KAI TSAYE, Abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya 11/06/2026

Rahoto kai-tsaye

Muslim Muhammad Yusuf da Usman MINJIBIR

1. Sa'a 1 da ta wuceƳan adawa ne ke kambama matsalar tsaro domin ɓata sunan Tinubu - Matawalle

   

   Asalin hoton, @Bellomatawalle1/X

   Ƙaramin Ministan tsaro na Najeriya, Bello Muhammad Matawalle ya zargi ƴan adawar ƙasar da zuzuta matsalar tsaro domin ɓata sunan shugaba Bola Tinubu.

   Matawalle ya yi zargin cewa suna yaɗa farfaganda domin cimma wata manufar siyasa da kauda hankalin mutane kan ci gaban da ake samu a ƙasar.

   Ya ce ana samun nasarori sosai a yaƙi da matsalar tsaro da dakarun Najeriya ke yi musamman a yankin arewacin maso yammacin ƙasar.

   "Babu wata farfaganda ko yarfen siyasa da za su kauda hankalin shugaban ƙasa kan cika alƙawuran da ya yi wa ƴan Najeriya," in ji shi.

   Wata sanarwa da mai taimaka wa Ministan kan harkokin yaɗa labarai, Ahmad Dan-Wudil ya fitar, ta ambato Matawalle na cewa "duk da irin waɗannan suka da ake yi, Tinubu na da farin jini a arewacin ƙasar."

   Ministan ya ce Tinubu ne zai lashe zaɓen 2027 musamman a arewacin ƙasar saboda suna ganin irin nasarorin da ake samu.

   "Ƴan adawar suna ganin irin ci gaban da ake samu a yaƙi da matsalar tsaro a faɗin ƙasar, sai dai su yaɗa farfaganda kawai" in ji Matawalle.

   Ya ce gwamnatin Tinubu ta ƙara ƙaimi wajen yaƙar ƴan bindiga a jiihohin Sokoto, Zamfara, Katsina, Kaduna da Kebbi, kuma ana ganin sakamako mai kyau.

   "Al'ummar yankin suna ganin irin ƙoƙarin da ake yi... muna da tabbacin cewa ƴan Najeriya na goyon bayan sauye-sauyen da ake samu".

2. Sa'o'i 2 da suka wuceƳan Najeriya da aka kwashe daga Afrika ta Kudu sun isa Legas

   

   Jirgin farko na ƴan Najeriya da aka kwashe daga Afrika ta Kudu sun isa gida da safiyar yau Alhamis.

   Mutanen da aka kwashe su kusan 270 sun sauka ne a filin jirgin saman ƙasar da ke jihar Legas.

   Kamfanin jiragen sama na Air Peace ya yi jigilar mutanen, yayin da gwamnatin tarayya ta ɗauki nauyin dukkan kuɗaɗen kwashe su.

   

   

   Ƙasashen Afrika da dama sun kwashe mutanensu daga Afrika ta Kudu saboda hare-haren ƙyamar baƙi da ke faruwa a ƙasar.

   Ghana da Mozambique sun riga sun kwashe ɗaruruwan 'yan ƙasarsu.

   Gwamnatin Najeriya dai ta ce tana nazarin matakin da za ta ɗauka domin maida martani game da abin da ke faruwa.

   Hukumomi sun ce zuwa yanzu an tantance sama da ƴan Najeriya 500 da za su koma gida, kuma ana ci gaba da tantancewar.

   

3. Sa'o'i 3 da suka wuceƳan asalin Najeriya 14 da za su buga kofin duniya a 2026

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Super Eagles ba ta samu tikitin shiga gasar cin kofin duniya ta 2026 da za a fara daga ranar 11 ga watan Yuni ba a Amurka da Canada da kuma Mexico.

   To sai dai tana da ƴan wasa 14 ƴan asalin Najeriya da za su wakilce ta da za a kara tsakanin kasashe 48 a karon farko a tarihin gasar.

   Saboda haka, kasa shiga gasar da Najeriya ta yi ta bana, bai hanata samun ƴan ƙwallonta da za su wakilce ta a babbar gasar tamaula ta duniya.

   Kenan Najeriya tana da wakilci na daban a gasar—wanda ba a kan sunan ƙasa kai tsaye bane—amma ta hanyar ƴan ƙwallo fiye da 14 masu asalin Najeriya da za su wakilci ƙasashe takwas daban-daban a gasar da za a gudanar.

   Karanta cikakken labarin da sunayen ƴan wasan a nan.

4. Sa'o'i 3 da suka wuceHare-haren Amurka a Tehran sun jikkata mutum uku

   Hukumomi a Tehran sun ce mutum uku sun samu raunuka a harin da Amurka ta kai birnin.

   Kamfanin dillancin labaran ISNA ya ruwaito shugaban hukumar agajin gaggawa na Tehran na tabbatar da hakan.

   Baya ga hare-haren da Amurka ta kai a safiyar yau, an ji ƙarar fashe-fashe a wasu yankuna na Tehran da Karaj, Abiq, Qazvin, Varamin, Mallard, da Eshtehard.

   Iran za ta ɗanɗana kuɗarta kan jan ƙafa wajen tattaunawa – Trump

5. Sa'o'i 4 da suka wuceIran da Amurka sun sake yi wa juna ruwan wuta

   

   Asalin hoton, Bahrain Interior Ministry/X

   Amurka da Iran sun sake yi wa juna ruwan wuta a yankin Gabas ta Tsakiya.

   Wannan ce rana ta biyu da ƙasashen ke ci gaba da kaiwa juna hare-haren makamai masu linzami, duk da yarjejeniyar tsagaita wutar da aka cimma a watan Afrilu.

   Ma'aikatar tsaron Amurka ta ce ta samu nasarar kai hare-haren ramuwar gayya domin kare kanta daga Tehran, inda ta farmaki sansanonin sojin Iran da wasu cibiyoyin leƙen asiri a kudancin ƙasar.

   Wannan na zuwa ne sa'o'i kaɗan bayan Trump ya ce Iran za ta ɗanɗana kuɗarta sakamakon jan ƙafar da take yi wajen tattaunawa kawo ƙarshen yaƙin.

   Tehran ta mayar da martani ta hanyar ƙaddamar da hare-hare kan sansanonin sojin Amurka a yankin da ke Bahrain da Kuwait.

   Rundunar Juyin Juya Halin Iran ta ce ta harba makamai masu linzamu kan sansanin sojin Amurka da ke Jordan, kamar yadda kafar yaɗa labaran ƙasar ta ruwaito.

   Ta kuma ce talalata jiragen yaƙin Amurka masu tarin yawa a harin da ta harba makamai masu linzami 12.

   Kafar yaɗa labaran Jordan ta ruwaito cewa ƙasar ta kakkaɓo makamai masu linzami 20.

   Yadda aka yi jigilar Uranium a asirce daga Venezuela zuwa Amurka

6. Sa'o'i 4 da suka wuceKotu ta umarci INEC ta yi wa Jam'iyyar Matasa rajista

   

   Asalin hoton, AUDU BULAMA BUKARTI

   Kotun tarayya ta umurci INEC ta yi wa jam‘iyyar Access Party da ake kira da Jam'iyyar Matasa ta su Bulama Bukarti rajista.

   Wata kotun tarayya wadda da ke zamanta Abuja ce ta bayar da wannan umurnin, sannan ta umarci INEC ta ba jam'iyyar damar ƙarasa rajistarta.

   Jagororin jam'iyyar Dr. Audu Bulama-Bukarti da Mevon Samuel ne suka maka INEC a kotu a masanin jam'iyyar, bayan hukumar mai zaman kanta da ƙi amincewa da ita, inda ta kafa hujja da cewa tambarin jam'iyyar ya yi kama da tambarin wata jam'iyyar.

   Da yake yanke hukunci, alƙalin kotun Mai shari'a Obiora Atuegwu Egwuatu na kotu a 11 ya ce hukumar ba ta da hurumin hakan, inda ya nanata cewa hukuncin ba daidai ba ne, kuma ya saɓa da shari'a kamar yadda kundin tsarin mulkin Najeriya na 1999 y tsara da kuma sashe na 79 na kundin zaɓe na 2022.

   Ya za ka yi idan katin zaɓenka ya ɓace a matsayin ɗan Najeriya?

7. Sa'o'i 4 da suka wuceFitattun ƴan Najeriya da aka daɗe ana damawa da su a siyasar ƙasar

   

   Asalin hoton, OTHERS

   A tarihin Najeriya, an yi gwamnatoci da dama da suka yi mulki suka shuɗe. An yi juyin mulki dabam-daban, an yi jam'iyyu, sun yi tashe sannan suka ɓace, sannan shi kan shi kundin tsarin mulkin ƙasar ya sha sauye-sauye.

   Sai dai wani abu da yake ɗaukar hankali shi ne yadda wasu mutane suka daɗe suna taka rawa a siyasar ƙasar, lamarin da ya sa wasu matasan suke zargin an hana su samun damar shiga a dama da su a harkokin siyasar ƙasar.

   BBC ta suba wasu ƴansiyasa da suka fi daɗewa a fagehn siyasar ƙasar.

   Karanta cikakken labarin a nan.

8. Sa'o'i 4 da suka wuceGwamnonin arewa maso yammacin Najeriya sun lashi takobin kawar da talauci da matsalar tsaro

   

   Asalin hoton, Katsina Govt

   Gwamnonin yankin arewa maso yammacin Najeriya, sun fara yunƙurin aiwatar da wata manufar haɗin gwiwa da nufin shawo kan talauci mai fuskoki da dama ta hanyar shirye-shirye da dabarun tallafawa rayuwa a jihohin yankin bakwai.

   Gwamnonin sun cimma wannan matsaya ne bayan kammala wani taron kwanaki biyu da suka gudanar a birnin Kano, inda suke fatan za su samar da dabarun da za su magance matsalolin yankin ciki har da batun yaran da basa zuwa makaranta.

   Gwamnoni dai sun hadu ne lokacin wani babban taron tsara manufa na wuni biyu a Kanon a kan matakan rage talauci ta hanyar bunƙasa shirye-shirye da dabarun samar da tallafin kuɗi don inganta rayuwa, wanda inuwar gwamnonin arewa maso yamma suka ɓullo da shi da haɗin gwiwar gwamnatin Najeriya da tallafin tarayyar turai da kuma asusun kula da kananan yara na majalisar dinkin duniya.

   Gwamnatin Kano itace mai masaukin baki, inda mataimakin gwamnan jihar Murtala Sule Garo, da ya wakilci gwamnan jihar ya shaida wa BBC cewa, akwai abubuwan da suka ja hankalin gwamnonin yankin da har aka shirya taron aka kuma gudanar da shi.

   Karanta cikakken labarin a nan.

9. Sa'o'i 5 da suka wuceBarka da Safiya!

   Masu bibiyar shafin BBC Hausa barkanmu da ganin safiyar yau Alhamis.

   A wannan shafin namu na kai tsaye, za mu kawo muku labaran abubuwan da ke faruwa a Najeriya da wasu sassan duniya.

   Za ku iya leƙawa shafukanmu na sada zumunta na Facebook da X da kuma Whatsapp domin karanta wasu labaran da kallon bidiyo da ma tafka muhawara.