Hooyo isku dayday inay iska umuliso ilmaha iyada oo YouTube ka daawaneysa sida loo dhalo oo geeriyootay

Haweeney ku nool degmada Tiruppur ee gobolka Tamil Nadu ayaa geeriyootay kadib markii ay isku dayday inay gurigeeda ku umusho. Iyadoo aan aadin isbitaal ama aan talo caafimaad qaadan, ayay daawatay muuqaal YouTube ah oo ku saabsan sida guriga loogu umulo, dabadeedna isku dayday inay sidaas ku umusho, taas oo ugu dambayn sababtay geerideeda.

Dhanka kale, gabadhii dhalatay ayaa hadda lagu daweynayaa isbitaal. Kiiskan la xiriira geerida haweeneyda, waxaa dacwad lagu soo oogay ninkeeda. Si kastaba ha ahaatee, booliisku waxay sheegeen inaan weli cidna loo xirin arrintan.

Baaritaan ay sameeyeen mas'uuliyiinta caafimaadka ayaa lagu ogaaday in lammaanahan ay lix sano ka hor dhaleen gabar, dhalmadaasina ay ku dhacday qalliin. Sidaas darteed, markan waxay go'aansadeen inay isku dayaan dhalmo dabiici ah. Mas'uuliyiintu waxay sidoo kale sheegeen in lammaanuhu aysan qaadan wax talo ah oo ay siiyeen ehelladoodu.

Waxaa sidoo kale la ogaaday in haween qaarkood, inkastoo ay ogyihiin tallaallada, daawooyinka, iyo taageerada ay waaxda caafimaadku bixiso 12 toddobaad gudahood dhalmada ka dib, haddana aysan ka faa'iidaysan adeegyadaas.

Dhakhtarad ku takhasustay umulinta oo lagu magacaabo Geeta ayaa sheegtay in ku umulidda guriga ay khatar gelin karto nolosha hooyada iyo tan ilmaha labadaba.

Diidmada daryeelka caafimaadka iyo isku dayga ku umulidda guriga

Katti Sami (40) iyo xaaskiisa Shashikala (32), oo degganaa tuulada Punchai Thalavaipalayam ee u dhow Uthukuli, degmada Tiruppur, labaduba waxay haysteen shahaadada injineernimada. Katti Sami wuxuu ahaa beeralley. Lammaanahan waxay lahaayeen gabar 6 jir ah.

Shashikala ayaa mar kale uur yeelatay. Waxay foolatay 23-kii Juun, waxaana ay gurigeeda ku dhashay ilmaha. Kadib dhalmada, xaaladdeeda caafimaad ayaa sii xumaatay, waxaana la dhigay isbitaal gaar loo leeyahay oo ku yaalla Coimbatore. Waxay halkaas ku geeriyootay 28-kii Juun.

Iyadoo lagu salaynayo cabasho ay gudbiyeen waaxda caafimaadka, saldhigga booliiska ee Uthukuli ayaa diiwaangeliyay dacwad la xiriirta dhacdadan.

Sida ay booliiska Uthukuli sheegeen, ninka iyo xaaskiisu waxay qirteen inay go'aanka ah in guriga lagu umulo ay iyagu iskood u gaareen, iyagoo aan wax talo ah ka helin ama ka raadsan ehelladooda.

Sida ay booliisku sheegeen, qiyaastii 10:00 fiidnimo 23-kii Juun, ninka Shashikala oo keliya ayaa ka caawiyay dhalmada isagoo daawanaya muuqaal YouTube ah. Subaxdii xigtay waxaa dhalatay gabar. Dhalmada ka dib, Shashikala waxaa ku dhacay dhiig-bax aad u daran, wayna miyir beeshay. Markaas ayaa si degdeg ah loogu qaaday isbitaal gaar loo leeyahay oo u dhow, halkaas oo lagu siiyay daryeel degdeg ah, kadibna waxaa loo gudbiyay Isbitaalka Kuliyadda Caafimaadka ee Dowladda ee Perundurai.

Markii xaaladdeedu aad u sii xumaatay, dhakhaatiirtu waxay kula taliyeen in loo wareejiyo Isbitaalka Kuliyadda Caafimaadka ee Dowladda ee Coimbatore. Hase yeeshee, qoyskeedu waxay geeyeen isbitaal gaar loo leeyahay oo ku yaalla Coimbatore.

Iyadoo halkaas lagu daweynayay ayay geeriyootay 28-kii Juun. Waaxda caafimaadka ayaa sheegtay in gabadhii ay dhaleen weli lagu daweynayo Isbitaalka Kuliyadda Caafimaadka ee Dowladda ee Perundurai.

Shashikala iyo ninkeeda ayaa isguursaday 23-kii Febraayo 2019. Sannadkii xigay waxay dhaleen gabadhoodii ugu horreysay, taas oo ku dhalatay qalliin (Cesarean section). Sida lagu sheegay war-saxaafadeedka booliiska, ninkeedu wuxuu sheegay in sababo kala duwan awgood, Shashikala ay y gaartay go'aanka ku dhalidda guriga.

Intii ay uurka labaad lahayd, Shashikala xitaa uma tegin isbitaal baaritaannada uurka. Booliisku waxay sheegeen inay hore ugu sheegtay soddohdeed, seeddigeed iyo waalidkeed inay guriga ku umuli doonto. Waaxda caafimaadka ayaa sidoo kale xaqiijisay xogtan.

Ku umulidda guriga waxay khatar gelin kartaa nolosha hooyada iyo ilmaha labadaba!

Dr. Geeta waa Madaxa Waaxda Umulinta iyo Cudurrada Haweenka ee Isbitaalka Kuliyadda Caafimaadka ee Dowladda ee Coimbatore. Waxay sharraxday khataraha caafimaad ee ka dhalan kara ka hor dhalmada iyo inta lagu jiro dhalmada, waxayna si faahfaahsan u sheegtay sababta ay aad khatar ugu tahay in haweeneydu guriga ku umusho halkii ay isbitaal ka aadi lahayd.

Iyadoo la hadleysay BBC, Dr. Geeta waxay tiri: "Guud ahaan, dhibaatooyin kala duwan ayaa ka dhalan kara xilliga dhalmada. Marka haweeney ay uur leedahay, waxaa kordha halista dhiig-karka, dhiig-yaraanta, iyo sonkorowga uurka. Sidaa darteed, bil kasta waxaan baarnaa cadaadiska dhiigga, heerka sonkorta dhiigga iyo heerka hemoglobin-ka haweenka uurka leh. Haddii dhibaatooyinkan goor hore la ogaado, waxaan awoodnaa inaan si habboon u daaweyno."

Waxay sii raacisay: "Haddii cudurradan aan la ogaan, way adag tahay in la saadaaliyo sida dhalmadu u dhici doonto. Haddii xaaladahani aan la xakameyn, waxay keeni karaan dhibaatooyin halis ah. Inta lagu jiro dhalmada, waxaa muhiim ah in ilmo-galeenku si wanaagsan isu soo ururo si loo yareeyo dhiig-baxa. Taas waxaa lagu sameeyaa hab caafimaad oo loo yaqaan Active Management of the Third Stage of Labour (AMTSL), kaas oo lagu bixiyo cirbado iyo daawooyin gaar ah. Daawayntan oo dhan waxaa si ammaan ah loogu fulin karaa oo keliya isbitaal."

Waxay u muuqataa in haweeneyda geeriyootay ay markii hore ilmo ku dhashay qalliin (cesarean). Haddii haweeney hore loo sameeyay qalliinka cesarean, markale uurka xiga waxaa ka dhalan kara dhibaatooyin badan oo halis ah marka la isku dayo dhalmo caadi ah.

Dr. Geeta ayaa tiri: "Haddii haweeney mar hore lagu sameeyay qalliinka cesarean, dhalmada xigta waxaa jiri kara caqabado badan. Waxaa jiri kara tolmo hore oo caloosha iyo ilmo-galeenka lagu sameeyay. Tolmadaas ayaa dillaaci karta, sidoo kalena ilmo-galeenka ayaa dillaaci kara. Haddii ay taasi dhacdo, badbaadinta hooyada iyo ilmaha labadaba aad bay u adkaanaysaa. Laakiin haddii ay isbitaal joogaan, si dhow ayaa loola socon karaa xaaladdooda, waxaana la siin karaa daryeel sax ah."

Waxay intaas ku dartay: "Sida qof baabuur yar wadi karo aysan macnaheedu ahayn inuu baabuur xamuul wadi karo, si la mid ah, in qof uu YouTube ka daawado macnaheedu ma aha inuu guriga ku umuli karo ama uu sidaas ku fulin karo umulinta si ammaan ah. Maanta waxaa jira dad badan oo aaminsan in dhalmada dabiiciga ah (aan qalliinka ahayn) ay tahay tan ugu fiican, laakiin taasi mar walba sax ma aha. Kaliya marka hooyadu caafimaad qabto ayay suurtagal tahay in ilmuhu si caafimaad leh u dhasho." Dr. Geeta, dhakhtar ku takhasustay umulinta, ayaa sidaas BBC u sheegtay.