راز سی‌ساله قتل بدون جسد؛ چه بر سر آرلین آمد؟

وقتی آرلین فریزر پس از رساندن دو فرزند خردسالش به مدرسه، بی‌هیچ رد و نشانی ناپدید شد، کارآگاهان پرونده، تنها یک مظنون با انگیزه داشتند، اما تقریبا هیچ چیز دیگری در دست نداشتند.

نَت فریزر، شوهر آرلین، مردی حسود و خشن بود که تنها پنج هفته پیش از ناپدید شدن او، به تلاش برای قتل آرلین متهم شده بود.

زندگی مشترکشان به بن‌بست رسیده بود و همان روزی که آرلین ناپدید شد، قرار بود با وکیلی درباره طلاقی به ارزش ۲۵۰ هزار پوند گفت‌وگو کند.

اما با آغاز تحقیقات پلیس، آن‌ها با وضعیتی روبه‌رو شدند که یکی از افسران آن را «فقدان هولناکِ سرنخ» توصیف کرد.

نه صحنه جرمی در کار بود، نه نشانه‌ای از درگیری، نه شواهد پزشکی قانونی، نه شاهد عینی، نه تصاویر دوربین مداربسته.

خانه ویلایی و خالی آرلین در الگین، واقع در شمال اسکاتلند، به کشتی «مری سلست» تشبیه شد [کشتی مشهوری که در سال ۱۸۷۲ در اقیانوس اطلس پیدا شد؛ در حالی که تمام سرنشینان آن به شکلی اسرارآمیز ناپدید شده بودند].

در خانه قفل نبود. میز اتو برپا بود، جاروبرقی به برق وصل بود، لباس‌ها بیرون روی بند آویزان بود و داروهایی که آرلین برای بیماری کرون به آن‌ها نیاز داشت، در خانه جا مانده بود.

خانواده و دوستان «آرلین» می‌گفتند ناپدید شدن او به هیچ‌وجه با روحیاتش سازگار نبود؛ او از آن آدم‌هایی نبود که خانه‌اش را رها کند و فرزندانش را که عاشقانه دوستشان داشت، تنها بگذارد.

حدود ۳۰ سال از ناپدید شدن آرلین گذشته، اما هنوز جسد او پیدا نشده است.

نت فریزر، همسر آرلین، در یک روند قضایی طولانی و فرساینده که ۱۴ سال طول کشید، دو بار در قتل او مجرم شناخته شد و به زودی شرایط درخواست آزادی از زندان را خواهد یافت.

خانواده آرلین امیدوارند قانون تازه‌ای مانع آزادی او شود، مگر آنکه سرانجام بگوید با جسد همسرش چه کرده است.

آرلین در آخرین تماسش در ساعت ۹:۴۱ روز ۲۸ آوریل ۱۹۹۸ به مدرسه فرزندانش زنگ زد تا بپرسد پسرش چه زمانی از اردوی مدرسه برمی‌گردد.

ساعت دو بامداد روز بعد، پلیس به خواهرش، کارول گیلیز، خبر داد که این زن ۳۳ ساله ناپدید شده است.

کارول در مستند تازه بی‌بی‌سی با عنوان «پرونده قتل: جست‌وجو برای قاتل آرلین فریزر» می‌گوید: «همان‌جا بود که کابوس آغاز شد. آن زمان در ارسکین زندگی می‌کردم در حدود ۲۰۰ مایلی آرلین. واقعا نمی‌توانستم حرف بزنم. کلمات از دهانم بیرون نمی‌آمدند.»

پلیس خیلی زود روی نت فریزر متمرکز شد، اما روند تحقیقات با دو مشکل اساسی روبه‌رو بود.

نخست آنکه او برای صبح روز ناپدید شدن آرلین، دلیلی محکم و قاطع برای حضور در جایی دیگر داشت.

دوم، محبوبیتش در شهر بود.

آلن اسمیت، کارآگاه ارشد بازنشسته، با مرور پرونده‌ای که بر حرفه‌اش سایه انداخت، می‌گوید نت فریزر، عمده‌فروش میوه و سبزی، در شهر موری فردی خوش‌مشرب با دوستان فراوان بود.

بسیاری از ساکنان محلی نمی‌خواستند احتمال دخالت او در ناپدید شدن آرلین را بپذیرند و ترجیح می‌دادند باور کنند مادری که شیفته دو فرزندش بوده، برای آغاز زندگی تازه‌ای آنان را ترک کرده است.

آقای اسمیت می‌گوید: «او همراه با حلقه نزدیک دوستانش، این روایت را جا انداخت که آرلین وسایلش را جمع کرده و رفته است. به نوعی نقش قربانی را بازی می‌کرد و آرلین را مقصر جلوه می‌داد. معمولا در تحقیقات قتل، مردم صف می‌کشند تا کمک کنند، اما در این پرونده درها به رویمان بسته می‌شد.»

پس از آنکه آقای فریزر با چهره‌ای مضطرب و رنگ‌پریده در یک نشست خبری ظاهر شد و با لحنی خشک از آرلین خواست با او تماس بگیرد، کارآگاهان نزدیک به یک سال وقت صرف کردند تا شواهدی بیابند که نشان دهد او دیگر زنده نیست.

نقطه عطف زمانی بود که پلیس دریافت هکتور دیک، یکی از نزدیک‌ترین دوستان فریزر، شب پیش از ناپدید شدن آرلین یک خودروی فورد فیستا خریده و ۴۰۰ پوند برای خودرو و ۵۰ پوند برای سکوت فروشنده پرداخت کرده است.

خودروی آرلین چند هفته پیش‌تر در آتشی مشکوک نابود شده بود.

آقای دیک سرانجام به اخلال در روند عدالت اعتراف کرد و زندانی شد، اما در آن زمان درباره خودرو و هرگونه ارتباطش با آرلین سکوت اختیار کرد.

آقای فریزر نیز پس از آنکه اتهام سبک‌تری مبنی بر ضرب و جرح آرلین تا حد به خطر انداختن جانش را پذیرفت، راهی زندان شد؛ تصمیمی که مهم‌ترین مدرک علیه او را خنثی کرد.

بر اساس قوانین اسکاتلند، سوابق کیفری پیشین متهم معمولا برای هیئت منصفه مطرح نمی‌شود.

نت فریزر دو بار به اتهام قتل آرلین محاکمه شد و در هر دو نوبت، هیئت منصفه اجازه نداشت مطلع شود که او اندکی پیش از ناپدید شدن همسرش به او حمله کرده بود.

آقای اسمیت می‌گوید: «وقتی مدرکی از حمله قبلی دارید که انگیزه را فریاد می‌زند و درک کاملی به هیئت منصفه می‌دهد از اینکه چرا ممکن است مردی بخواهد همسرش را بکشد، بسیار ناامیدکننده است که نتوانید آن را ارائه کنید. اما این حمایت قانونی برای بی‌گناهان تا زمان اثبات جرم اهمیت دارد.»

در نهایت، این محدودیت تغییری ایجاد نکرد.

هر بار که آقای فریزر به اتهام قتل آرلین در برابر هیئت منصفه قرار گرفت، آنان قانع شدند که جرم او فراتر از هرگونه شک معقولی اثبات شده و او قتل همسرش را سازمان‌دهی کرده است.

در نخستین محاکمه در سال ۲۰۰۳، هکتور دیک علیه او شهادت داد. او مدعی شد فریزر گفته برای قتل آرلین به یک آدمکش پول داده و سپس بقایای جسد را سوزانده و پراکنده کرده است.

آقای دیک گفت خودروی فیستا را برای فریزر خریده و بعد آن را اوراق کرده است.

بخش اصلی پرونده دادستانی به بازگشت اسرارآمیز حلقه ازدواج الماس و طلا و انگشتر نامزدی یاقوت کبود آرلین مربوط می‌شد.

یکی از اعضای خانواده گفت این حلقه‌ها را هشت روز پس از ناپدید شدن آرلین در حمام خانه او پیدا کرده، در حالی که پیش‌تر آنجا نبوده‌اند.

نت فریزر همان روز در خانه حضور داشت. این گمان مطرح شد که او حلقه‌ها را در حمام گذاشته است.

آقای فریزر مجرم شناخته و به حبس ابد محکوم شد، اما دیوان عالی بریتانیا در سال ۲۰۱۱ حکم داد محاکمه او منصفانه نبوده است. این تصمیم خشم الکس ساموند، وزیر اول وقت اسکاتلند، را برانگیخت.

نت فریزر در سال ۲۰۱۲ بار دیگر محکوم و دوباره به حبس ابد، با حداقل ۱۷ سال زندان، محکوم شد.

زمانی که آقای فریزر در اکتبر ۲۰۲۸ و در سن ۶۹ سالگی برای آزادی مشروط اقدام کند، در مسیر رسیدن به آزادی با مانع جدیدی روبه‌رو خواهد شد.

«قانون سوزان» به نام سوزان پیلی، حسابدار اهل ادینبورگ نام‌گذاری شده است که در سال ۲۰۱۰ پس از پایان دادن به رابطه‌ای با همکارش ناپدید شد.

دیوید گیلروی به قتل او محکوم شد، اما هرگز نگفت با بقایای جسدش چه کرده است.

سال گذشته، پارلمان اسکاتلند قانونی تصویب کرد که بر اساس آن، هیئت آزادی مشروط باید امتناع یک قاتل از افشای سرنوشت جسد قربانی را در تصمیم‌گیری خود لحاظ کند.

این قانون در پی کارزاری از سوی خانواده‌های سوزان و آرلین تصویب شد که از پشتیبانی سازمان حمایت از قربانیان اسکاتلند نیز برخوردار بود.

آلن اسمیت پس از پایان روند قضایی نیز ارتباط خود را با خانواده آرلین حفظ کرد.

او می‌گوید مایل است قاتلانی چون نت فریزر، پس از پایان محکومیت، به دلیل پنهان کردن بقایای قربانی، محکومیتی جداگانه دریافت کنند.

در غیر این صورت، او امیدوار است «قانون سوزان» آزادی فریزر را سال‌ها به تعویق اندازد.

او می‌گوید: «من شاهد رنجی بودم که خانواده آرلین به خاطر تصمیم نت در فاش نکردن محل جسد او، تحمل کردند. او اگر می‌خواست، می‌توانست همین فردا این کار را انجام دهد. برای من کاملا روشن بود که انگیزه اصلی در این پرونده قتل، سلطه‌گری و کنترل بود. آخرین ابزار کنترلی که نت در دست دارد، فاش کردن همان راز ۲۸ ساله است که آرلین کجاست. با شناختی که از روحیات این مرد دارم، بعید می‌دانم هرگز این راز را فاش کند و این قانون هم ممکن است نتواند قفل آن راز را باز کند. خانواده او این را می‌دانند، اما این قانون را برای پرونده‌های آینده می‌خواهند. این می‌تواند به نوعی میراثی برای آرلین باشد.»

کارول گیلیز، خواهر آرلین، می‌گوید پیش از شرکت در این مستند، مدت‌ها درباره آن فکر کرده است.

او می‌گوید: «این کاری نیست که از آن لذت ببرم یا بخواهم انجام دهم، و مطمئنم دیگر شرکت‌کنندگان هم همین احساس را داشته‌اند، اما همه ما آن را فرصتی برای افزایش آگاهی عمومی درباره موضوعات مهم می‌دانیم.»

او می‌افزاید: «فکر می‌کنم بخشی از نقشه نت فریزر این بود که مردم خیلی زود آرلین را فراموش کنند. گمان می‌کنم او روی این حساب کرده بود که ما خسته می‌شویم یا کنار می‌کشیم، اما تا زمانی که بقایای آرلین پیدا نشود، مسئولیت خود می‌دانم که اجازه ندهم او هرگز فراموش شود.»

کارول خودداری نت فریزر از گفتن حقیقت را نوعی شکنجه روانی توصیف کرده است.

او می‌گوید: «تمام مدت در فکر این هستی که راهی برای بازگرداندن آرلین پیدا کنی و نت تنها کسی است که واقعیت را می‌داند. زمان برای ما به سرعت در حال گذر است، چون تاریخ آزادی مشروط نت فریزر نزدیک می‌شود.»

به گفته او قانون سوزان به نت فریزر یک انتخاب می‌دهد: «بگو بقایایش کجاست، یا به سلولت برگرد. این آخرین فرصت برای رسیدن به حقیقت است، چون اگر هیئت آزادی مشروط نتواند کمکی کند، او آزاد می‌شود و حقیقت برای همیشه پنهان می‌ماند.»