مقام‌های سابق آمریکا از سکوت پنتاگون درباره حمله مرگبار به مدرسه میناب انتقاد کردند

پنج مقام پیشین آمریکا، از جمله یکی از بلندپایه‌ترین وکلای نظامی سابق، از پنتاگون به دلیل خودداری از پذیرفتن نقش احتمالی آمریکا در حمله مرگبار به یک مدرسه در شهر میناب در آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران انتقاد کرده‌اند.

برخی از این مقام‌ها می‌گویند بسیار غیرعادی است که پس از گذشت زمانی طولانی از این حمله، حتی جزئیات ابتدایی درباره آن منتشر نشده باشد.

در جریان نخستین موج حملات جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در روز ۲۸ فوریه (۹ اسفند)، یک موشک به مدرسه ابتدایی «شجره طیبه» در شهر میناب در استان هرمزگان در جنوب ایران اصابت کرد و به گفته مقام‌های ایرانی، ۱۶۸ نفر از جمله حدود ۱۱۰ کودک در این حمله کشته شدند.

پس از گذشت دو ماه از این حمله، پنتاگون تنها گفته است که این حادثه در دست بررسی است.

رسانه‌های آمریکایی در اوایل ماه مارس گزارش دادند که بازرسان نظامی آمریکا بر این باورند که نیروهای آمریکایی احتمالا به طور ناخواسته این مدرسه را هدف قرار داده‌اند، اما گفته شد که آن‌ها هنوز به نتیجه‌گیری نهایی نرسیده‌اند.

یک مقام پنتاگون در پاسخ به مجموعه‌ای از پرسش‌های بی‌بی‌سی درباره این حمله و اتهام‌های مربوط به نبود شفافیت گفت «این حادثه در حال حاضر در دست بررسی است» و افزود که جزئیات بیشتر در زمان مناسب ارائه خواهد شد.

بی‌بی‌سی سه مورد تاریخی را بررسی کرده که در آن‌ها غیرنظامیان در عملیات نظامی آمریکا کشته شده‌اند و در هر سه مورد، پنتاگون ظرف کمتر از یک ماه اطلاعات به مراتب بیشتری منتشر کرده بود.

سرهنگ دوم ریچل ون‌لندینگهام، قاضی نظامی بازنشسته نیروی هوایی آمریکا و مشاور حقوقی ارشد پیشین در فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در دوران جنگ‌های عراق و افغانستان، می‌گوید موضع کنونی آمریکا «تفاوتی چشمگیر با پاسخ‌‌گویی متداول و استاندارد دارد».

او گفت: «دولت‌های پیشین دست‌کم نشان می‌دادند که به قانون جنگ پایبندند.» خانم ون‌لندینگهام افزود آنچه در اظهارات این دولت «غایب» است، تعهد به پاسخگویی و «مهم‌تر از آن، اطمینان از تکرار نشدن چنین حوادثی» است.

دونالد ترامپ یک هفته پس از آغاز جنگ، بدون آن‌که مدرکی ارائه کند، گفت که به «عقیده» او ایران مسئول حمله میناب بوده است. چند روز بعد، هنگامی که از او درباره ویدیویی که نشان می‌دهد یک موشک تاماهاوک آمریکایی به پایگاه نظامی کنار مدرسه اصابت می‌کند سوال شد، گفت: «من آن را ندیده‌ام» و بدون ارائه مدرک مدعی شد که ایران نیز موشک تاماهاوک دارد.

آقای ترامپ چند روز بعد، در پاسخ به گزارش‌هایی مبنی بر اینکه بررسی‌های اولیه نظامی نشان داده آمریکا مدرسه را هدف قرار داده است، گفت: «در این باره اطلاعی ندارم.»

پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در ۴ مارس (۱۳ اسفند) در پاسخ به پرسش بی‌بی‌سی درباره این حمله گفت: «تنها چیزی که می‌توانم بگویم این است که ما در حال بررسی آن هستیم. ما هرگز به اهداف غیرنظامی هدف قرار نمی‌دهیم.»

وزارت جنگ آمریکا از پاسخ به پرسش‌های متعدد درباره این حمله خودداری کرده است. این نهاد همچنین بارها از پاسخ به این سوال که آیا پایگاه نظامی ایران در کنار مدرسه میناب، یکی از اهداف از پیش تعیین‌شده بوده یا نه، خودداری کرده است. این در حالی است که در ده‌ها مورد دیگر در جریان جنگ، به طور علنی درباره اهداف یا عملیات‌های از پیش برنامه‌ریزی‌شده اظهار نظر کرده است.

ماه گذشته، بی‌بی‌سی به طور مستقل ویدئویی را تایید کرد که نشان می‌دهد یک موشک تاماهاوک آمریکایی به پایگاه سپاه پاسداران در کنار مدرسه اصابت می‌کند. گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی به نقل از مقام‌های نظامی که نام آن‌ها برده نشده، گزارش دادند که بررسی اولیه نشان داده است که یک موشک آمریکایی به مدرسه برخورد کرده است. این گزارش‌ها می‌گویند علت این اتفاق، استفاده از مختصات هدف قدیمی بوده که از سوی یکی از نهادهای اطلاعاتی آمریکا ارائه شده بود. پنتاگون درباره این گزارش‌ها اظهارنظری نکرده است.

وس برایانت، مشاور ارشد پیشین در زمینه عملیات‌های نظامی هدفمند و کاهش آسیب به غیرنظامیان در مرکز حفاظت از غیرنظامیان پنتاگون، به بی‌بی‌سی گفت که تحقیقات مقدماتی ارتش به‌طور معمول برای تعیین دو موضوع انجام می‌شود: نخست اینکه آیا واقعا آسیبی به غیرنظامیان وارد شده یا نه، و دوم اینکه آیا نیروهای آمریکایی در آن زمان در منطقه عملیات داشته‌اند و می‌توانسته‌اند عامل آن حمله باشند یا نه.

او گفت: «زمانی که هر دو این معیارها برقرار باشد، تازه تحقیق رسمی آغاز می‌شود. از نظر روند کاری، این موضوع حتی بیشتر نشان می‌دهد که آن‌ها از قبل می‌دانند که آمریکا عامل این حادثه بوده است، وگرنه چنین تحقیقی را آغاز نمی‌کردند، فقط نمی‌خواهند آن را بپذیرند یا درباره‌اش صحبت کنند.»

آقای برایانت که سال گذشته پس از کاهش قابل توجه نیروهای بخش مربوط به آسیب به غیرنظامیان در دوره وزارت پیت هگست پنتاگون را ترک کرد، گفت: «اینکه حتی نتوانند هیچ اظهارنظری درباره این موضوع داشته باشند، کاملا غیرقابل قبول است.»

یک مقام پیشین دیگر در وزارت دفاع آمریکا گفت که بسته به پیچیدگی شرایط، برخی تحقیقات درباره آسیب به غیرنظامیان ممکن است زمان‌بر باشد. او که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، به بی‌بی‌سی گفت: «اما این مورد از آن دست پرونده‌هاست که به طور غیرمعمولی مبهم نگه داشته شده است، در حالی که از نظر من چندان هم پیچیده نیست.»

او افزود: «معمولا پنتاگون بلافاصله یا درباره زمانی نسبتا کوتاهی مسئولیت را می‌پذیرد و سپس احتمالا برای ارائه همه جزئیات به زمان بیشتری نیاز دارد. به نظر من این وضعیت سوال‌برانگیز است.»

دموکرات‌ها خواهان پاسخ‌گویی هستند

دموکرات‌های کنگره چندین بار در نامه‌هایی به پیت هگست، سوالات متعددی را درباره حمله میناب مطرح کرده‌اند. این سوالات با این پرسش آغاز می‌شود که آیا آمریکا این حمله را انجام داده است.

بی‌بی‌سی دو نامه از پاسخ‌های پنتاگون را که از طرف پیت هگست ارسال شده مشاهده کرده است که در آن‌ها به هیچ‌یک از پرسش‌ها پاسخی داده نشده است. در نامه‌ای که روز ۲ آوریل برای دموکرات‌ها ارسال شده، آمده است که یکی از افسران بازرس خارج از سلسله‌مراتب فرماندهی سنتکام به عنوان مسئول این پرونده منصوب شده و نتایج این تحقیقات پس از تکمیل به اشتراک گذاشته خواهد شد.

بی‌بی‌سی از ۱۵ نماینده جمهوری‌خواه کنگره درباره نحوه مدیریت این پرونده از سوی دولت سوال کرد، اما همه آن‌ها از اظهار نظر خودداری کردند. در میان آن‌ها، چهره‌های ارشد جمهوری‌خواه در کمیته‌های امنیت ملی در سنا و مجلس نمایندگان نیز حضور داشتند.

جان کندی، سناتور جمهوری‌خواه از لوئیزیانا، روز ۱۰ مارس (۱۹ اسفند) این حمله را محکوم کرد و به نیویورک تایمز گفت: «فکر می‌کنم ما اشتباه کردیم. این یک اشتباه بسیار بسیار بد بود.»

مقام‌های پنتاگون از آغاز جنگ با ایران چندین جلسه توجیهی غیرعلنی برای اعضای کنگره درباره عملیات‌های نظامی برگزار کرده‌اند. در این جلسات درباره حمله میناب نیز از آن‌ها سوال شده است.

آدام اسمیت، بلندپایه‌ترین عضو دموکرات در کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان، به بی‌بی‌سی گفت مقام‌ها به دلیل باز بودن پرونده و ادامه تحقیقات از اظهارنظر خودداری کرده‌اند. او این پاسخ را «تاسف‌بار و کاملا غیر قابل‌ قبول» توصیف کرد. او گفت در این جلسات هیچ‌گونه پذیرش مسئولیتی از سوی آمریکا مطرح نشده است.

بی‌بی‌سی برای مقایسه، سه مورد تاریخی را که در آن‌ها غیرنظامیان کشته شده‌اند بررسی کرده است تا واکنش دولت دونالد ترامپ در پرونده میناب را با آن‌ها مقایسه کند.

در هر سه مورد بالا، چه در دولت‌های دموکرات و چه جمهوری‌خواه، مقام‌های ارشد نظامی آمریکا اطلاعات بسیار دقیق‌تری نسبت به آنچه تاکنون درباره حمله میناب ارائه شده، در اختیار افکار عمومی قرار داده‌اند.

انی شیل، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا که در حوزه کاهش آسیب به غیرنظامیان فعالیت کرده، گفت در پرونده‌های گذشته الگویی دیده می‌شود که در آن آمریکا ابتدا می‌گوید «کار ما نبوده»، اما سپس گزارش‌های رسانه‌ها و سازمان‌های غیردولتی نشان می‌دهد که در واقع حمله از سوی آمریکا انجام شده و در نهایت آمریکا ناچار به عقب‌نشینی از موضع خود می‌شود.

خانم شیل، که در حال حاضر مدیر بخش دفاع و پیگیری سیاست‌های آمریکا در «مرکز حفاظت از غیرنظامیان در درگیری‌ها» است، گفت که انتصاب یک افسر بازرس خارج از مجموعه سنتکام در پرونده میناب از سوی پنتاگون، «دست‌کم روی کاغذ شروع خوبی برای استقلال» تحقیقات است.

اما او به بی‌بی‌سی گفت در حالی که تحقیقات در جریان است، «قطعا» انتظار می‌رود ابعاد بیشتری از نقش آمریکا در این حادثه به رسمیت شناخته شود.

تایید جزئیات این حادثه با دشواری‌هایی نیز روبه‌رو بوده است، زیرا مقام‌های ایرانی اجازه دسترسی مستقل به محل حادثه را نداده‌اند. هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران در ۱۷ مارس اعلام کرد که درخواست دسترسی داده، اما اجازه بازدید از محل را پیدا نکرده است.

چارلز او. بلاها، مدیر پیشین دفتر امنیت و حقوق بشر وزارت خارجه آمریکا، گفت نبود شفافیت در واشنگتن ممکن است ناشی از نوعی «بی‌میلی» در بدنه دولت برای مخالفت با رئیس‌جمهور باشد که ایران را مسئول این حمله خوانده بود؛ ادعایی که آقای بلاها «بسیار دور از ذهن و آشکارا نادرست» توصیف کرد.

این مدیر پیشین که ۳۲ سال در وزارت خارجه آمریکا فعالیت کرده و اکنون مشاور ارشد سازمان «اکنون دموکراسی برای جهان عرب» است، سکوت نسبی در پرونده میناب را ناشی از آن دانست که دولت آمریکا هرگونه «اخبار منفی درباره جنگ را که آن را غیرمیهن‌پرستانه می‌داند» رد می‌کند.