KAI TSAYE, Jana’izar Khamenei da sauran abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya 08/07/2026

Rahoto kai-tsaye

Daga Aisha Babangida

1. Mintuna 18 da suka wuceWataƙila mu ƙaddamar da hare-hare masu zafi a Iran a daren yau - Trump

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Shugaban Amurka Donald Trump ya bayyana cewa akwai yiwuwar Amurka ta ƙaddamar da hare-hare masu zafi a daren yau, sannan ya ƙara da cewa Amurka za ta iya sake datse hanyoyin sufurin ruwan Iran.

   Trump ya bayyana haka ne wani gefe na taron ƙungiyar tsaron NATO, wanda ya zo kafin ganawarsa da shugaban Ukraine Volodymyr Zelensky

   "A daren jiya mun kai musu hari mai zafi. Amma akwai alamar a daren yau ne za mu sake ƙaddamar musu da hare-hare masu zafi. Ina musu gargaɗi ne cewa za mu kai musu hare-hare," in ji shi.

   Mr. Trump ya ce Iran ta kai hare-haren jirage marasa matuƙa ka jirage a mashigar Hormuz, wanda a cewarsa su cancanci wucewa ta mashigar.

   Ya ce babban burin Iran shi ne raba ta da shirin nukiliya, amma ya ƙara da cewa babu ruwansa da canja gwamnatin ƙasar.

   "Ni dai matsalata ita ce ba za mu bari ƙasar ta mallaki makamin nukiliya ba. Wannan shi ne burina," in ji shi.

2. Mintuna 50 da suka wuceQatar ta buƙaci Iran da Amurka su rage zaman tankiya

   

   Asalin hoton, Reuters

   Ƙasar Qatar mai shiga tsakani domin tabbatar da zaman lafiya a tsakannin Amurka da Iran, ta buƙaci ƙasashen biyu da su rage zaman tankiya da ke tsakaninsu.

   Ƙasar ta Qatar ta taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da shiga yarjejeniyar tsagaita wuta a tsakanin ƙasashen biyu, lamarin da ya kawo tsagaita yaƙin.

   Sai dai kuma a jiya, an kai wani hari a kan wani jirgin dakon iskar gas a mashigar Hormuz, wanda Qatar ta zargi Iran tare da yin Allah-wadai da harin, sannan a ɗaya ɓangaren kuma ita Iran ta zargi matsayar ƙasar Qatar kan musayar yawu da ta sake kunno kai.

   Ita ma dai Iran ta sanar da cewa ta kai hari a kudancin Iran a safiyar yau Laraba a matsayin martanin kan harin a kan jirgin wanda ta ce na Qatar ne.

3. Sa'o'i 2 da suka wuceMuna sa ran Amurka da Iran za su ci gaba da tattaunawar zaman lafiya - Macron

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Shugaban Faransa Emmanuel Macron ya ce yana sa ran Amurka da Iran za su ci gaba da tattaunawar zaman lafiya duk da rikicin da ya sake ɓarke wa tsakanin ƙasashen biyu.

   Macron ya bayyana cewa hare-haren da Iran ta kai kan sansanonin sojin Amurka a yankin Tekun Fasha sun saɓa wa yarjejeniyar da aka ƙulla tsakaninsu, yana mai cewa Tehran ta yi kuskure wajen kai irin waɗannan hare-hare.

   Sai dai ya jaddada cewa har yanzu akwai damar ci gaba da tarurruka da tattaunawar da aka tsara a ƙarƙashin yarjejeniyar tsagaita wuta ta kwanaki 60 tsakanin Amurka da Iran.

   Kalaman Macron sun zo ne bayan da Shugaban Amurka Donald Trump ya ce yarjejeniyar da ke tsakanin kasashen biyu ta rushe sakamakon sabbin hare-haren da suka kai wa junansu.

   Shugaban na Faransa ya ce ci gaba da tattaunawa na da muhimmanci wajen hana rikicin ƙara taɓarɓarewa.

4. Sa'o'i 3 da suka wuceTrump ya ba da umarnin katse hulɗar kasuwanci da Sifaniya

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Shugaban Amurka, Donald Trump, ya ce ya umarci Sakataren Baitulmalin ƙasar, Scott Bessent, da ya dakatar da hulɗar kasuwanci tsakanin ƙasar da Sifaniya.

   Trump ya bayyana Sifaniya a matsayin “abokiyar hulɗa mai jawo matsala,” yana mai cewa:

   “Sifaniya ta zama abin da ba za a iya dogaro da ita ba. Ba ma son ci gaba da kasuwanci da ita.”

   Ya bayyana hakan ne a daidai lokacin da ake gudanar da taron ƙasashen NATO a Ankara.

   Kafin fara babban taron ƙungiyar, Trump ya shaida wa Babban Sakataren NATO, Mark Rutte, cewa yana matuƙar rashin jin daɗin yadda ƙungiyar ke tafiya.

   Shugaban na Amurka ya danganta rashin jin daɗinsa da abin da ya ce ƙarancin goyon bayan da wasu mambobin NATO suka nuna kan batun miƙa Greenland ga Amurka, da kuma lokacin harin da aka kai wa Iran.

5. Sa'o'i 4 da suka wuce'Amurka ta soke ganawa da Netanyahu kan sayar wa Turkiyya jiragen yaƙi'

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Amurka ta soke wata ganawa da aka shirya tsakanin Sakataren Tsaro Pete Hegseth da Firaministan Isra’ila Benjamin Netanyahu kan batun yiwuwar sayar wa Turkiyya jiragen yaƙin F-35 kamar yadda kamfanin dillancin labaran Reuters ya ruwaito.

   Netanyahu ya nuna adawarsa ga shirin, yana mai cewa zai iya sauya daidaiton ƙarfin soja a Gabas ta Tsakiya.

   Duk da haka, Shugaba Donald Trump ya nuna goyon baya ga sassauta takunkumi kan Turkiyya da kuma yiwuwar sayar mata da jiragen.

   Wannan mataki na iya fuskantar ƙalubale daga Majalisar Dokokin Amurka da kuma Isra'ila, wadda ke ganin sayar wa Turkiyya irin waɗannan jirage zai iya zama barazana ga rinjayenta na soja a yankin.

   Sai dai ana sa ran Hegseth zai gana da Ministan Tsaron Isra'ila Israel Katz, inda batun Iran zai kasance cikin abubuwan da za su tattauna.

6. Sa'o'i 5 da suka wuceIran ta gargaɗi ƙasashen Tekun Fasha kan ba da haɗin kai wajen kai mata hari

   

   Asalin hoton, IRNA

   Iran ta yi gargaɗi ga ƙasashen yankin Tekun Fasha da kada su bari a yi amfani da ƙasashensu ko kayayyakin sojinsu wajen kai hari a kanta, tana mai cewa duk wata haɗin kai da Amurka, Iran za ta ɗauke shi a ,matsayin aikata laifi.

   Ma’aikatar harkokin wajen Iran ta ce Amurka ta kai hari kan wasu cibiyoyin sa ido da leƙen asiri da ke tekun kudancin Iran, abin da ta bayyana a matsayin karya yarjejeniyar kawo ƙarshen yaƙi.

   Iran ta kuma zargi Amurka da alhakin lalata wasu muhimman sassan yarjejeniyar, tana mai cewa ci gaba da hare-haren Isra’ila a Lebanon da shiga cikin lamarin mahigar Hormuz zai sa yarjejeniayar ta rasa tasiri.

   A ƙarshe, Iran ta yi barazanar cewa dakarunta za su kai farmaki ga duk wata ƙasa ko wurin da ta bari a yi amfani da ita wajen kai mata hare-hare.

7. Sa'o'i 6 da suka wuceFarashin mai ya tashi bayan Trump ya rushe yarjejeniyar tsagaita wuta da Iran

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Farashin ɗanyen mai a kasuwannin duniya ya ƙaru da sama da kashi biyar cikin 100 ranar Laraba, bayan da Shugaban Amurka, Donald Trump, ya bayyana cewa yarjejeniyar tsagaita wuta tsakanin Amurka da Iran ta rushe.

   Bayan kalaman Trump, farashin ɗanyen mai na Brent, wanda ake amfani da shi a matsayin ma'aunin kasuwar mai ta duniya, ya tashi zuwa dala 78.09 kan kowace ganga.

   Rahotanni sun nuna cewa masu zuba jari na sa ido sosai kan yadda rikicin tsakanin ƙasashen biyu ke ƙara taɓarɓarewa.

   Tun kafin wannan sanarwa, farashin mai ya fara nuna alamun tashin gwauron zabi sakamakon musayar hare-haren da Amurka da Iran suka yi wa juna, musamman bayan hare-haren da aka kai kan tankokin dakon mai a mashigar Hormuz.

   Masana tattalin arziki na gargaɗin cewa idan rikicin ya ci gaba da tsananta, hakan na iya ƙara dagula kasuwannin makamashi na duniya tare da haifar da ƙarin hauhawar farashin mai a kwanaki masu zuwa.

8. Sa'o'i 7 da suka wuceTsagaita wuta tsakaninmu da Iran ta rushe - Trump

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Shugaban Amurka, Donald Trump, ya ce yarjejeniyar tsagaita wuta tsakanin Amurka da Iran ta rushe bayan sabbin hare-haren da ɓangarorin biyu suka kai wa juna.

   Trump ya bayyana hakan ne yayin da yake magana da manema labarai a gefen taron ƙasashen NATO da aka gudanar a Ankara ranar Laraba.

   Ya ƙara da cewa ba ya son ci gaba da mu'amala da Iran, yana mai bayyana tattaunawa da ƙasar a matsayin "ɓata lokaci."

   Trump ya kuma yi kalamai masu zafi kan shugabannin Iran, yana mai cewa ba ya ganin wata fa'ida a ci gaba da yin hulɗa da su.

   Kalaman na Trump na zuwa ne bayan Iran da Amurka sun yi musayar hare-hare tare da zargin juna da karya yarjejeniyar tsagaita wutar da aka cimma a baya, lamarin da ya sake ƙara tayar da hankalin rikicin da ke tsakanin ƙasashen biyu.

   Mene ne bambancin shugabannin Iran na yanzu da waɗanda aka kashe?

   Ko sabon jagoran addinin Iran zai halarci jana'izar mahaifinsa?

9. Sa'o'i 7 da suka wuceYau za a kai gawar Khamenei Karbala a Iraq domin bankwana da ita

   

   Asalin hoton, Getty Images

   A yau ne za a kai gawar tsohon jagoran addinin Iran, Ayatollah Ali Khamenei, zuwa birnin Karbala da ke ƙasar Iraq domin ba jama'a damar yi masa bankwana na ƙarshe a wani ɓangare na jerin bukukuwan jana'izarsa.

   Ana gudanar da jana'izar Khamenei ne bayan shafe kwanaki ana addu'o'i da jerin gwanon bankwana a biranen Iran da dama, ciki har da Tehran da Qom.

   Hukumomin Iran sun ce dubban mutane ne suka halarci bukukuwan domin nuna alhini da girmamawa ga marigayin.

   Bayan isarta Karbala, ana sa ran masu makoki daga Iraq da sauran ƙasashe za su hallara domin yi wa gawar bankwana.

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Karbala na da muhimmanci matuƙa ga mabiya Shi'a, kasancewar tana ɗaya daga cikin wuraren addini mafi tsarki a gare su.

   Kammala wannan ziyara a Iraq na daga cikin shirye-shiryen jana'izar da aka tsara kafin a kai gawar zuwa Mashhad, mahaifar Khamenei, inda ake sa ran za a binne shi.

   A gobe ne ake sa ran za a kammala janai'zar marigayin.

   Yadda jana'izar Rahollah Khomeini ta shiga Kundin Tarihi na Guinness

   Abin da ya kamata ku sani kan jana'aizar Ayatollah Ali Khamenei

10. Sa'o'i 8 da suka wuceYadda aka yi cushen naira biliyan 8 a kasafin kuɗin ma'aikatar Almajirai

11. Sa'o'i 8 da suka wuceChina ta soki Iran da Amurka kan sake tayar da rikici

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Ƙasar China ta soki Iran da Amurka kan abin da ta bayyana a matsayin sake tayar da rikici tsakanin ɓangarorin biyu bayan musayar hare-haren da suka yi.

    A ranar Laraba, Beijing ta bayyana damuwarta kan ci gaba da tashin hankalin, tana mai cewa hakan na iya ƙara dagula al'amura a yankin.

    China ta yi kira ga Iran da Amurka da su kauce wa matakan da za su ƙara rura wutar rikici.

    Haka kuma ta buƙaci ɓangarorin biyu su warware saɓanin da ke tsakaninsu ta hanyar tattaunawa da diflomasiyya maimakon amfani da ƙarfin soja.

    Wace riba Amurka da Iran suka samu daga yarjejeniyar da suka ƙulla?

    Ko Iran ta yi nasara a yarjejeniyar da ta ƙulla da Amurka?

12. Sa'o'i 8 da suka wuceBa za mu taɓa miƙa wuya ba - Iran

    

    Asalin hoton, Tasnim news agency

    Shugaban Majalisar Dokokin Iran, Mohammad Bagher Qalibaf, ya ce ƙasarsa ba za ta taɓa miƙa wuya ba sa’o’i bayan musayar hare-hare tsakanin Iran da Amurka.

    A wani saƙo da ya wallafa a shafin sada zumunta na X, Qalibaf ya ce: “Mu ba mutanen da za su ja da baya ko mu mika wuya ba ne.” Ya kuma shaida wa Amurka cewa lokacin nuna ƙarfin iko da matsin lamba ya wuce, yana mai cewa ba za ta cimma abin da take so ta wannan hanyar ba.

    Shugaban majalisar ya zargi Amurka da karya wasu muhimman yarjejeniyoyi da aka cimma tsakanin ƙasashen biyu, yana mai cewa hare-haren da aka kai a yankunan kudancin Iran na daga cikin matakan da suka saɓa wa yarjejeniyar da aka cimma.

    Qalibaf ya kuma ce barazanar ci gaba da kai hare-haren soja, dawo da takunkumin mai, da kuma ci gaba da hare-haren Isra’ila a Lebanon na cikin abubuwan da suka saɓa wa yarjejeniyar.

    Yadda kawo ƙarshen yaƙin Iran ya fallasa raunin Amurka

    Sabbin hare-haren Iran kan Isra'ila: Wane saƙo hakan ke aikawa?

13. Sa'o'i 8 da suka wuceIran ta ce ta kai hare-hare 85 kan sansanonin sojin Amurka

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Rundunar juyin juya halin Iran (IRGC) ta bayyana cewa ta kai hare-hare 85 kan wuraren sojin Amurka da ke yankin Gabas ta Tsakiya, a matsayin martani ga hare-haren da ta ce rundunar Amurka ta CENTCOM ta kai kan wasu wurare a kudancin Iran.

    A wata sanarwa da ta fitar a ranar 8 ga Yuli, rundunar ta zargi Amurka da karya yarjejeniyar tsagaita wuta tare da kai hare-hare ta sama kan wasu sansanonin gaɓar teku da wuraren fararen hula a lardunan Hormozgan da Mahshahr.

    IRGC ta ce matakin na Amurka wani yunƙuri ne na karkatar da hankalin jama'a daga wasu muhimman abubuwan da ke faruwa a Iran da maƙwabciyarta Iraki.

    Sanarwar ta kuma ce sojojin ruwa da na sama na rundunar sun gudanar da hare-hare ta amfani da makamai masu linzami da jirage marasa matuƙa kan muhimman cibiyoyin sojin Amurka a Bahrain da Kuwait.

    Bugu da ƙari, IRGC ta ce ta harbo wani jirgin leƙen asirin Amurka kirar MQ-9.

    Wannan sabon rikici ya ƙara tsananta tashin hankalin da ke tsakanin Iran da Amurka.

    'Trump na son a kawo ƙarshen yaƙi amma Iran ta ƙi bayar da haɗin kai'

    Ina Iran ta ɓoye sinadarin Uranium ɗinta na haɗa nukilya?

14. Sa'o'i 8 da suka wuceAssalamu alaikum!

    Masu bibiyar shafin labaran kai tsaye na BBC Hausa,Barkanmu da wannan safiya ta ranar Laraba.

    Kamar kodayaushe, za mu kawo maku labarai kan jana'izar Ali Khamenei da abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya.

    Aisha Babangida ce ke fatan kasancewa da ku a daidai wannan lokacin.

    Za ku iya leƙawa shafukanmu na sada zumunta na facebook da X da kuma whatsapp domin karanta wasu labaran da kallon bidiyo da ma tafka muhawara.

    Ku kasance tare da mu.