چگونه سفیر آمریکا در ترکیه با اظهاراتش جنجال به پا کرده است

    • نویسنده, بخش مانیتورینگ
    • شغل, بی‌بی‌سی
  • زمان مطالعه: ۵ دقیقه

توماس باراک، سفیر آمریکا در آنکارا و نماینده ویژه در امور سوریه، از زمان انتصابش در ماه آوریل، توجه زیادی را در رسانه‌های ترکیه به خود جلب کرده است. اظهارات او درباره خاورمیانه، سوریه و تاریخ عثمانی، بحث‌برانگیز بوده و بسیاری را شگفت‌زده کرده است.

باراک که در اصل تاجر است و به‌خاطر روابط نزدیکش با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا شناخته می‌شود، مأموریت خود در ترکیه را از ماه مه آغاز کرد.

پس از ورود، باراک با لحنی پر از احساس به خبرنگاران گفت که به «دیاری بازگشته‌ام که نیاکانم از آنجا آمده‌اند» و به نظر می‌رسد منظورش ریشه‌های خانوادگی‌اش در لبنان باشد.

در اظهارنظرهای بعدی، او بارها بر تغییر سیاست آمریکا در قبال سوریه تأکید کرد و گفت: «دوران دخالت غرب به پایان رسیده است.»

او از «نیروهای دموکراتیک سوریه» به رهبری کردها خواسته است تا از تلاش برای خودمختاری در شمال سوریه دست بردارند و طبق توافقی که در مارس امضا شده، با دولت سوریه ادغام شوند.

روابط ترکیه و آمریکا در سال‌های اخیر به‌دلیل حمایت واشنگتن از «نیروهای دموکراتیک سوریه» که آنکارا آنها را وابسته به حزب ممنوعه «کارگران کردستان» (پ ک ک) می‌داند، رو به تیرگی گذاشته است.

باراک درباره سوریه چه گفته است؟

اظهارات باراک از زمان انتصابش نشان‌دهنده نزدیک شدن دیدگاه‌های او به موضع ترکیه درباره سوریه است.

باراک در تاریخ ۲۵ مه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «یک قرن پیش، غرب با تحمیل نقشه‌ها، قیمومیت‌ها، مرزهای ترسیمی و حکومت بیگانه، سرنوشت منطقه را رقم زد. توافق سایکس–پیکو سوریه و منطقه را برای منافع امپراتوری تقسیم کرد، نه برای صلح. آن اشتباه بهای سنگینی برای نسل‌ها داشت. ما آن را دوباره تکرار نخواهیم کرد. دوران دخالت غرب به پایان رسیده است.»

او در مصاحبه‌ای با شبکه خبری اِن‌تی‌وی در ۲ ژوئن نیز گفت که سیاست تازه واشنگتن در قبال سوریه «بسیار متفاوت از سیاست‌های ما در قرن گذشته خواهد بود، چون هیچ‌یک از آن‌ها نتیجه‌بخش نبود.»

پس از دیدار با احمد شرع، رئیس‌جمهور موقت سوریه در اوایل ماه ژوئیه، باراک از نیروهای دموکراتیک سوریه خواست تا با دولت دمشق یکپارچه شوند و تأکید کرد که «سوریه کشوری متحد است.»

او گفت: «راه هرگونه مذاکره از دمشق می‌گذرد و فدرالیسم در سوریه جایگاهی ندارد.»

مقام‌های ترک و تحلیلگران حامی دولت به‌طور کلی از سخنان باراک استقبال کرده و گفته‌اند این مواضع با خواسته دیرینه آنکارا برای انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه و تشکیل حکومتی متمرکز در دمشق همسو است.

هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در ۲۵ ژوئیه گفت: «باراک واقعاً نماینده رویکردی نو است که توازن‌های منطقه‌ای را به‌خوبی درک می‌کند، می‌کوشد بی‌طرفی ویژه‌ای را حفظ کند و بر این باور است که علاقه و توجه آمریکا به مسائل منطقه توانسته اعتماد و حمایت همگان را جلب کند. ما از این رویکرد صمیمانه قدردانی می‌کنیم.»

عبدالقادر سلوی، ستون‌نویس روزنامه دولتی «حریت»، در ۱۱ ژوئیه از باراک به‌دلیل «بستن راه» بر مطالبات نیروهای دموکراتیک سوریه برای خودمختاری در سوریه تمجید کرد.

اما، برخی کارشناسان نسبت به اثرگذاری واقعی اقدامات باراک تردید نشان داده‌اند.

بارچین ینانچ، مفسر و تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، در وب‌سایت خبری مستقل T24 نوشت که اظهارات باراک درباره سوریه «متناقض» است و معتقد بود که «مشخص نیست منظور او از اینکه یگان‌های مدافع خلق (YPG) باید با رژیم ادغام شوند، چه بوده است.»

لوانت کمال، روزنامه‌نگار، باراک را متهم کرد که در شرایط حملات هوایی اسرائیل و درگیری‌های فرقه‌ای در سوریه، «نتوانسته اسرائیل و شبه‌نظامیان الحِجری را متوقف کند» و افزود: «در چنین فضایی، دیپلماسی احتمالاً کارایی زیادی نخواهد داشت.»

او افزود: «سخنان آقای باراک مثبت است اما غیرواقع‌بینانه ... اینکه از سوریه بخواهیم درباره حاکمیت خود مذاکره کند، چندان صادقانه به نظر نمی‌رسد.»

چگونه اظهارات او درباره «دولت-ملت» بحث‌برانگیز شد؟

باراک همچنین با تمجید از نظام «ملت» در دوران عثمانی و اشاره به ارتباط احتمالی آن با ترکیه امروزی، واکنش‌هایی را برانگیخت.

نظام «ملت» در دوران عثمانی به جوامع دینی مختلف از جمله ارامنه، یهودیان و مسیحیان اجازه می‌داد تا تحت رهبری سران شناخته‌شده، امور خود را به صورت مستقل اداره کنند.

باراک در اواخر ژوئن به رسانه‌های ترکیه گفت: ««نظام ملت» در امپراتوری عثمانی به گروه‌های مختلف اجازه می‌داد که قرن‌ها در چارچوب یک نظام مرکزی، هویت و جایگاه خود را حفظ کنند … و ترکیه می‌تواند نقطه کانونی همه این‌ها باشد.»

برخی در ترکیه معتقدند که این اظهارات نشان‌دهنده نگاهی «شرق‌شناسانه» است.

یالچین بایر، ستون‌نویس روزنامه «حریت»، در ۹ ژوئیه نوشت: «دیدگاهی شرق‌شناسانه … قصه‌های «تسامح عثمانی» ظاهراً بر زبان سفیران آمریکایی مانده است … متأسفانه، دیگر در این دیار این داستان خریداری ندارد.»

ارسلان بولوت، تحلیلگر سیاسی، در ۱۲ ژوئیه در شبکه ایکس نوشت: «باراک با دعوت به «بازگشت به نظام ملت عثمانی» در پی تحمیل پروژه‌ای واحد برای ترکیه و سوریه، یعنی پروژه خاورمیانه بزرگ، است و به این ترتیب هویت ترکی را تضعیف می‌کند.»

پایگاه خبری ملی‌گرای «وری‌یانسین تی‌وی» از باراک با عنوان «لورنس عربستانِ جدید» یاد کرد.

در ژوئیه، باراک حملات نظامی اسرائیل به سوریه را محکوم کرد و سعی کرد آمریکا را از آنها دور نشان دهد، اما سخنان او درباره اینکه اسرائیل «دولت–ملت‌های قدرتمند را تهدید می‌داند» واکنش تند برخی نهادها و شخصیت‌های ترکیه‌ای را برانگیخت.

سِدات ارگین، روزنامه‌نگار با سابقه، در اول اوت در روزنامه مستقل «اکسیژن» نوشت که اظهارات مختلف باراک «او را تاکنون به یکی از جنجالی‌ترین سفیران آمریکا در تمام دوران تبدیل کرده است.»

ارگین با زیر سؤال بردن «میزان درک باراک از ترکیه و احساسات عمومی آن» گفت: «او وارد مسائلی شده که در میان مردم ترکیه حساسیت‌زا و محل اختلاف است.»

دیدگاه کردهای سوریه

نقش باراک با واکنش‌های متفاوت از سوی رسانه‌های کردی و مقام‌های اداره خودگردان به رهبری کردها در شمال‌شرق سوریه روبه‌رو شده؛ از تحسین محتاطانه گرفته تا انتقادهای تند.

مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، از باراک به‌عنوان کسی یاد کرد که در کنار فرانسه، نقش «مثبتی» در تسهیل گفت‌وگو با دمشق ایفا می‌کند.

عبدی در گفت‌وگویی تازه با خبرگزاری کردی هاوار در سوریه گفت که باراک از کندی پیشرفت مذاکرات ناخرسند است، اما مسائل حل‌نشده در نشست‌های آینده در پاریس پیگیری خواهد شد.

و افزود که ادغام با دمشق باید «بر پایه مشارکت باشد نه با اجبار و زور».

پیش‌تر، رسانه‌های کردی به دلیل اظهارنظر باراک مبنی بر این‌که نیروهای دموکراتیک سوریه شاخه‌ای از پ‌ک‌ک هستند، از او انتقاد کرده و او را به تکرار ادبیات دولت ترکیه متهم کردند. همچنین، ائتلافی از احزاب حامی کردها این سخنان را «در تضاد با نقش میانجی‌گرانه او» و «کاملاً مغایر با نقش مثبتی که پیش‌تر ایالات متحده ایفا کرده بود» توصیف کردند.

همزمان، وب‌سایت کردی–عربی خبر۲۴ در ۲ اوت گزارش داد که لورا لومر تحلیلگر راست‌گرای آمریکایی و از متحدان دونالد ترامپ اخیراً خواستار برکناری باراک شده و او را متهم کرده است که در راستای منافع ترکیه و اسلام‌گرایان حرکت می‌کند.