پایان نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک

سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در پایان نشست سران این سازمان در بیشکک، امروز، سه‌شنبه، ۱ سپتامبر، ۲۸ سند را به امضا رساندند. قرقیزستان امسال به‌عنوان رئیس دوره‌ای سازمان همکاری شانگهای میزبان اجلاس سران این سازمان است.

در نشست سازمان همکاری شانگهای و نشست‌ها و همایش‌های قالب «شانگهای پلاس» در بیشکک، نمایندگان ۱۷ کشور و شش سازمان بین‌المللی حضور داشتند، از جمله ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، شی جین‌پینگ رئیس‌جمهور چین، نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران.

مهم‌ترین سند به امضا رسیده، اعلامیهٔ بیشکک به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد تأسیس سازمان همکاری شانگهای است. در این اعلامیه، رویکردهای مشترک و مورد توافق سازمان همکاری شانگهای نسبت به چالش‌ها و مسائل مهم منطقه‌ای و بین‌المللی، از جمله در حوزهٔ اقتصاد منعکس شده است. همچنین در این اعلامیه اهداف و برنامه‌های سازمان همکاری شانگهای در هر یک از زمینه‌های فعالیت آن ترسیم و تعیین شده است.

از اسناد دیگر امضاشده، مقررات مربوط به مرکز جهانی مقابله با چالش‌ها و تهدیدها برای امنیت کشورهای عضو است.

یک برنامهٔ عملیاتی برای توسعهٔ بنادر و مراکز لجستیکی کشورهای عضو این سازمان تا سال ۲۰۳۰ از دیگر اسناد امضاشده است.

کشورهای عضو همچنین بیانیه‌ای دربارهٔ تقویت مشارکت چندجانبه برای امنیت هسته‌ای و یک برنامهٔ همکاری برای ایجاد «کریدور فناوری سبز» در یک دورهٔ چهارساله را امضا کردند.

اعلام شهر لاهور پاکستان به‌عنوان پایتخت گردشگری و فرهنگی سازمان همکاری شانگهای در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ از دیگر تصمیم‌های شورای سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای به شمار می‌رود.

افزون بر این، رهبران کشورهای عضو این سازمان بیانیه‌هایی در حمایت از تقویت نهاد خانواده و دربارهٔ ارائهٔ کمک به کشورهایی که از وضعیت‌های اضطراری آسیب دیده‌اند را امضا کردند.

سازمان همکاری شانگهای ۲۵ سال پیش از سوی چین، روسیه و چهار کشور آسیای مرکزی، یعنی تاجیکستان، ازبکستان، قزاقستان و قرقیزستان، به منظور تقویت همکاری‌های مرزی و اقتصادی تأسیس شد، اما گفته می‌شود در سال‌های اخیر با هدایت مسکو و پکن اهمیت سیاسی بیشتری پیدا کرده است.

ایران نیز از سال ۲۰۰۵ در سازمان همکاری شانگهای مقام ناظر را داشت. تابستان سال ۲۰۲۳ این کشور در نشست شورای سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در دهلی‌نو هند رسماً به عضویت کامل این سازمان پذیرفته شد و به این ترتیب نهمین کشور عضو سازمان همکاری شانگهای به شمار می‌رود. یک سال بعد، یعنی سال ۲۰۲۴، بلاروس عضو سازمان همکاری شانگهای شد و شمار اعضای این سازمان به ۱۰ کشور رسید.

افزون بر ۱۰ عضو رسمی، ۱۵ کشور دیگر جهان، از جمله ترکیه، عربستان سعودی و قطر نیز به‌عنوان «شریک گفت‌وگو» در این سازمان حضور دارند.

افغانستان که همسایهٔ سه کشور عضو سازمان همکاری شانگهای، یعنی چین، تاجیکستان و ازبکستان است، هرچند از سال ۲۰۱۲ به‌عنوان کشور ناظر در این سازمان حضور داشته است، اما از نمایندهٔ حکومت طالبان در افغانستان برای شرکت در نشست بیشکک دعوت نشده است.

با توجه به دو جنگ اخیر امریکا و اسرائیل با ایران، یکی از محورهای اصلی نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، بحث و گفت‌وگوها در این خصوص بوده است.

پزشکیان: در صورت بازگشت آمریکا به تفاهمنامه اسلام‌آباد، ایران هم به اجرای توافق برمی‌گردد

مسعود پزشکیان در حاشیهٔ این نشست با نخست‌وزیران هند و پاکستان، رؤسای جمهور روسیه، قرقیزستان و تاجیکستان دیدارهای دوجانبه انجام داده است.

از جمله در دیدار او با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، روابط دوجانبه و تقویت همکاری‌های دو کشور بررسی شده است. جزئیات دیگری از این دیدار، از جمله در رابطه با جنگ امریکا با ایران، تا کنون رسانه‌ای نشده است.

مسعود پزشکیان اما امروز در سخنرانی خود در نشست سازمان همکاری شانگهای با صراحت اعلام کرد که ایران آمادهٔ مذاکره با امریکا و بازگشت به اجرای توافقات دو ماه پیش اسلام‌آباد است، البته به این شرط که آمریکا هم به تعهدات خود پایبند باشد.

به باور بسیاری، این نکته نشانهٔ آن است که ایران به حل اختلاف با آمریکا از راه مذاکره و گفت‌وگو و راه‌های دیپلماتیک تمایل دارد. رئیس‌جمهور ایران دربارهٔ تنگهٔ هرمز نیز گفت که کشورش با حرکت آزاد کشتی‌ها در این آبراه موافق است، باز هم اگر امریکا تعهدات خود را در این باره اجرا کند.

مسعود پزشکیان در حضور دبیرکل سازمان ملل متحد از این سازمان و عملکردش در جنگ غزه و جنگ اسرائیل و امریکا با ایران انتقاد کرده و آن را ناامیدکننده خواند.

او در سخنرانی‌اش پیشنهادهایی دربارهٔ تأسیس بانک سازمان همکاری شانگهای، راه‌اندازی نظام مشترک بیمه و تأسیس کنسرسیوم انرژی برای هماهنگ کردن ظرفیت‌ها و طرح‌های انرژی کشورهای عضو این سازمان ارائه کرد.

این پیشنهادها دلالت بر آن دارد که ایران می‌خواهد سازمان همکاری شانگهای نه تنها یک سازمان امنیتی باشد، بلکه به یک مکانیزم مقتدر اقتصادی و مالی نیز تبدیل شود؛ تا کشورهای عضو این سازمان در شرایط کنونی تحریم‌های امریکا و غرب علیه روسیه، ایران و چین بتوانند از طریق تقویت همکاری در امور بانکی، بیمه و انرژی آسیب کمتری از تحریم‌ها ببینند.

سازمان همکاری شانگهای در طول ۲۵ سال فعالیت خود به یک مرکز بانفوذ جهان چندقطبی و یک اتحادیهٔ بزرگ منطقه‌ای تبدیل شده است.

به گفتهٔ ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، حجم تبادل کالا میان این کشور و کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در سال گذشتهٔ میلادی بیش از ۴۰۰ میلیارد دالر بوده و ۹۸ درصد تسویه‌حساب‌ها با پول ملی انجام شده است.

آقای پوتین از کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای دعوت کرد در بخش انرژی سیاست هماهنگ‌شده را ادامه دهند. به گفتهٔ رئیس‌جمهور روسیه، از وظایف مهم آیندهٔ این سازمان، تحکیم روابط تجاری میان کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای است. زیرا این همکاری‌ها به سود همهٔ کشورهای عضو است و به توسعهٔ وضعیت اجتماعی، اقتصادی و بهبود زندگی مردم منجر می‌شود.