Muxuu yahay kulaylka daran ee ka jira dunida?

Waddamada Galbeedka iyo Bartamaha Yurub oo ay ku jiraan Boqortooyada Ingiriiska,Spain iyo Faransiiska ayaa soo saaray digniino casaan ah oo la filayo in kulayl kale uu dhaco iyo suurtagalnimada in heerkulku uu dhaafo 40 darajo Celsius.

In ka badan kala bar dalka Faransiiska ayaa hadda ku jira feejignaan heer sare ah oo la xiriirta cimilada, waxaana boqolaal iskuul lagu amray in la xiro.

Heerkulka ugu sarreeya ee abid laga diiwaan geliyo dalka Faransiiska, ayaa lagu qiyaasay 44.3 darajo Celsius, waxaana laga diiwaan geliyay gobolka Pésos, halka maalmihii u dambeeyay la xaqiijiyay in ugu yaraan 40 qof ay ku qaraqmeen xilli ay ku dabaalanayeen meelaha qaar oo aanay jirin wax kormeer ah.

Wasiirka Isboortiga iyo Dhallinyarada ee Faransiiska Marina Ferrari ayaa u sheegtay raadiyaha Faransiiska: "Dabaasha inta lagu jiro kulaylka meelaha aysan ka jirin nidaam ilaalin ma ahan arrin fudud."

Ferrari ayaa intaa ku daray in dad badan ay ku qulqulayeen wabiyada iyo kanaalada si ay u qaboojiyaan kuleylka iyada oo aan la qiimeynin khatarta ka iman karta.

Dadka dhintay waxaa ka mid ah gabar 13 jir ah oo iyada iyo qoyskeeda kula dabaalatay webiga Seine ee u dhow Fontaine-le-Port galabnimadii Axadda, inkastoo aysan dabaalan karin.

Dhowr qof ayaa sidoo kale ku qaraqmay Jarmalka, waxaana la saadaaliyay in heerkulku uu gaari doono 40 darajo Celsius qaybaha galbeedka iyo koonfur-galbeed ee dalka dhamaadka usbuucan.

Adeegga saadaasha hawada ee dowladda Spain ayaa ka digay todobaadkan in heerkulku uu gaari karo 44 darajo Celsius meelaha qaar.

Dhanka kale, Xafiiska Met ee UK ayaa soo saaray digniin cas oo gaar ah oo ku saabsan kulaylka ba'an ee qaybo ka mid ah England iyo Wales maalmaha Arbacada iyo Khamiista, iyadoo la saadaaliyay in heerkulku uu gaari doono 38 darajo Celsius meelaha qaar.

Maamulada Talyaaniga, Switzerland iyo Luxembourg ayaa iyaguna soo saaray digniino cas oo la mid ah.

Mid ka mid ah sababaha ugu dhakhsaha badan ee kororka heerkulkani waa 'kulka kulaylka': hawo diirran oo ka soo baxda waqooyiga saxaraha Sahara oo 'ku xayiran' Yurub, taasoo keentay kororka kulaylka halkaas.

Dabaylahan waxa lagu xoojiyaa nidaam cadaadis sare oo xoog badan oo loo yaqaan 'African Anticyclone'.

Kororka iyo muddada kulaylka

Si kastaba ha ahaatee, saynisyahannadu waxay ku nuuxnuuxsadeen in dhacdooyinka joogtada ah ee hirarka kulaylku ay calaamad cad u tahay isbeddelka cimilada ee ka yimaada hawlaha bani'aadamka, taas oo sababta ugu weyni ay tahay gaaska aqalka dhirta lagu koriyo ee ay soo saaraan gubashada dhuxusha, saliidda iyo gaasta.

Sida laga soo xigtay Meteo France, 51 ka mid ah kulaylka laga diiwaan geliyay Faransiiska tan iyo 1947, 34 ayaa dhacay tan iyo 2000 iyo 26 tan iyo 2011.

Xafiiska Met ee UK ayaa ku qiyaasay in kulaylkii la soo maray kulaylkii dhawaa uu 10 jeer ka badan yahay kuwii hore.

Muddada kulaylka ayaa ku dhawaad ​​labanlaabmay 50kii sano ee la soo dhaafay.

Si kastaba ha ahaatee, sida uu qabo cilmi-baadhaha, sababta ugu weyn ee isbeddelkan waa 'hatdom'.

Muxuu yahay Kulayka

Dr Devras oo sharaxaya 'qubbada kulaylka' ayaa yiri: 'Ka soo qaad sida qubbad hawo oo aad u wayn, kaas oo xannibaya samaynta daruuraha oo u oggolaanaya kulaylka naxariis la'aanta ah ee qorraxdu inay diirimaad dhulka maalinba maalinta ka dambaysa.'

" Dhanka kale, hawada ka soo degeysa nidaamka cadaadiska sare ayaa noqda mid aad u cadaadis badan oo kululeeya, sida hawada ku jirta bamka baaskiilka ayaa u noqda mid kulul sababtoo ah cadaadiska."

Dhab ahaantii waa ururinta hawo kulul oo si adag hal meel u joogsata oo dadka ku dabinaysa dhulka mawjadda kulaylka ee muddada dheer.

Sida ay saynis-yahannadu sheegeen, dhacdooyinkan oo kale waxa sababa isbeddel degdeg ah oo ku yimaadda heerkulka badda.

Taasi waxay keentay in kulaylka biyuhu kordho, kaas oo isna diiriiya jawiga, dabayshuna kulaylkan dhinaca dhulka u riixdo.

Marka hawadan diirran ay gaarto dhulka, waxay ku xiran tahay nidaam cadaadis sare leh, oo leh hababka cadaadiska hooseeya ee labada dhinac, sameynta qaab dhismeed u eg.

Nidaamkan cadaadiska sarreeya ayaa sii adkeynaya tiirka hawada oo uu kululeeyaa, isagoo si wax ku ool ah u dhaqmaya sidii 'qubbad'.