آیا نخست‌وزیر هند برای مراسم تشییع علی خامنه‌ای به ایران می‌رود؟

مراسم تشییع و تدفین علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، که در حملات اسرائیل و آمریکا کشته شد، قرار است اواسط تیرماه (اوایل ژوئیه) برگزار شود و انتظار می‌رود شماری از رهبران جهان نیز در آن حضور داشته باشند.

آصف علی زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان، و شهباز شریف، نخست‌وزیر این کشور، حضور یک هیئت رسمی از پاکستان در این مراسم را تایید کرده‌اند. هم‌زمان، برخی رسانه‌های هند گزارش داده‌اند که ایران از نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، نیز برای شرکت در این مراسم دعوت کرده است.

ایران تاکنون دعوت از هیچ رئیس دولت یا کشور خارجی را به طور رسمی تایید نکرده است. مقام‌های شهرداری تهران گفته‌اند که با توجه به پیش‌بینی حضور «۱۰ تا ۱۵ میلیون نفر» در پایتخت برای برگزاری مراسم تشییع علی خامنه‌ای ، تدارکات گسترده‌ای در حال انجام است.

رسانه‌های هندی، از جمله خبرگزاری «پرس تراست آو ایندیا» و روزنامه «دِ هندو» به نقل از «منابع دیپلماتیک» گزارش داده‌اند که ایران از نارندرا مودی برای حضور در مراسم تشییع علی خامنه‌ای دعوت کرده است.

پس از انتشار این گزارش‌ها، این بحث در هند مطرح شده که آیا آقای مودی به ایران خواهد رفت یا نه.

این در حالی است که دولت هند تاکنون دریافت دعوت‌نامه برای شرکت در مراسم رهبر پیشین جمهوری اسلامی را تایید یا رد نکرده است.

سکوت مودی در قبال کشته شدن خامنه‌ای

نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، تنها دو روز پیش از حملات اسرائیل و آمریکا به ایران به اسرائیل سفر کرده بود و دولت هند کشته شدن علی خامنه‌ای در حملات ۲۸ فوریه را محکوم نکرد.

حزب کنگره، مهم‌ترین حزب مخالف دولت، به همین دلیل به شدت از حزب حاکم بهاراتیا جاناتا انتقاد کرده بود.

پاوان خِرا، سخنگوی حزب کنگره، در بیانیه‌ای در روز اول آوریل گفت که حزب او «سکوت مجرمانه نخست‌وزیر مودی در مورد جنگ غیرقانونی علیه ایران و ترور آیت‌الله خامنه‌ای» را محکوم می‌کند.

او همچنین گفت که سفارت ایران تنها چند کیلومتر با دفتر نخست‌وزیر فاصله دارد، اما آقای مودی حتی برای تسلیت نیز به آنجا نرفته است.

دولت هند رسما به این انتقادها پاسخ نداد، اما سوبرامانیام جایشانکار، وزیر خارجه هند، به نمایندگان پارلمان گفت که «هند طرفدار صلح است» و افزود نارندرا مودی در گفت‌وگوی خود با دونالد ترامپ از او خواسته است هرچه سریع‌تر به این جنگ پایان دهد، زیرا ادامه آن بر اقتصاد جهانی تاثیر می‌گذارد.

بحث در شبکه‌های اجتماعی: آیا مودی باید به ایران برود؟

به همین دلایل، برخی تحلیلگران هندی معتقدند که احتمال دارد نارندرا مودی در مراسم خاکسپاری رهبر پیشین ایران شرکت نکند، در حالی که گروهی دیگر از او می‌خواهند به تهران سفر کند.

هند از آتش‌بس میان ایران و آمریکا استقبال کرده است، اما در جریان این درگیری، به گفته برخی ناظران، سیاست خارجی دهلی‌نو بر «بی‌طرفی» استوار بوده است.

پراوین ساونی، تحلیلگر هندی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اینکه نخست‌وزیر مودی در مراسم علی خامنه‌ای، رهبر پیشین ایران، شرکت کند یا نه، آزمونی مهم برای سیاست خارجی هند خواهد بود؛ آزمونی که رهبران جهان با دقت آن را زیر نظر خواهند داشت.»

او همچنین گفت: «مطمئنم که مودی در این مراسم شرکت نخواهد کرد؛ البته خوشحال می‌شوم اگر اشتباه کرده باشم، زیرا پذیرفتن علنی اینکه سیاست خارجی هند اشتباه بوده، به شجاعت نیاز دارد.»

تحلیلگران دیگر نیز این موضوع را آزمونی برای سیاست خارجی هند توصیف کرده‌اند.

دکتر برهما چلانی در شبکه ایکس نوشت این موضوع «دهلی‌نو را در موقعیت دیپلماتیک کم‌سابقه‌ای قرار داده است.»

او افزود: «از یک سو، سکوت هند پس از حملات آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه ممکن است برای این کشور نوعی 'بدهی دیپلماتیک' ایجاد کرده باشد. از سوی دیگر، حضور در مراسم تشییع می‌تواند موجب نارضایتی واشنگتن و تل‌آویو شود.»

فشار بر دولت نارندرا مودی برای شرکت در مراسم تشییع علی خامنه‌ای صرفا از سوی برخی تحلیلگران مطرح نمی‌شود، بلکه شماری از سیاستمداران هند نیز معتقدند که این کشور باید حضور خود را در این مراسم در تهران تضمین کند.

اسدالدین اویسی، نماینده پارلمان هند، در پاسخ به پرسش یک خبرنگار گفت: «نخست‌وزیر باید در مراسم خاکسپاری علی خامنه‌ای شرکت کند.»

او افزود: «نخست‌وزیر در اسرائیل ایستاد و گفت که در کنار اسرائیل است؛ اکنون نیز باید به ایران برود.»

آقای اویسی همچنین گفت: «سیاست خارجی ما همواره این بوده که با همه کشورها تعامل داشته باشیم و منافع ملی خود را در نظر بگیریم.»

دولت هند همچنان درباره این موضوع سکوت کرده است. با این حال، هنگامی که از سخنگوی شیو سنا، حزب متحد دولت، درباره این موضوع سوال شد، او گفت: «اینکه به ایران برود یا نه، تصمیمی است که نخست‌وزیر خواهد گرفت. این در حیطه اختیارات اوست و ما درباره این مسئله اظهار نظری نمی‌کنیم.»

«فرصتی برای بهبود روابط با ایران»

برخی تحلیلگران بر این باورند که حضور نخست‌وزیر هند در مراسم تشییع علی خامنه‌ای می‌تواند «فرصت مناسبی» برای بهبود روابط با ایران باشد.

صبا نقوی، نویسنده چندین کتاب، می‌گوید: «پاکستان پس از ایفای نقش در تلاش‌های اخیر برای برقراری صلح، در تلاش است خود را به عنوان بازیگری مهم در جهان اسلام معرفی کند. در گذشته، ایران همواره موضعی دوستانه نسبت به هند داشت.»

او افزود: «اما ما به دلیل روابط نزدیک خود با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به این وضعیت آسیب زده‌ایم.»

خانم نقوی به دولت هند توصیه کرد که باید در نظر داشته باشد که اگر تحریم‌های اقتصادی ایران برداشته شود، «فرصت‌های تجاری و انسانی قابل توجهی برای هند در داخل ایران ایجاد خواهد شد».

دکتر برهما چلانی نیز دیدگاه مشابهی دارد.

او نوشت اعزام یک مقام ارشد به مراسم علی خامنه‌ای «این پیام را منتقل خواهد کرد که دهلی‌نو نمی‌خواهد سیاست خود در قبال ایران را کاملا تابع آمریکا یا اسرائیل کند؛ به ویژه با توجه به اینکه هند سرمایه‌گذاری قابل توجهی در بندر چابهار انجام داده است».

ایران برنامه چندروزه‌ای را برای برگزاری مراسم تشییع و تدفین رهبر پیشین جمهوری اسلامی اعلام کرده است.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، از تعطیلی استان تهران در روزهای ۱۳ و ۱۴ تیر (۴ و ۵ ژوئیه) و تعطیلی سراسری کشور در ۱۵ تیر ماه (شش ژوئیه) خبر داده است تا به گفته او مردم بتوانند از نقاط مختلف ایران در مراسم تشییع شرکت کنند.

بر اساس این برنامه، روزهای ۱۳ و ۱۴ تیر «مراسم وداع» در تهران برگزار خواهد شد. سپس قرار است مراسم تشییع در روزهای بعد در تهران و قم برگزار شود.

مراسم تدفین علی خامنه‌ای نیز برای روز ۱۸ تیر در حرم امام هشتم شیعیان در مشهد برنامه‌ریزی شده است.