آیا تغییر دولت می‌تواند نگاه آمریکایی‌ها به اسرائیل را عوض کند؟

دونالد ترامپ در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل، بار دیگر از بنیامین نتانیاهو حمایت کرده و از رأی‌دهندگان خواسته به او رأی دهند.

آقای ترامپ در شبکه اجتماعی تروث‌سوشیال نوشت پیروزی آقای نتانیاهو کمک می کند تا «کاری را که آغاز کرده‌ایم به پایان برسانیم».

اشاره ترامپ به جنگ با ایران است؛ موضوعی که نخست‌وزیر اسرائیل می‌کوشد آن را به یکی از محورهای کارزار انتخاباتی خود تبدیل کند.

اما این حمایت صریح، تضادی مهم را در روابط دو کشور برجسته کرده است: در حالی که آقای ترامپ بنیامین نتانیاهو را شریکی ضروری معرفی می‌کند، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند اکثریت آمریکایی‌ها به نخست‌وزیر اسرائیل اعتماد ندارند و نگاه به دولت این کشور نیز منفی‌تر شده است.

آیا این شکاف با تغییر نخست‌وزیر اسرائیل مکاهش می‌یابد، یا از تحولی عمیق‌تر در جامعه آمریکا خبر می‌دهد؟

از حمایت ترامپ تا شکاف در افکار عمومی

بر اساس نظرسنجی ماه مارس مؤسسه پیو، ۵۹ درصد بزرگسالان آمریکایی گفته‌اند به نتانیاهو برای تصمیم‌گیری درست در امور جهانی اعتماد اندک دارند یا اصلاً اعتماد ندارند.

در نظرسنجی دیگری در ماه مه، ۶۲ درصد شرکت‌کنندگان دیدگاهی منفی به دولت اسرائیل داشتند.

در داخل حزب جمهوری‌خواه نیز شکاف نسلی قابل‌توجه است. فقط ۲۸ درصد جمهوری‌خواهان و مستقل‌های متمایل به این حزب در گروه سنی زیر ۳۵ سال، نگاه مثبتی به دولت اسرائیل دارند؛ این رقم در میان افراد پنجاه‌ساله و مسن‌تر ۶۸ درصد است.

این داده‌ها نشان نمی‌دهند که حمایت از اسرائیل در میان همه جمهوری‌خواهان از میان رفته، بلکه حاکی از تفاوت عمیق نگاه نسل‌های مختلف‌اند.

تل اشنایدر، خبرنگار سیاسی روزنامه تایمز آف اسرائیل، در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی می‌گوید این تحول در اسرائیل «با نگرانی جدی» دنبال می‌شود.

به گفته او، «مردم بسیار نگران‌اند؛ چون دیگر مسئله فقط حزب دموکرات نیست که نتانیاهو روابطش را با آن به‌شدت تخریب کرده است. حالا این وضعیت به جمهوری‌خواهان هم کشیده شده است.»

آرون دیوید میلر، مذاکره‌کننده پیشین وزارت خارجه آمریکا و تحلیلگر موسسه کارنگی، در واشنگتن هم تأکید می‌کند که بخش عمده حزب جمهوری‌خواه همچنان حامی اسرائیل است و موضع انتقادی مطرح شده به وسیله‌ بعضی از شخصیت‌های جمهوری خواه لزوماً دیدگاه غالب حزب نیست.

به ارزیابی او، تغییر نگاه در میان دموکرات‌ها محسوس‌تر بوده و برخی از آنان خواهان مشروط کردن یا محدود ساختن کمک‌های نظامی آمریکا شده‌اند.

آقای میلر که از دوران جیمی کارتر تا جورج بوش پسر در دستگاه دیپلماسی آمریکا فعالیت کرده، می‌گوید: «هرگز روابط آمریکا و اسرائیل را، به‌ویژه از نظر سیاسی در داخل آمریکا، تا این اندازه تحت فشار ندیده‌ام.»

آیا مشکل فقط نتانیاهوست؟

دیوید ماکوفسکی، پژوهشگر اتاق فکر راست‌گرای مؤسسه واشنگتن، دو عامل را از هم جدا می‌کند: سیاست‌های اسرائیل و تحولاتی در آمریکا که الزاماً به اسرائیل مربوط نیستند.

از نگاه او، گرایش‌های انزواطلبانه در سیاست آمریکا و دوقطبی‌شدن جامعه بر سر ترامپ، می‌توانند فارغ از هویت نخست‌وزیر اسرائیل بر افکار عمومی اثر بگذارند.

با این حال، آقای ماکوفسکی معتقد است تغییر سیاست‌های اسرائیل می‌تواند جلوی کاهش حمایت را بگیرد.

او می‌گوید: «شاید تغییر دولت فوراً همه‌چیز را دگرگون نکند، اما قطعاً می‌تواند جلوی ادامه ریزش حمایت را بگیرد و شرایط را بهتر کند.»

ماکوفسکی برای نمونه به برخورد خشونت‌آمیز علیه فلسطینی‌ها در کرانه باختری اشاره می‌کند و می‌گوید اگر مسئولان تازه عاملان این خشونت‌ها را بازداشت کنند و سیاست «عدم اغماض» در پیش بگیرند، چنین اقدامی می‌تواند به بهبود جایگاه اسرائیل کمک کند.

جنگ با ایران نیز می‌تواند به تشدید نگاه منفی آمریکایی‌ها به نتانیاهو دامن زده باشد.

آرون دیوید میلر، مذاکره‌کننده پیشین وزارت خارجه آمریکا، می‌گوید برخی جمهوری‌خواهان نتانیاهو را عامل ترغیب ترامپ به ورود به جنگ می‌دانند؛ جنگی که هزینه‌های اقتصادی و سیاسی سنگینی برای آمریکا داشته است.

با این حال، میلر تأکید می‌کند که مسئولیت اصلی تصمیم‌گیری درباره جنگ و پیامدهای آن متوجه خود ترامپ است؛ ضمن آنکه هنوز نمی‌توان مشخص کرد جنگ با ایران تا چه اندازه مستقیماً در کاهش اعتماد آمریکایی‌ها به نتانیاهو نقش داشته است.

تل اشنایدر با این ارزیابی فقط تا اندازه‌ای موافق است.

او می‌گوید: «صرفاً تغییر یک نام یا یک چهره، مشکلات را حل نمی‌کند. مسئله بسیار عمیق‌تر از این‌هاست.»

به اعتقاد او، پس از حملات هفتم اکتبر و جنگ‌های بعدی، حتی بخش‌هایی از چپ اسرائیل هم تمایلی به بازگشت به بحث راه‌حل دوکشوری ندارند. از این رو، جایگزین شدن نتانیاهو با سیاستمداری مانند گادی آیزنکوت الزاماً اختلاف نظر آمریکایی‌ها بر سر مسئله فلسطین را برطرف نمی‌کند.

خانم اشنایدر در عین حال معتقد است تغییر دولت می‌تواند روابط آسیب‌دیده اسرائیل با دموکرات‌ها، جمهوری‌خواهان و متحدان اروپایی را بهبود بخشد؛ روابطی که برای همکاری‌های امنیتی، از جمله مقابله با ایران، اهمیت دارد..

حمایت دوباره آقای ترامپ شاید برای بنیامین نتانیاهو سرمایه‌ای انتخاباتی باشد، اما جای پشتیبانی پایدار و فراگیر در جامعه آمریکا را نمی‌گیرد.

پرسش پیش روی اسرائیل تنها این نیست که چه کسی نخست‌وزیر می‌شود؛ بلکه این است که دولت آینده، به فرض تغییر نخست‌وزیر، با چه سیاست‌هایی می‌تواند شکافی را کاهش دهد که بخشی از آن به نتانیاهو مربوط است و بخشی دیگر از او فراتر می‌رود.

و در صورت ادامه حضور آقای نتانیاهو در صدر دولت اسرائیل، آیا این شکاف قابل ترمیم خواهد بود یا سرمایه حیاتی حمایت استراتژیک افکار عمومی آمریکا ازاین کشور کمرنگ‌تر خواهد شد؟