxaa faa'iido ah oo Somaliland iyo Israel ugu jirta inay is aqoonsadaan?

   Waa kuma dalka labaad ee Somaliland aqoonsan kara kaddib Israel?

8. 4 Saacadood ka horSidee kaniinkan aan in badan isticmaalno uu hoos ugu dhigi karo khatarta kansarka caloosha

   Nick James, oo ah xubin ka tirsan golaha wasiirada Ingiriiska oo ku jira sano afartanaad, ayaa bilaabay inuu ka walwalo caafimaadkiisa ka dib markii hooyadii ay u dhimatay kansar kadibna walaalkiis iyo qaraabo kale uu ku dhacay kansarka mindhicirka.

   Wuxuu qaatay go'aan ah in lagu sameeyo baaritaanka hidda-sidaha, kaa oo daaha ka qaaday in uu leeyahay hidde-side cilladaysan, oo la og yahay inuu keeno xaaladda loo yaqaano Lynch syndrome, xaalad si weyn u kordhisa khatarta ah inuu ku dhaco qofka nuuca kansarkaan.

   Si kastaba ha ahaatee, James wuxuu caawimo ka helay ilo aan la filayn markii uu noqday qofkii ugu horreeyay ee iska diiwaangeliya tijaabo caafimaad oo loogu talagalay in lagu go'aamiyo in qaadashada aspirin-ka ay ka hortagi karyo kansarka.

   Qiyaastii 80% dadka qaba Lynch syndrome waxay yeelan doonaan kansarka mindhicirka inta ay nool yihiin.

   Si kastaba ha ahaatee, ilaa hadda arrintaan waa ay anfacday James. "Waxa uu qaadanayey asbiriin iyada oo la kor joogteynayo muddo toban sano ah hadda, ilaa hadda, kuma uusan dhicin wax kansar ah," ayuu yiri John Burn, oo ah borofisar ku takhasusay hidde-sideyaasha kiliinikada ee Jaamacadda Newcastle.

   Sii akhriso

9. 4 Saacadood ka horIsraa'iil ma waxay saldhig ciidan ka furaneysaa Somaliland?

   Israa’iil kuma leh wax saldhig ah jamhuuriyadda gooni isutaageeda ku dhawaaqday ee Somaliland,lakiin waxa ay tababaraysaa booliskeena iyo ciidamadeena milatari, ayuu dhawaan sheegay wasiirka difaaca Somaliland, Maxamed Yuusuf Cali, Arbacadii, iyada oo ay dalbadeen maalgelinta Israa’iil ee beeraha iyo dhinacyada kale.

   Wakaalada wararka Reuters oo wax ka weydiisay saldhiga Milatari ee Israa'iil ayuu ku tilmaamay 'kutiri-kuteen'

   Wasiirka ayaa qayb ka ah wafdi ballaaran oo ka socda Somaliland oo uu hoggaaminayo madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Cirro oo booqasho ku joogay Israa’iil.

   Warbixin uu wargeyska Maraykanka ee Bloomberg daabacay bishii Maarso ee sanadkan, ayaa lagu sheegay in Israel ay wada-hadallo la yeelatay Jamhuuriyadda gooni isutaageeda ku dhawaaqday ee Somaliland, kuwaas oo khuseeya iskaashi amni, si gaar ah in saldhig ay ka helaan gobolkaas, ay suurtagalnimada ka mid tahay.

   Hadalkan ayaa ahaa mid la hadal hayay.

   Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Cirro oo booqasho ku joogay Israa’iil, ayaa dhawaan wareysi gaar ah siiyay warbaahinta i24, kuwaas oo weydiiyay waxa ka jira in Somaliland ay saldhig siisay Israa’iil.

   “Hadda ma aha”, ayuu yiri madaxweynuhu.

   Markii la weydiiyay in mustaqbalka laga yaabo inay saldhigga furato Israa’iil, waxaa uu yiri “hadda ma beenin karo, mana xaqiijin karo taas”.

   Waxaa arrntan sidoo kale horey u beeniyay Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Somaliland Cabdiraxmaan Daahir Aadan, oo BBC-du horaantii sanadkan wareysi gaar ah la yeelatay.

   Wasiirka ayaa sheegay in Somaliland iyo Israel ay leeyihiin xidhiidh ku dhisan aqoonsi is-dhaafsi ah. Wuxuu yidhi "labada dal" si rasmi ah ayay isu aqoonsadeen 'midba midka kale', taas oo u oggolaanaysa xidhiidh diblomaasiyadeed iyo mid dhaqaale, balse aysan ku jirin wax heshiisyo militari ah.

   Markii la weydiiyay wararka sheegaya in Israel loo oggolaaday saldhig ciidan oo ku yaal Somaliland, wasiir Cabdiraxmaan ayaa si cad u beeniyay.

   Sidoo kale akhri

   Maxaa ka jira in Somaliland ay saldhig siisay Israa'iil?

   Maxaa faa'iido ah oo Somaliland iyo Israel ugu jirta inay is aqoonsadaan?

   Waa kuma dalka labaad ee Somaliland aqoonsan kara kaddib Israel?

10. 5 Saacadood ka horWaa kuma Andy Burnham, ninka la filayo in uu noqdo ra'iisul wasaaraha cusub ee Ingiriiska?

    Andy Burnham waxa uu hadd ka hor isku dayay in uu noqdo hogaamiyaha xisbiga Labour-ka laba jeer isaga oo labadiiba guuldaraystay.

    Laakiin hadda waxay noqon kartaa markiisii saddexaad balse nasiib badan wehliyo, waxaana hadda jira iscasilaadii Sir Keir Starmer iyo xildhibaano badan oo xisbiga Labour-ka ka tirsan oo ku soo ururay xildhibaanka cusub ee Makerfield, taas oo u gogol xaareysa Burnham.

    Burnham waxa uu xaqiijiyay in uu doonayo in uu isku sharaxo hogaanka, fursadiisana waxa kor u qaadaya taageerada Wes Streeting - xoghayihii hore ee caafimaadka ee Keir, kaas oo laftiisu aad u jeclaa in uu u tartamo jagada ugu saraysa.

    Carqaladii ugu horeysay ee Burnham ee albaabada Downing Street ayaa meesha ka baxday usbuucii hore markii uu ku guuleystey doorashada ku celiska ah ee Makerfield, isagoo wajahay loolan kaga yimid xsbiga Reform UK, kaasoo kaalinta labaad galay laakiin in ka badan 9,000 oo cod ka dambeeyay Labour-ka.

    Duqii hore ee Manchester ayaa kor u qaaday saamiga xisbiga Shaqaalaha ee codbixinta % ee doorashada guud ee 2024 ilaa ku dhawaad 55%.

    Waa kuma Andy Burnham, ninka la filayo in uu noqdo ra'iisul wasaaraha cusub ee Ingiriiska?

11. 5 Saacadood ka hor7-daan waxyaabood weligaa ha weydiin qof dumar ah

    Waxaad hor taagan tahay qof dumar ah laga yaabee inay tahay qaraabo, ama inaad markaasi is aragtan waxaa laga yaabaa inaad dooneyso inaad su'aal weydiiso. Ka hor inta uusan hadalka afkaaga ka soo bixin is weydii, su'aashani ma tahay su'aal wanaagsan, mise su'aal dhibaato ku keeni kara.

    Halkan waxaa ah 10 su'aalood oo ah inaadan waligaa qof dumar ah weydiin, xaalad kasta oo la taagan yahay.

    Imisa jir ayaa tahay?

    Tani dhab ahaantii ma aha su'aal xun in la weydiiyo haweeney u muuqata inay da'deedu ka hooseyso 25-27,oo ay weli u muuqato qof yar.

    Laakiin haddii aad waydiiso su'aashan qof dumar ah oo da'diisu ka weyntahay 30-40 jir ah, waxa laga yaabaa in aad halis u gasho inay xumaan dareento ama niyad jab.

    Uur miyaad leedahay ama ma yeelatay?

    Tani ma sahalano, sababtoo ah haddii aysan uur lahayn, waxaad si maldahan u leedahay calool ayaad leedahay ama waad cayilantahay.

    Mararka waxaa dhici karta in qofka aad weydiineyso su'aashaasi uuba raadinayo uur oo xitaa waxaa dhici karta in habeenkii oo dhanba ay ku fakareysay arrintaasi balse su'aashaada ayaa laga yaabaa inay dhibaato kale u keento.

    Habkee ugu fiican ee loo maareeyaa? Kaliya la sheekeyso oo waxba ha weydiin iyada ayaaba laga yaabaa inay kuuu sheegto haddii ay uur leedahay.

    Haddii ay xaaskaaga tahayna si kale ayaad u weydiin kartaa oo waxaad uga sheekeyn kartaa arrimaha ku saabsan caruurta.

    Sii akhri

12. 5 Saacadood ka horTrump oo mar kale cambaareeyay Raysal Wasaaraha xilka ka sii degaya ee UK

    Madaxweyne Trump ayaa mar kale dhaleeceeyay Ra'iisul Wasaaraha xilka ka degaya ee Britain, Keir Starmer, kaasoo iscasilay Isniintii.

    Isagoo wariyeyaasha kula hadlayay Xafiiska Oval-ka (Oval Office), ayuu Mr Trump ku eedeeyay Sir Keir inuu sababo deegaan dartiis uga faa'iidaysan waayay kaydka saliidda ee badda Waqooyi (North Sea).

    Waxa uu intaa ku daray in Mr Starmer uu "wax is gaarsiiyay" marka la eego siyaasaddiisa socdaalka iyo dambiyada.

    Xiriirka labada hoggaamiye ayaa xumaaday ka dib markii Britain ay taageeri weyday dagaalka Mareykanka iyo Israa'iil ay kula jiraan Iiraan.

    Dhanka kale, Madaxweynaha Guddiga Midowga Yurub, Ursula von der Leyen, ayaa u mahad celisay Mr Starmer dhanka xoojinta amniga Yurub iyo kan Ukraine.

    Mar soii horeysay, madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa ku tilmaamay Keir Starmer inuu yahay “nin wanaagsan” iyo “nooc saaxiib” oo uu “leeyahay, balse wuxuu dhaliilay habkiisa ku aaddan tamarta, socdaalka iyo dambiyada.

    Isagoo ka jawaabaya su’aal BBC ay ku weydiisay gudaha Xafiiska Oval Office, wuxuu ku celiyay dhaliilihiisa siyaasadda Xisbiga Labour-ka ee tamarta Badda Waqooyi, isagoo ku tilmaamay inay tahay “mid ka mid ah goobaha ugu waaweyn ee shidaalka ee adduunka”.

    Wuxuu sidoo kale sheegay in Starmer uusan u oggolaan Mareykanka “in uu isticmaalo jasiiradda si uu u dego”, taas oo u muuqata tixraac ku saabsan diidmada hore ee dowladda UK ay ku diiday in diyaaradaha Mareykanka ay ka duulaan saldhigyada UK si ay u fuliyaan weerarro ka dhan ah Iran.

    Trump wuxuu sheegay in go’aankaas “aad u dhaawacay, si aad u xun”, balse wuxuu sidoo kale yiri “waan u rajeynayaa wanaag.”

    Sidoo kale akhri

    Raysal wasaaraha Ingiriiska oo ku dhawaaqay hadal niyad jab ku ah dadka tahriibayaasha

    Waa kuma Sir Keir Starmer, ninka noqoya Ra'iisul Wasaarah cusub ee UK

    Ingiriiska oo aqoonsanaya Falastiin iyo dalal Islaam ah oo doonaya inay Xamaas hubka dhigto

13. 6 Saacadood ka horIiraan oo cadeysay inay maamuli doonto marinka Hormuz

    Ka dib wareeggii koowaad ee wadahaddallada dhex maray Mareykanka iyo Iiraan ee ka dhacay dalka Switzerland, Iiraan ayaa mar kale caddeysay inay aad u doonayso inay maamusho Marinka Hormuz.

    Isaga oo la hadlayay telefishinka dowladda Iiraan xilli uu dib ugu soo laabanayay dalkiisa ka dib wadahaddallada, madaxa wada-xaajoodka Iiraan ayaa sheegay in maamulka iyo gacan ku heynta Marinka uusan marna dib ugu laaban doonin sidii uu ahaa dagaalka ka hor.

    Mohammed Baqer Ghalibaf ayaa sidoo kale sheegay in Iiraan iyo Mareykanka ay ku heshiiyeen inay dejiyaan qaab-dhismeedyo isku-dubbarid — kuwaas oo ah khadka telefoonka ee degdegga ah iyo xarun isgaarsiineed — muddo soddon maalmood ah si loo fududeeyo isu-socodka maraakiibta ee Marinka Hormuz.

    Dhankiisa, Xoghayaha Maaliyadda ee Mareykanka, Scott Bessent, ayaa mar sii horreysay sheegay in Washington ay muddo lixdan maalmood ah hakin doonto cunaqabataynta saaran wax-soosaarka iyo dhoofinta saliidda Iiraan.

    Bayaan wadajir ah oo la sii daayay Isniintii, dhexdhexaadiyeyaasha Qatar iyo Pakistan waxay sheegeen in kadib wareeggii koowaad ee wada-hadallada ee ka dhacay magaalada tamashlaha loo tago ee Bürgenstock ee Switzerland, Maraykanka iyo Iiraan ay ku heshiiyeen "khariidad waddo oo lagu gaadhayo heshiis kama dambays ah 60 maalmood gudahood".

    Sidoo kale akhri

    Iraan oo beenisay hadal ka yimid Maraykanka xilli laga qaaday cunaqabataynno saarnaa

    Iran: '$6 bilyan oo hantidii xayirneed ah ayaa naloo sii dayn doonaa'

    Wareegii koobaad ee Iran iyo Maraykanka maxuu kusoo idlaaday?

14. 6 Saacadood ka horCunnooyinka ay Soomaalida caanka ku tahay ee aan beerka u fiicneyn

    Dr. Maxamed Cabdullaahi oo ku takhasusay cudurrada guud, baaritaanna ku sameeyay cagaarshowga oo BBC-da la hadlay, ayaa sheegay in beerka ay ku dhacaan xanuunno dhowr ah oo uu cagaarshowgu ka mid yahay.

    Dr. Maxamed ayaa sheegay in cunnooyinka ay Soomaalidu u badan yihiin, sida kuwa dufanta leh, saliidda iyo dufanka xoolaha oo laga helo hilibka aysan u wanaagsaneyn caafimaadka beerka.

    Waxyaabaha ay caanka ku tahya Soomaalida ayaa waxaa ka mid ah oodkaca, oo ka mid ah waxyaabaha ay dufantu ku badan tahay.

    “Dadkeenna Soomaalida waxay u badan yihiin cunnooyinka dufanka leh ee xoolaha ka yimaada, subagga, waxyaabaha aadka loo shiilo, saliidda aadka u badan. Dadka qaar waxaa laga yaabaa inay cabaan macsarada amaba ay cuntada ku badiyaan. Cunnada daqiiqda ku badan ayaa sidoo kale ka mid ah,”

    Kuwa daqiiqdu ku badan tahay ayaa waxaa ka mid ah baastada iyo bariiska noocyada qaar, iyo sidoo kale cunnooyinka burka lagu badiyo sida canjeerada iyo waxyaabaha burka laga sameeyo.

    “Cunnooyinkaas waxay sababayaan in dhiifshiidku cuslaado, haddii uu dheefshiidku cuslaadana beerka saameyn xoog leh ayay ku yeelataa,” ayuu yiri.

    Dhaqtarka ayaa intaa ku daray in hab-nololeedka dadka qaar ee saameyn kara beerka ay ka mid yihiin, in qofku isticmaalo daawooyin uusan dhaqtar u qorin, amaba dawo-dhireedka oo kale.

    “Waxaa dalkeenna aad ugu badan in qofku uu farmashiye iska tago kana soo iibsado dawooyinka sida xanuun-baabi’iyaha iyo kuwa xasaasiyadda loo cuno, kuwaas waxay qaarkood dhaawici karaan beerka,” ayuu yiri.

    Macluumaad dheeri ah hoos ka akhriso.

    Cunnooyinka ay Soomaalidu isticmaasho ee aan u fiicneyn beerka

15. 7 Saacadood ka horLabada waddan ee Afrikaan ah ee haysta diyaaradda laga baqo ee F-16

    Guud ahaan qaaradda Afrika, waxaa jira laba waddan oo haysta diyaaradda F-16 ee caanka ku ah duqaymaha cirka, inta la ogyahay.

    Wadamadaas ayaana waxa ay heshiis iib la galeen dowladda Maraykanka, taas oo usoo daabushaay gudaha wadamadooda.

    Sida ay qortay wakaaladda wararla ee Reuters sanadkii 2015 kii, dowladda Maraykanka ayaa sideed diyaaradood oo ah nuuca F-16 waxay u daabulayeen dalka Masar.

    Xilligaas ayaa waxaa soo hagaagayay xiriirka ka dhaxeeya labada dal, kadib markii milatarigu ay xilka ka tuureen madaxweynihii dalkaas Mohamed Mursi, kadib dibadbaxyo xoogan oo dalka ka dhacay, waxaana si habsami leh u hagaagay xiriirkii Mraykanka kala dhaxeeyay Abdel Fattah al-Sisi, oo badalay Mohamed Mursi.

    ligaas soo saartay safaaradda Maraykanka ee dalka Masar, ayaa lagu sheegay in saanad milatari oo xanibaad laga qaaday ay gaari doonto waddanka Masar laba maalin gudahood.

    Waxaa lagu sheegay warkaas in saanadda ay ka mid ahayd, afar diyaaradda dagaalka ee F-16.

    Waddanka kale ee Afrikaanka ah ee la aaminsan yahay in uu haysto diyaaradda F-16 ayaa ah dalka Morocco, kaas oo heshiis hub la galay dalka Maraykanka.

    Sii akhri

16. 7 Saacadood ka horNinka la filayo inuu beddalo Kier Stamer oo is-casilay oo xaqiijiyay in uu u tartami doono hoggaanka xisbiga talada haya

    Ra’isul Wasaaraha UK Sir Keir Starmer ayaa sheegay in uu iska casili doono hoggaanka Xisbiga Labour-ka, taas oo jidka u furaysa tartan lagu dooranayo Ra’iisul Wasaare cusub.

    I sagoo ka hadlayay Downing Street, Sir Keir wuxuu sheegay inu u aqbalay inuusan ahayn qofka ugu habboon ee Labour-ka ku hoggaamin kara doorashada guud ee soo socota, isla markaana uu Boqor Charles III ku wargeliyay go’aankiisa ah inuu xilka ka dego.

    Wuxuu intaas ku daray inuu ka codsaday hay’adda maamusha Xisbiga Labour-ka inay dejiso jadwalka lagu beddelayo, iyadoo magacaabista musharraxiintu furmi doonto 9-ka Luulyo, kuna dhammaan doonto ka hor fasaxa xagaaga ee 16-ka Luulyo.

    Wuxuu intaas ku daray in haddii uu dhaco tartan hoggaamineed, hoggaamiye cusub la dooran doono ka hor inta aan Baarlamaanku dib ugu soo laaban shaqada bisha Sebtembar, isla markaana uu samayn doono “wax kasta” oo uu awoodo si loo xaqiijiyo wareejin awood oo “nidaamsan”. Sir Keir wuxuu sheegay inuu sii ahaan doono Ra’iisul wasaare ilaa inta laga dhammaystirayo tartanka hoggaanka xisbiga.

    Wuxuu sidoo kale sheegay inuu siin doono qofka beddeli doona “taageeradayda buuxda oo aan shuruud lahayn”, isagoo xusay in hoggaamiyaha cusub uu la wareegi doono Britain ka xooggan oo ka caddaalad badan tii uu isagu dhaxlay laba sano ka hor.

    Dad badan ayaa u arka Andy Burnham in uu yahay musharraxa ugu cadcad ee beddeli kara Sir Keir, ka dib markii uu guul weyn ka gaaray musharraxii Reform UK ee la tartamayay doorashadii ku-celiska ahayd ee Makerfield toddobaadkii hore.

    Burnham oo hore u ahaa duqa magaalada Manchester, ayaa Isniintii ku dhawaaqay in uu isu soo sharrixi doono tartanka hoggaanka xisbiga, ka hor inta uusan tareen u raacin London si uu u qabto kursigiisa baarlamaaniga ah.