«هشدار محمد بن زاید پیش از هفت اکتبر» در اسرائیل بحران آفرید؛ نتانیاهو تکذیب کرد و از هاآرتص شکایت می‌کند

گزارش روزنامه هاآرتص به بحرانی سیاسی و اطلاعاتی در اسرائیل دامن زده است. این گزارش بنیامین نتانیاهو را متهم می‌کند که پیش از حمله هفت اکتبر ۲۰۲۳، هشدار امارات درباره حمله بزرگی را که حماس برای اجرای آن آماده می‌شد نادیده گرفته و فرماندهان نهادهای امنیتی را از آن مطلع نکرده است.

براساس این گزارش، شیخ محمد بن زاید آل نهیان حدود ۱۰ روز پیش از حمله به نتانیاهو هشدار داده بود که یحیی سنوار، رهبر وقت حماس در نوار غزه، برای اجرای «عملیاتی بزرگ» علیه اسرائیل برنامه‌ریزی می‌کند.

دفتر نتانیاهو دریافت این تماس یا هشدار را قاطعانه رد کرد و گفت قصد دارد علیه روزنامه هاآرتص و یکی از تهیه‌کنندگان گزارش به اتهام افترا شکایت کند.

وزارت خارجه امارات تماس را نه تأیید و نه تکذیب کرد. این وزارتخانه گفت درباره گزارش‌ها یا گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای پیرامون گفت‌وگوهای رهبران اظهارنظر نمی‌کند و افزود نهادهای مربوط در دو کشور در صورت نیاز، اطلاعات اطلاعاتی مرتبط را با یکدیگر مبادله می‌کنند.

هاآرتص چه گفت؟

تحقیق هاآرتص بر مطالبی استوار است که شلومی الدار و روت یووال برای نگارش کتاب جدیدشان با عنوان «گروگان‌ها؛ ۸۴۳ روز رهاشدگی» گردآوری کرده‌اند.

این دو روزنامه‌نگار می‌گویند منابعشان شامل ده‌ها نفر در داخل و خارج اسرائیل، از جمله مقام‌های عالی‌رتبه، و همچنین فایل‌های صوتی، اسناد داخلی و مکاتبات بوده است.

براساس این تحقیق، محمد بن زاید در ماه‌های پیش از جنگ، به‌طور فزاینده‌ای نگران انفجار اوضاع منطقه بود. هاآرتص به نقل از اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، نوشت رئیس امارات بارها با او درباره ضرورت کاهش تنش صحبت و نماینده‌ای ویژه برای ملاقات با نتانیاهو به اسرائیل اعزام کرده بود.

در این گزارش آمده است منشأ هشدار، پیامی بود که سنوار در سپتامبر ۲۰۲۳ و از طریق یکی از مقام‌های جنبش فتح منتقل کرد. در آن زمان مذاکرات محرمانه میان حماس و اسرائیل درباره آتش‌بسی طولانی‌مدت و توافق مبادله زندانیان به بن‌بست رسیده بود.

به نوشته روزنامه، سنوار به میانجی گفته بود خود را برای «بزرگ‌ترین غافلگیری»، «عملیاتی هولناک» و «رویدادی استثنایی» آماده می‌کند. او از واژه «زلزله» استفاده کرده و خواسته بود سخنانش عیناً به اسرائیلی‌ها منتقل شود.

پیام به مشاور فلسطینی نزدیک به محمد بن زاید رسید. او پیش از انتقال آن به اسرائیل خواستار بررسی جدی‌بودن پیام شد. پس از دومین ملاقات میان میانجی و سنوار، مشاور به این نتیجه رسید که رهبر حماس منظورش جنگ است و رئیس امارات را مطلع کرد.

هشدار در ۱۵ سپتامبر به سازمان امنیت داخلی اسرائیل، شاباک، منتقل شد. رونن بار، رئیس وقت این سازمان، نتانیاهو را از تهدید سنوار مطلع کرد و دو روز بعد جلسه‌ای امنیتی با حضور وزیر دفاع و نمایندگان دستگاه‌های امنیتی برگزار شد.

اما ارزیابی اولیه در شاباک این بود که شاید منظور سنوار اجرای عملیاتی محدود یا گروگان‌گرفتن الیزابت تسورکوف، پژوهشگر اسرائیلی ربوده‌شده در عراق، باشد؛ نه آغاز حمله‌ای گسترده از نوار غزه.

براساس تحقیق، رونن بار توصیه کرد هشدار جدی گرفته شود و عملیاتی پیشگیرانه اجرا یا تدابیر دفاعی در غزه و کرانه غربی تقویت شود؛ اما جلسات بدون تصمیم‌گیری پایان یافتند.

هاآرتص نوشت محمد بن زاید پس از مشاهده بی‌اعتنایی اسرائیل تصمیم گرفت شخصاً با نتانیاهو تماس بگیرد. این تماس با دستگاه ارتباطی رمزگذاری‌شده‌ای انجام شد که نماینده‌ای اماراتی به دفتر نخست‌وزیر برده بود.

این مکالمه حدود ۴۵ دقیقه طول کشید. محمد بن زاید هشدار داد سنوار برای عملیاتی بزرگ آماده می‌شود که ممکن است به خون‌ریزی، بی‌ثباتی منطقه و تضعیف پیمان‌ ابراهیم منجر شود.

تحقیق خاطرنشان می‌کند نتانیاهو با آرامش پاسخ داد و گفت طبق ارزیابی‌هایش، حماس قصد دارد در کرانه غربی دست به اقدام بزند. او به رئیس امارات اطمینان داد که اسرائیل برای تمام سناریوها آماده است.

به نوشته روزنامه، نتانیاهو رئیس ستاد ارتش، رئیس موساد و رئیس شاباک را از این مکالمه مطلع نکرد. او در جلسه امنیتی اول اکتبر برای بررسی تنش‌های مرز غزه نیز به آن اشاره‌ای نکرد.

در این تحقیق آمده است نتانیاهو تقریباً در همان زمان هشدار مشابهی از عباس کامل، رئیس وقت سازمان اطلاعات عمومی مصر، دریافت کرد. اما به او پاسخ داد اسرائیل از اتفاقات غزه آگاه و بر اوضاع مسلط است و منشأ اصلی خطر در کرانه غربی قرار دارد.

هاآرتص به نقل از یکی از مقام‌های عالی‌رتبه شاباک نوشت اگر نهادهای امنیتی از هشدارهای امارات و مصر مطلع می‌شدند، شاید پیام سنوار را جدی‌تر می‌گرفتند و مقام‌ها ارزیابی‌های خود را تغییر می‌دادند.

نتانیاهو تکذیب می‌کند و به دادگاه می‌رود

دفتر نتانیاهو تحقیق هاآرتص را «دروغ» خواند و گفت نخست‌وزیر در بازه زمانی مورد بحث با محمد بن زاید صحبت نکرده و هیچ هشداری از او دریافت نکرده است.

دفتر نخست‌وزیر سپس بیانیه‌ای به زبان انگلیسی صادر کرد و گزارش‌های رسانه‌ای را نادرست خواند. در این بیانیه آمده بود نتانیاهو پیش از هفت اکتبر هیچ هشداری از امارات دریافت نکرده و اگر اطلاعات مرتبطی وجود داشته، از طریق کانال‌های اطلاعاتی دو کشور منتقل شده است.

دفتر نتانیاهو اعلام کرد نخست‌وزیر به وکلای خود دستور داده علیه هاآرتص، شلومی الدار و طرف‌های دیگر به اتهام افترا شکایت کنند. این دفتر گزارش را «تهمتی بدخواهانه با انگیزه سیاسی آشکار» در آستانه انتخابات اسرائیل توصیف کرد.

دفتر نخست‌وزیر گفت همراه شورای امنیت ملی و دبیرخانه نظامی، سوابق تماس‌های نتانیاهو و رفت‌وآمدها به دفتر او را از آغاز سپتامبر تا ۷ اکتبر بررسی کرده و هیچ مدرکی درباره این مکالمه یا ورود نماینده‌ای اماراتی با دستگاه ارتباطی رمزگذاری‌شده پیدا نکرده است.

دفتر نتانیاهو همچنین الدار را متهم کرد که ادعای پیشین درباره هشدار مصر به نخست‌وزیر را تکرار می‌کند؛ ادعایی که به گفته این دفتر در آغاز جنگ تکذیب شد.

این دفتر بار دیگر رونن بار، رئیس سابق شاباک، و هرتزی هالوی، رئیس سابق ستاد ارتش، را مسئول رسیدگی‌نکردن به نشانه‌هایی دانست که در ساعات پیش از حمله آشکار شده بودند.

هاآرتص نوشت رونن بار و هرتزی هالوی به این روزنامه گفته‌اند از هشدار منتسب به محمد بن زاید مطلع نشده بودند. در گزارش پاسخ مشابهی از دیدی برنیاع، رئیس وقت موساد، ذکر نشده است.

شلومی الدار تکذیبیه دفتر نتانیاهو را رد کرد. او تأکید کرد تماس واقعاً برقرار شده، ۴۵ دقیقه ادامه داشته و او پس از حدود یک سال و نیم تحقیق، اسناد و سوابقی در اختیار دارد که روایتش را تأیید می‌کنند.

امارات نه تأیید می‌کند و نه تکذیب

وزارت خارجه امارات در واکنش به گزارش هاآرتص گفت دولت این کشور درباره گزارش‌های رسانه‌ای یا گمانه‌زنی‌های مربوط به گفت‌وگوهای رهبران دولت‌ها اظهارنظر نمی‌کند.

این وزارتخانه افزود تلاش‌های امارات از زمان حمله بر کاهش تنش، تقویت ثبات منطقه‌ای و محدودکردن خشونت متمرکز بوده است.

در بیانیه آمده است نهادهای دولتی امارات و اسرائیل از زمان آغاز روابط دو کشور در بیش از پنج سال پیش، کانال‌های ارتباطی باز و مستقیمی را حفظ کرده‌اند. وزارت خارجه امارات تأکید کرد: «در صورت نیاز، نهادهای مربوط در دو کشور اطلاعات امنیتی مرتبط را با یکدیگر تبادل کرده‌اند و همچنان تبادل می‌کنند.»

این بیانیه تماس ادعایی محمد بن زاید و نتانیاهو را نه تأیید و نه تکذیب کرد و تبادل اطلاعات اطلاعاتی را نیز صراحتاً به هشدار مطرح‌شده در گزارش مرتبط ندانست.

سایت وای‌نت گزارش داد مقام‌های اسرائیلی از امارات خواستند توضیحی رسمی در تکذیب تحقیق هاآرتص منتشر کند، اما ابوظبی حاضر نشد وارد مناقشه شود و به همان بیانیه محتاطانه بسنده کرد.

این روزنامه احتمال داد محمد دحلان اطلاعات را افشا کرده باشد. دحلان پیش‌تر از مقام‌های ارشد امنیت پیشگیرانه در نوار غزه و برای سال‌های طولانی از چهره‌های برجسته فتح و رقیب سرسخت محمود عباس بود.

رسانه‌های اسرائیلی، از جمله جروزالم پست، به نقل از مقام‌های اماراتی نوشتند ابوظبی خود را موظف نمی‌داند هر گزارشی را که در اسرائیل منتشر می‌شود تکذیب کند. آن‌ها همچنین گفته‌اند امارات در انتخابات اسرائیل دخالت نمی‌کند و قرار نیست نقش دفتر روابط عمومی دولت این کشور را ایفا کند.

براساس گزارشی که تایمز آو اسرائیل از شبکه ۱۲ نقل کرده است، مقام‌های ارشد اسرائیلی حاضر در مذاکرات امنیتی پیش از ۷ اکتبر گفتند اگر نتانیاهو آن‌ها را از هشدار امارات مطلع کرده بود، شاید به نتیجه‌گیری‌های دیگری می‌رسیدند و اقدامات متفاوتی انجام می‌دادند.

یکی از این مقام‌ها هشدار را «اطلاعاتی مهم» توصیف کرد و دیگری گفت نهادهای امنیتی دست‌کم آن را عمیق‌تر بررسی می‌کردند.

در مقابل، دو منبع مطلع به جروزالم پست گفتند مقام‌های دولت جو بایدن، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، چه پیش از ۷ اکتبر و چه پس از آن، از وجود هشدار مشخصی از سوی امارات درباره آمادگی حماس برای حمله‌ای بزرگ اطلاع نداشتند.

این دو منبع تأکید کردند بی‌اطلاعی دولت بایدن به این معنا نیست که امارات هشدار را به رهبری اسرائیل منتقل نکرده است.

مخالفان خواستار تحقیق فوری شدند

رهبران چهار حزب مخالف، گادی آیزنکوت، نفتالی بنت، آویگدور لیبرمن و یائیر گولان، خواستار تحقیق فوری و جامع درباره اطلاعاتی شدند که پیش از حمله هفتم اکتبر به نتانیاهو رسیده بود و نحوه برخورد او با آن.

این چهار رهبر در بیانیه‌ای مشترک گفتند افکار عمومی اسرائیل حق دارد بداند نتانیاهو چه اطلاعاتی داشت، چه زمانی از آن‌ها مطلع شد، چرا هشدارها را به نهادهای امنیتی منتقل نکرد و چرا برای حفاظت از اسرائیلی‌ها اقدامی انجام نداد.

آنها نتانیاهو و نزدیکانش را متهم کردند که می‌کوشند مسئولیت شکست را بر دوش سازمان‌های امنیتی بگذارند؛ در حالی که به گفته آن‌ها گزارش‌ها نشان می‌دهند هشدارهایی جدی شخصاً به نتانیاهو رسیده و او آن‌ها را نادیده گرفته است.

آنها وعده دادند بلافاصله پس از تشکیل دولت بعدی، کمیته تحقیق رسمی ایجاد کنند و گفتند نتانیاهو و شرکای دولتی‌اش صلاحیت ادامه حضور در مقام‌های خود را ندارند.

نفتالی بنت، نخست‌وزیر سابق، گفت می‌داند اطلاعات مربوط به هشدار محمد بن زاید به نتانیاهو درست است. به گفته بنت، رئیس امارات به نتانیاهو گفته بود سنوار برای اجرای عملیاتی آماده می‌شود. او افزود عباس کامل، رئیس پیشین اطلاعات مصر، نیز چند روز پیش از حمله به نتانیاهو هشدار داده بود.

بنت، نتانیاهو را متهم کرد که فرماندهان سازمان‌های امنیتی را مطلع نکرد، سطح آماده‌باش را بالا نبرد، جلسه کابینه امنیتی تشکیل نداد و بر مبنای ارزیابی خود مبنی بر بازدارندگی حماس، سیاست مهار این گروه را ادامه داد.

او نتانیاهو را شخصاً و مستقیماً مسئول این شکست دانست. براساس گزارش وب‌سایت والا، بنت گفت اگر زمانی که نخست‌وزیر بود هشدار مشابهی دریافت می‌کرد، به جنوب می‌رفت، با فرماندهان امنیتی جلسه تشکیل می‌داد و آمادگی دفاعی و تهاجمی را افزایش می‌داد.

او خواستار تشکیل کمیته تحقیق رسمی و کناره‌گیری نتانیاهو شد.

گادی آیزنکوت، رئیس سابق ستاد ارتش، گفت نشانه‌های بیشتری آشکار می‌شوند که نشان می‌دهند نتانیاهو اسرائیل را کورکورانه به سوی شکست هفت اکتبر هدایت کرده است. به گفته او، نتانیاهو هشدار صریح رئیس امارات درباره قصد سنوار را دریافت کرد، اما فرماندهان نهادهای امنیتی را در جریان نگذاشت.

آیزنکوت با اشاره به روایت نتانیاهو مبنی بر اینکه کسی شب حمله او را از خواب بیدار نکرد، پرسید: «چه کسی، چه کسی را بیدار نکرد؟»

او اطرافیان نخست‌وزیر را متهم کرد که برای تبرئه او و انداختن مسئولیت بر دوش سازمان‌های امنیتی، نظریه‌های توطئه را ترویج می‌کنند.

یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، گفت روایت «مرا بیدار نکردند» پایان یافته است؛ چون نتانیاهو از هشدارها خبر داشت، آنها را نادیده گرفت و هشدار امارات را از فرماندهان ارتش و شاباک پنهان کرد.

او افزود نهادهای امنیتی، مخالفان و معترضان بارها به نتانیاهو هشدار دادند که اسرائیل را به سوی فاجعه هدایت می‌کند، اما او بقای سیاسی و ائتلافش با افراط‌گرایان را ترجیح داد.

گولان گفت نتانیاهو صلاحیت و مشروعیت ادامه حضور در مقام خود را ندارد و خواستار جایگزینی و پاسخ‌گوکردن او شد.

حزب دموکرات‌ها پس از انتشار این تحقیق، تابلویی تبلیغاتی در تل‌آویو نصب کرد که روی آن نوشته شده بود: «پرونده ۱۲۰۰ کشته؛ قتل ناشی از سهل‌انگاری».

این حزب گفت اطلاعات از نتانیاهو پنهان نشده بود، بلکه او بود که اطلاعات را از نهادهای امنیتی مخفی می‌کرد.

یائیر لاپید، نخست‌وزیر سابق، نیز گفت در نشست خبری ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۳ آشکارا درباره احتمال وقوع حمله به نتانیاهو هشدار داده بود و او تنها کسی نبود که هشدار می‌داد.

لاپید افزود امارات، مصری‌ها، رئیس ستاد ارتش، رئیس شاباک و رئیس اطلاعات نظامی نیز به نتانیاهو هشدار داده بودند، اما نخست‌وزیر در شبکه ۱۴ ظاهر شد و گفت دلیلی برای نگرانی وجود ندارد.

لاپید گفت اگر نتانیاهو وظایفش را انجام داده بود، جلوگیری از حمله هفت اکتبر ممکن بود.

بنی گانتس، رهبر حزب «آبی و سفید»، نیز گفت گزارش هاآرتص مدرک دیگری است که ضرورت فوری تشکیل کمیته تحقیق رسمی را نشان می‌دهد؛ کمیته‌ای که به حقیقت دست یابد، مسئولیت‌ها را تعیین کند و مانع تکرار فاجعه شود.

او افزود کمیته تحقیق تنها راه خارج‌کردن حوادث هفت اکتبر از مناقشات سیاسی و فراهم‌کردن امکان آغاز بهبودی اسرائیل از پیامدهای حمله و اجرای درس‌های آموخته‌شده است.

نمایندگان کنست نتانیاهو را به پنهان‌کردن اطلاعات متهم کردند

یولیا مالینوفسکی، نماینده حزب «اسرائیل خانه ما»، گفت نتانیاهو هشدارهای متعددی، از جمله اطلاعاتی حیاتی از منبعی در سطح رئیس امارات، دریافت کرد، اما آن‌ها را نادیده گرفت و از نهادهای امنیتی پنهان کرد؛ چون با سیاست مهار حماس که او در پیش گرفته بود، همخوانی نداشتند.

به گزارش وب‌سایت والا، مالینوفسکی افزود همین موضوع تلاش‌های نتانیاهو برای جلوگیری از تشکیل کمیته تحقیق رسمی را توضیح می‌دهد و گفت او خطری برای امنیت اسرائیل است.

میراو بن‌آری، نماینده کنست، گفت گزارش هاآرتص نشان می‌دهد «نتانیاهو را بیدار کرده بودند» و او با وجود آگاهی از خطر، سیاست مهار را ادامه داد.

او افزود نتانیاهو هشداری دقیق دریافت کرد، اما فرماندهان نهادهای امنیتی را در جریان نگذاشت. به گفته او، مخالفت نتانیاهو با تشکیل کمیته تحقیق ناشی از ترسش از نتایج آن است.

گیلعاد کاریو، نماینده دیگر، مطالب مطرح‌شده در این تحقیق را جنایتی علیه جامعه اسرائیل توصیف کرد. او گفت نتانیاهو مسئولیت کامل حمله هفت اکتبر را بر عهده دارد، چون از منابع متعدد هشدار دریافت کرد، اما اقدامی انجام نداد.

او افزود کمیته تحقیق رسمی تشکیل خواهد شد و تمام پرونده‌هایی را که به وقوع حمله منجر شدند، خواهد گشود.

وزیری از دولت نتانیاهو از او دفاع کرد

یوآو کیش، وزیر آموزش اسرائیل، از نتانیاهو دفاع کرد و گفت در مکالمه ادعایی حضور نداشته است و بنابراین نمی‌تواند درباره محتوای آن اظهارنظر کند.

او افزود وقتی باید میان باورکردن هاآرتص و نخست‌وزیر یکی را انتخاب کند، نتانیاهو را باور می‌کند. کیش مطالب منتشرشده در این روزنامه را اخبار جعلی خواند.

سازمان‌های اسرائیلی خواستار تحقیق شدند

جنبش «برای کیفیت حکومت» گفت هر روزی که بدون تشکیل کمیته تحقیق رسمی سپری شود، بر ابعاد شکست می‌افزاید و امکان دستیابی به حقیقت را تضعیف می‌کند.

این جنبش اعلام کرد دادخواستی به دیوان عالی ارائه داده و تأکید کرده است فقط یک کمیته رسمی مستقل می‌تواند شکست‌ها در تمام سطوح را بررسی، مسئولیت‌ها را تعیین و درس‌های لازم را استخراج کند.

این سازمان افزود کسانی که همچنان مانع تشکیل کمیته می‌شوند، از کشور محافظت نمی‌کنند؛ بلکه حقیقت را از افکار عمومی پنهان و امکان جلوگیری از فاجعه بعدی را به خطر می‌اندازند.

انجمن ساکنان مناطق هم‌مرز با غزه گفت تحقیقاتش نشان می‌دهد نتانیاهو در ماه‌های منتهی به حمله هفت اکتبر، بارها از سوی فرماندهان نهادهای امنیتی درباره افزایش توانمندی‌های حماس و نزدیک شدن اوضاع به نقطه‌ای بحرانی که نیازمند اقدام ارتش بود، هشدار دریافت کرده بود.