'Waxaan u imid Mareykanka aniga oo nabad raadinaya, balse weligey ma helin'

Maryan, oo 57 jir ah, ayaa ku fadhida qolka fadhiga gurigeeda Minneapolis iyadoo gacanta ku haysa dukumentiyo magaca wiilkeeda wata, iyada oo la tacaalaysa saameynta musiibada fentanyl ee Minnesota.

Dukumentiyo kala duwan oo ku fidsan dhabteeda ayay sheegtay inaysan awoodin inay tuurto, oo ay ku jiraan diiwaannada canshuurta wiilkeeda, warbixinta baaritaanka meydka, iyo waraaqo kale oo rasmi ah oo noloshiisa Mareykanka ka tarjumaya.

Ku dhowaad 8 sano kadib, weli waxay ku jirtaa murugo, waxayna sii xasuusataa wiilkeedii ugu yaraa, 21 jir, oo dhintay 2019.

Maryan Saciid, oo ka carartay dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya in ka badan 30 sano ka hor, waxay aaminsan tahay inay ka baxsatay rabshad si ay ugu dambayn ula kulanto musiibo kale oo Mareykanka ah.

"Waxaan u imid Mareykanka anigoo raadinaya nabad, laakiin waligay ma helin," ayay tiri Maryam.

Sida laga soo xigtay Waaxda Caafimaadka Minnesota, 678 qof ayaa ku dhintay xad‑dhaaf la xiriira opioids sanadkii 2024, oo ah sannadkii ugu dambeeyay ee xogta la dhammeeyay. Inkastoo dhimashadu ay hoos uga dhacday in ka badan 1,000 oo qof oo ku dhintay 2022, mas'uuliyiinta caafimaadka waxay sheegeen in musiibadu weli saameyn ku leedahay qoysas gobolka oo dhan.

Bulshada Soomaaliyeed ee ku nool gobolka Minnesota ee Mareykanka ayaa weli ka mid ah kuwa ugu badan ee ay saameeyeen.

Maryan, tirakoobkaasi waa mid shakhsi ah. Warbixinta baaritaanka meydka ayaa go'aamisay in dhimashada wiilkeeda ay sababtay fentanyl daran, oo ah daroogo kicisay musiibada xad‑dhaafka Mareykanka oo dhan.

"Markii uu dhintay, waxaan go'aansaday inaan sameeyo baaritaanka meydka," ayay tiri. "Bulshada ayaa igu tiri ha samayn, laakiin waa inaan ogaadaa waxa dhacay."

Maryan waxay sheegtay in khasaaruhu dib u soo celiyay xusuus ay sanado badan isku dayaysay inay ka baxsato.

"Waxaan ahaa gabar yar markii dagaalku ka billowday dalkayga," ayay tiri. "Qaraabadayda hortay ayaa lagu dilay."

Waxay rajaynaysay in nolosha Mareykanka ay keeni doonto nabad iyo xasillooni. Beddelkeed, waxay tiri, waxay ku keentay murugo kale.

"Geeridu waa mid aad u xanuun badan, welina waan la noolahay. Waxaan la noolahay xanuun badan."

Hoggaamiyeyaasha bulshada ayaa sheegay in saameynta fentanyl ay si daran ugu dhacday bulshooyinka soo‑galootiga ee Minnesota.

Khubarradu waxay sheegaan in qoysaska soo‑galootiga ay la kulmaan caqabado gaar ah marka ay la tacaalayaan balwadda. Julie Bauch, oo ah xeelad‑sameeyaha ugu sarreeya ee ka hortagga daroogada opioids ee Hennepin County, ayaa tiri carruur badan oo soo‑galooti ah waxay ku koraan iyagoo isku dheellitiraya dhaqamo iyo filashooyin kala duwan.

"Carruurtan ku dhashay Mareykanka ma aysan la kulmin waayo‑aragnimada guriga Afrika," ayay tiri.

"Waxa lagu korinayaa waalidiin Soomaaliyeed oo aad u adag, laakiin sidoo kale waxaa ku hareeraysan dhaqanka Mareykanka. Waxay la kulmaan daroogo, khamri, muusig, dhar, iyo waxyaabo kale oo waalidkood aanay waligood aqoon."

Bauch waxay sheegtay in kala duwanaanshahani mararka qaarkood ka dhigo mid adag in waalidiinta iyo carruurtu si furan uga wada hadlaan isticmaalka maandooriyaha iyo khataraha la xiriira.

Caqabadaha ay sharraxday Bauch waa kuwo ay si fiican u taqaan hooyo kale oo ku nool Minneapolis, Deka.

Sanado badan, waxay ka baqaysay inay wiilkeeda waayi karto.

Markii uu dhallinyaro ahaa, wuxuu ku lug yeeshay daroogo iyo rabshado waddo.

"Mararka qaarkood wuxuu guriga ku iman jiray isagoo ordaya, laguna daba ordayo qoryo," ayay tiri.

"Wuxuu iga codsan jiray inaan xiro daahyada oo dhan, damiyo nalalka, carruurta oo dhan dhulka la dhigo. Ma aanan garanayn waxa dhacay ama cidda nagu soo weeraraysay."

Waxay xasuusataa nolol ay ku jirtay welwel joogto ah, iyadoo aan waligeed ogeyn goorta musiibo kale ay qarxi karto.

"Waxaa jiray waqti rasaas lagu furay isaga oo marti dhaawac ka gaartay gacanta," ayay tiri.

Si kastaba ha ahaatee, si ka duwan wiilka Maryan, wiilka Deeqa wuu badbaaday.

Waxay sheegtay in mid ka mid ah isbeddelladii ugu waaweynaa uu dhacay ka dib geeridii saaxiibkiisii dhowaa, kaas oo ahaa wiilka Maryan, Samatar.

Geeridaasi waxay ku qasabtay inuu wajaho xaqiiqada balwadda iyo jihada ay noloshiisu u socotay.

Maanta, wuxuu la shaqeeyaa dhallinyaro la tacaalaya caqabado la mid ah, isagoo ku dhiirrigeliya inay ka fogaadaan khaladaadka uu aaminsan yahay inay ku sigteen inay naftiisa galaafaan.

Deeqa, bogsashadeedu waxay sidoo kale u baahnayd isbeddello ka dhaca guriga.

"Ugu dambayntii, waxaan go'aansaday inaan wax badan iska beddelo," ayay tiri.

"Carruurta maanta way kula doodaan oo way kula loollamaan. Isma fahamno."

Waxay sheegtay in halkii ay si buuxda ugu tiirsanaan lahayd hababkii barbaarinta ee ay ku soo kortay Soomaaliya, ay baratay inay si ka duwan ula xiriirto wiilkeeda.

Markii iftiinkii galabtu sii daciifayay isagoo ka soo galaya daaqadaha gurigeeda ku yaalla Minneapolis, Maryan si taxaddar leh ayay u ururisay dukumiintiyadii, kuna celisay galalkoodii.

Warbixintii baaritaanka meydka ayay mar kale dusha ka saartay galka, waana warbixin had iyo jeer xusuusinaysa khasaaraha xanuunka badan ee soo gaaray.

Deeqa, waxaa u ah nafis inay ogtahay in wiilkeedu badbaaday isla markaana helay ujeeddo cusub oo nololeed.

Maryanse, waxaa u haray xusuuso, su'aalo aan weli jawaab loo helin, iyo murugo aan weligeed ka dhammaanayn.

Safarkeedu wuxuu ka billowday ka cararista dagaalkii Soomaaliya.

Tobnaan sano ka dib, haweeneydan 57 jirka ah waxay isku aragtay inay wajahdo masiibo kale oo ka dhacday Mareykanka—mid aan ka dhalan rasaas ama dagaal, balse ka dhalatay daroogo beddeshay nolol badan, kala geysay qoysas, isla markaana raad joogto ah ku reebtay bulshooyinka ku nool Minneapolis.

Nabaddii ay u soo doonatay weli way ka fog tahay inay hesho.