Wace ce matar da aka tabbatar ta kamu da cutar Ebola a Najeriya?

Wani jami'i ya ɗauki zafin jiki a matsayin wani ɓangare na matakan rigakafin cutar Ebola a Gabashin Afirka.
Bayanan hoto, Babu gwajin Ebola na gaggawa domin gano cutar, shi ya sa jami'ai suka dogara da sa ido kan yanayin zafi
    • Marubuci, Makuochi Okafor
    • Sanya sunan wanda ya rubuta labari, BBC Afirka
    • Marubuci, Simi Jolaoso
    • Sanya sunan wanda ya rubuta labari, Wakilin Afirka
    • Aiko rahoto daga, Legas
  • An wallafa
  • Lokacin karatu: Minti 4

Shugaban hukumar lafiya ta Afirka ya shaida wa BBC cewa matar da aka tabbatar ta kamu da cutar Ebola ta farko a Najeriya a wannan karon, tun bayan ɓarkewar cutar a Gabashin Afirka a watan Mayu matar wani jami'in diflomasiyya.

Matar ƴar asalin ƙasar Uganda ce, amma tana zaune a Abuja babban birnin Najeriya, inda yawancin ofisoshin jakadancin ƙasashen duniya suke, sannan ma'aikatan suke zama.

A cewar shugaban hukumar, Dokta Jean Kaseya, matar ta fara rashin lafiya ne a ranar 3 ga watan Oktoba, kwana uku bayan ta koma babban birnin Najeriya bayan hutun da ta je a Uganda.

Ministan lafiya na Najeriya ya tabbatar wa BBC cewa majinyaciyar mai shekara 42 ta shafe makonni biyu da rabi a Kampala, babban birnin Uganda, inda ya ƙara da cewa ta kuma yi hutun sa'o'i biyu a babban birnin Habasha bayan dawowarta.

"Tana cikin kwanciyar hankali, tana samun sauƙi," in ji Muhammad Ali Pate.

Ministan ya ce hukumomi na aiki don hana yaɗuwar cutar kuma sun gano mutane 44 da suka yi mu'amala da matar, waɗanda aka tabbatar sun kamu da cutar Ebola a ranar Talata.

"Ba dukkansu sun kasance kusa da juna ba. Mun jefa ragar a fili domin mu iya shawo kanta gwargwadon iyawa," in ji Pate ga BBC.

Ministan lafiya ya ce babu wani daga cikin waɗanda suka yi mu'amala da matar, wanda yanzu ke killace, da aka san yana da alamun cutar, ciki har da mutumin da suka yi tafiya tare da majinyaciyar, yana ƙara cewa matar ba ta yi tafiya zuwa wani wajen ba, bayan Abuja ba tun komawarta.

Tsallake Whatsapp
BBC News Hausa WhatsApp latsa nan domin shiga tasharmu
Tasharmu ta WhatsApp

Yanzu za ku iya samun labaran BBC Hausa kai-tsaye a wayoyinku.

Latsa nan domin shiga

Karshen Whatsapp

Kaseya ya bayyana cewa matar ta fara samun alamun cutar ne a ranar 6 ga Oktoba lokacin da ta je asibiti.

"Ta je asibiti na farko, wani asibiti mai zaman kansa, tana tunanin tana da zazzabin cizon sauro, sannan ta je asibiti mai zaman kansa na biyu. An kwantar da ita a ranar 11," a tattaunawarsa da shirin BBC na Newshour.

Zazzaɓin cizon sauro ya zama ruwan dare a Najeriya kuma alamominsa - zazzaɓi mai yawa, ciwon kai, ciwon tsoka, amai da gudawa - suna kama da na Ebola.

Bayan da yanayin lafiyarta ya ƙi inganta, an sanar da hukumomin lafiyar jama'a a ranar Litinin 19 ga Oktoba, in ji Pate.

Ya ce an tabbatar da cewa tana ɗauke da cutar washegari bayan gwaje-gwaje uku na ɗakin gwaje-gwaje.

Lokacin da alamun cutar Ebola ke bayyana na kamawa daga kwana biyu zuwa 21, ma'ana waɗanda suka kamu da cutar ba za su yi rashin lafiya ba na tsawon makonni.

Cutar Ebola cuta ce mai saurin kisa wadda ƙwayar cuta ke haifarwa. Yayin da cutar ke ci gaba, amai da gudawa na tasowa kuma tana iya haifar da gazawar gaɓoɓin jiki. Wasu marasa lafiya, amma ba duka ba, suna samun zubar jini a ciki da waje.

Cutar tana yaɗuwa daga mutum ɗaya zuwa wani ta hanyar taɓa ruwan jiki da ya kamu da cutar kamar jini ko amai.

Ɓarkewar cutar a Jamhuriyar Dimokradiyyar Kongo, wadda ta fara a watan Mayu, ta yi sanadiyyar mutuwar aƙalla mutum 4,600, inda aka samu sama da mutum 9,500 da suka kamu da cutar, in ji rahoton Cibiyar Rigakafin Cututtuka da Kula da Su ta Turai.

Jim kaɗan bayan an sanar da ɓullar cutar, an kuma ba da rahoton ɓullarta a Uganda, inda aƙalla mutum biyu suka mutu. Uganda ta ayyana kanta a matsayin wacce ta warke daga cutar a watan Agusta bayan an sallami majiyyacinta na ƙarshe.

Akwai rahotanni masu karo da juna game da majiyyaciyar a Najeriya da kuma motsinta.

Kalaman Pate da Kaseya sun saba wa wata sanarwa da ma'aikatar lafiya ta Uganda ta fitar a baya, wadda ta bayyana matar a matsayin 'yar Najeriya wacce ta tafi gabashin Jamhuriyar Demokradiyyar Kongo don kasuwanci, sai dai ta ratsa ta Uganda.

Ta dage cewa babu wani tabbacin kamuwa da cutar Ebola a kasar a halin yanzu, kuma wucewar matar ta Uganda ba yana nufin ta kamu da cutar a can ba.

Ministan lafiya na Najeriya da shugaban hukumar CDC ta Afirka sun yi ƙoƙarin rage duk wata damuwa.

Pate ya ce jami'an Najeriya suna aiki tare da Uganda, Habasha da kuma CDC ta Afirka don tabbatar da cikakken gaskiyar lamarin.

"Muna girmama 'yar uwarmu Uganda," in ji shi. "Muna da haɗin kai mai ƙarfi, dukkanmu muna tare."

Kaseya ya kuma buƙaci ƙasashen Afirka da su raba bayanai, tana mai cewa hakan zai taimaka wa masu bincike su gano motsin matar da kuma gano inda ta kamu da cutar.

Kuma ya ƙarfafa ƙasashen Yamma da kada su sanya takunkumin tafiye-tafiye, yana mai cewa "haɗin kai da haɗin kai" su ne hanyar taimakawa wajen dakatar da barkewar cutar a yanzu.

Kwanan nan cutar ta bazu zuwa Kenya, wacce ta ba da rahoton kamuwa da cutar akalla tara.

A ranar Litinin, Amurka ta shawarci ƴan ƙasarta da su sake duba tafiye-tafiye zuwa Kenya saboda barazanar lafiya, sannan ta ƙara yawan shawarar da ta bayar game da tafiye-tafiye ga ƙasar.

A shekarar 2014, Najeriya ta yi nasarar shawo kan ɓarkewar cutar Ebola, wadda ta yi sanadiyyar tabbatar da kamuwa da cutar guda 20 da kuma mutuwar mutum takwas.

Ƙarin rahoto daga Timothy Obiezu da Lucy Fleming

Mun yi amfani da ƙirƙirarriyar basira wajen fassara wannan labari daga harshen Ingilishi. Ma’aikacin BBC ya sake duba labarin kafin a wallafa. Karanta ƙarin bayani kan yadda muke amfani da fasahar AI.