Cuntooyinka ay tahay inaad kaydsato marka dhibaato dhacdo
Xigashada Sawirka, Getty Images
Ma xasuusataa maalmihii uu cudurka coronavirus dillaacay? Iyo sida aan u kaydsanay cunto sababtoo ah bandowga la soo rogay wakhtigaas?
Sababo kala duwan ayaa naga qasbi kara inaan kaydino cuntooyinka aasaasiga ah si aan wax uga qabanno xaaladaha degdegga ah ee iman kara.
Horraantii bishaan, dawladda Ingiriisku waxay dadka kula talisay inay ku daraan alaabada waarta liisaskooda wax iibsiga, si loogu diyaar garoobo carqalad ku timaadda cuntooyinka lagu iibiyo suuqyada.
Isbeddelka cimilada, tusaale ahaan, weerarrada internetka, cudurrada faafa iyo dabcan dagaallada iyo iskahorimaadyada, waxay carqaladeyn karaan silsiladda sahayda cuntada ama xitaa si buuxda ayay uga hor istaagi karaan cuntada inay gaarto ganacsatada iyo guryaheenna.
Bare sare Richard Wilding, oo ah istaraatijiiste cuntooyinka saadka, ayaa sheegay in aysan jirin sabab loo walwalo, maadaama xirfadlayaasha saadka ee caalamiga ah ay la qabsanayaan isbeddellada. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu leeyahay dadku waa inay diyaar u ahaadaan inay iibsadaan badeecooyin kala duwan haddii loo baahdo.
Wuxuu yiri: "Alaabta markii hore si ballaaran looga heli jiray dukaamada ayaa si lama filaan ah u noqon karta mid naadir ah."
Haddaba, sidee ayay fududahay in cuntada la keydiyo, maxaase laga digtoonaanayaa marka la keydinayo?
Xigashada Sawirka, Getty Images
Cunto noocee ah ayaan kaydsadaa?
Dr. Sammy Gill, oo ka tirsan Hay'adda Nafaqada ee Britain, ayaa sheegaya in mudnaanta la siiyo noocyada cuntada qaarkood:
- Kaarbohaydraytyada adag, sida buskudka laga sameeyay sarreenka oo dhan, badarka oo dhan, rootiga, iyo sidoo kale boorashka, bariiska iyo baastada.
- Borotiinnada, sida digirta 'chickpeas'-ka, misirta, digirta 'kidney beans'-ka, lowska aan cusbada lahayn, subagga lawska, iyo kalluunka dufanka leh ee qasacadaysan sida tuna-da, mackerel-ka iyo sardine-ka.
Rebecca McManumon, oo ah khabiir ku takhasustay nafaqada, ayaa sidoo kale xustay waxyaabaha soo socda:
- Waxaad cuni kartaa miraha qasacadaysan ee leh casiirka si aad u hesho biyo badan, fiitamiinno, iyo faybar.
- Cuntooyinka la shiiday ama la cusbeeyay, sida khudaarta iyo ukunta.
Labada khabiir waxay sidoo kale ku talinayaan in caanaha la kaydiyo si ay u helaan borotiin iyo kaalshiyam.
Maxaan ka fogaadaa marka aan iibsanayo agabka?
Gill wuxuu leeyahay waa inaad fiiro gaar ah u yeelatid xaddiga milixda iyo sonkorta marka aad iibsanayso cuntooyinka qasacadaysan:
- Ka fogow cuntooyinka qasacadaysan ee lagu kaydiyo biyaha aadka u cusbada badan ama sonkorta leh; dooro kuwa ku jira biyaha, kuwaas oo caafimaad qaba.
- Ka fogow baastooyinka degdeg ah iyo maraqyada qasacadaysan, maadaama ay badanaa ku jiraan milix sare.
- Ka fogow cuntooyinka quraacda loogu talagalay ee sonkortu ku badan tahay oo aan lahayn qiimo nafaqo.
- Dooro kalluunka qasacadaysan halkii aad ka isticmaali lahayd hilibka qasacadaysan sida sausage, hot dogs, ama hilibka lo'da ee la shiiday, maadaama inta badan la warshadeeyo oo ay ku badan tahay milix iyo dufan buuxa.
- Yaree isticmaalka cuntooyinka fudud ee macaan sida buskudka iyo shukulaatada, maadaama ay ku jiraan xaddi badan oo sonkor ah.
Ma jirtaa hab cuntooyinka fudud ay dhadhan fiican ku yeelan karaan?
McManumon wuxuu sheegayaa inaad keydsan karto noocyada lowska si ay u noqdaan beddelka cuntooyinka macaan, balse waa inaad ogaataa inaysan waqti dheer keydsanaan karin.
Wuxuu sidoo kale ku talinayaa in la keydsado geedo-udgooneedka la qalajiyey, xawaashka, iyo cusbada, maadaama cuntooyinka qasacadaysan ay yeelan karaan dhadhan aan fiicnayn ama aan lahayn dhadhan xooggan.
Xigashada Sawirka, Getty Images
Biyaha iyo fiitamiinnada: Waa maxay arrimaha kale ee ay tahay in la tixgeliyo?
McManumon wuxuu sheegayaa inay tahay inaan higsanno inaan maalintii cabno qiyaastii 1,500 ilaa 2,500 oo millilitir oo biyo iyo dareere ah, iyadoo aan loo eegin xaaladda cimilada.
Qaddarkan waxaa laga heli karaa biyaha dhalooyinka ku jira iyo sidoo kale cuntooyinka qasacadaysan ee dareeraha leh, haddii ay xaddidan yihiin ilaha kale ee biyaha.
