Turkiga: Majaajiliiste loo heysto inuu aflagaaddeeyay Islaamka iyo Erdogan

Majaajiliistaha bandhigyada tooska ah ee Deniz Göktaş ayaa maxkamad ku taal Istanbul amar ku bixisay in xabsiga lagu hayo, kaddib markii lagu qabtay garoonka diyaaradaha ee ugu weyn magaalada. Tallaabadii lagu xirayna waxay la xiriirtaa bandhig uu sameeyay oo in ka badan 9.4 milyan oo jeer laga daawaday YouTube.

Göktaş waxaa lagu eedeeyay inuu "kicinayo nacayb iyo colaad" intii uu ku jiray bandhiggiisa masraxa, sidoo kalena uu aflagaaddeeyay Madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan.

Waa fannaankii ugu dambeeyay ee ay saameyso tallaabooyinka dowladda Turkiga ay ku xakameyneyso dadka aragtiyada ka dhiibta arrimaha siyaasadda. Ololahan ayaa sidoo kale lagu bartilmaameedsaday u-doodayaasha xuquuqda, saxafiyiinta iyo shakhsiyaad kale oo caan ah.

Toddobaadyadii u dambeeyay, waxaa la xannibay gelitaanka akoonnada baraha bulshada ee ururro iyo dhaqdhaqaaqayaal badan oo u dooda xuquuqda LGBT+, halka in ka badan 200 qof la xiray ka hor shirka hoggaamiyeyaasha NATO ee la filayo inuu toddobaadka soo socda ka qabsoomo caasimadda Ankara.

Tobnaan kun oo ka tirsan ciidamada ammaanka ayaa la geeyay si ay u sugaan amniga shir-madaxeedka 7–8 Luulyo ee uu martigelinayo Madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan. Shirkaas waxaa ku kulmi doona Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump, hoggaamiyeyaasha Yurub iyo Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky.

Bishii hore, waxaa la xiray saxafiyiin, qareenno, aqoonyahanno, xubno ka tirsan ururrada shaqaalaha, u-doodayaal deegaanka ah iyo dadka u ololeeya xuquuqda LGBT.

Mas'uuliyiintu waxay mamnuuceen isu-soo-baxyada ka dhaca Ankara ilaa 10-ka Luulyo, halka warbaahinno madax-bannaan oo Turki ah ay sheegeen in loo diiday aqoonsigii saxaafadeed ee ay ku tegi lahaayeen shirka. Ururka NATO ayaa sheegay inuu ku tiirsan yahay waddanka martigelinaya si loo xaqiijiyo in warbaahintu hesho marin, balse uu xiriir la leeyahay mas'uuliyiinta Turkiga arrintaas.

Kuwa la xiray dabayaaqadii Juun waxaa ka mid ahaa mutadawiciin ka tirsan Tema Foundation, oo ah mid ka mid ah ururrada deegaanka ee ugu caansan Turkiga. Tema waxay sheegtay in dad badan oo la xiray ay ahaayeen dad hawlgab ah oo kasoo laabanayay safar dabiici ah, isla markaana intooda badan markii dambe la sii daayay.

Deniz Göktaş waxaa la xiray isagoo fasax kasoo laabanaya kuna soo laabanaya Istanbul. Sawirro muujinaya isaga oo ciidamada ammaanku kaxeeynayaan iyadoo gacmihiisa dhabarka looga xiray katiinado ayaa si degdeg ah u dhaliyay cambaareyn uga timid taageerayaashiisa.

Kadib markii majaajiliistaha su'aalo lagu waydiiyay maxkamadda Çağlayan ee Istanbul Jimcihii, maxkamaddu waxay oggolaatay codsi lagu dalbanayay in lagu sii hayo xabsiga ka hor maxkamadeynta, iyadoo lagu soo oogay eedo ah inuu aflagaaddeeyay madaxweynaha iyo inuu si fagaare ah u liiday qiyamka diinta.

Xafiiska dacwad-oogaha guud ee Istanbul ayaa sheegay in hay'aduhu ay heleen 185 cabasho oo la xiriira muuqaalka Göktaş.

Hay'adda arrimaha diinta ee Turkiga ayaa khudbaddii Jimcaha ee laga akhriyo dhammaan masaajidda dalka ku soo hadal qaadday bandhiggaas majaajilada ah, inkastoo aysan magacaabin Göktaş. Xafiiska muftiga sare ayaa ka cabanayay in isticmaalka baraha dhijitaalka ah iyo "mararka qaar lagu maadeysto qiyamkeenna xurmada leh iyada oo lagu marmarsiyoonayo kaftan" ay si tartiib tartiib ah carruurta uga fogeynayso qiyamka bulshada.

Qoraal uu u gudbiyay dacwad-oogaha, Göktaş wuxuu ku sheegay inuusan si kasta u doonayn inuu qof diintiisa u gefo.

Waxaa kale oo uu beeniyay inuu aflagaaddeeyay madaxweynaha, isagoo ku adkaystay in uu bandhiggan ka sameynayay magaalooyin kala duwan oo Turkiga ah ku dhawaad saddex sano, isla markaana adeegsigiisa erayga "kaligii-taliye" uu yahay arrin si ballaaran looga doodo gudaha Turkiga.

Muuqaalkiisa ayaa lagu duubay 1-da Juun meel goob fagaare ah oo caan ka ah Istanbul, kadibna YouTube ayaa laga sii daayay 24-ka Juun.

"In ka badan 100,000 qof ayaa daawaday bandhiggan, mana jirin hal cabasho oo ka timid qof sheegaya in uu ka xumaaday qaybtaas gaarka ah," ayuu yiri.

Dadka dhaliila ayaa u arka xarigga Göktaş inuu qayb ka yahay qaab ballaaran oo lagu beegsanayo shakhsiyaadka caanka ah ee bulshada.

Ururka Human Rights Watch ayaa ka digay "xannibaado ballaaran oo saameynaya xisbiga mucaaradka ugu weyn, warbaahinta, iyo guud ahaan xorriyadda hadalka."

Ninka ugu weyn ee siyaasadda uga soo horjeeda Madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan, Duqa magaalada Istanbul Ekrem İmamoğlu, ayaa xabsi ku jira in ka badan hal sano, waxaana la horkeenay maxkamad bishii Maarso ee la soo dhaafay isaga oo wajahaya eedeymo badan oo ay ka mid yihiin musuqmaasuq.

Xisbiga mucaaradka ee Republican People's Party (CHP) ee uu hoggaamiyo İmamoğlu ayaa sidoo kale wajahaya cadaadis ballaaran, taas oo CHP ay ku tilmaantay "afgambi garsoor" oo ka dhan ah dimuqraadiyadda Turkiga.

Bishii May, maxkamad ku taal Ankara ayaa xilka ka qaaday hoggaanka oo dhan ee CHP, oo uu ku jiro guddoomiyihii xisbiga Özgür Özel, iyadoo lagu beddelay siyaasiga waayo-aragga ah Kemal Kılıçdaroğlu, oo hore uga adkaaday Erdoğan doorashadii madaxtinimada ee ugu dambeysay.

Dad badan ayaa Jimcihii isugu soo baxay maxkamadda Çağlayan ee Istanbul si ay u taageeraan majaajiliistaha la xiray, halka gudaha maxkamadda laga maqlayay qaylo ah "khaa'in" markii Kılıçdaroğlu uu yimid.

Kılıçdaroğlu ayaa dhaleeceeyay xarigga Göktaş ee garoonka diyaaradaha iyadoo gacmihiisa katiinado lagu xiray, isagoo sheegay inay tahay in la sii daayo. Si kastaba ha ahaatee, taageerayaasha mucaaradka ayaa u arka dib u soo celintiisa hoggaanka CHP inuu yahay isku day rasmi ah oo lagu wiiqayo awoodda xisbiga.

Dibadbaxayaal ayaa sidoo kale qayb ahaan eedda dusha uga tuuray hoggaamiyahan 77-jirka ah, iyagoo sheegay in dhalinyarada ay hadda si gaar ah u beegsanayaan mas'uuliyiintu.