IKIBIRIRAHO, Amerika yahannye Kabila imushinja gutera inkunga inyeshyamba za M23

Amakuru y'ikibiriraho

Chançard Abimana na Didier Bikorimana

1. Haciye umunota 1Umusore w’imyaka 21 yishwe amanitswe muri Iran

   Sasan Azadvar Jongani, umusore w’imyaka 21 ukomoka i Isfahan muri Iran, yishwe amanitsw, nk’uko bivugwa na BBC News Persian.

   Sasan yafashwe muri Mutarama(1) uyu mwaka mu myigaragambyo yo kwamagana leta, aza kwicirwa muri gereza ya Dastgard i Isfahan.

   Umuntu wegereye umuryango we yabwiye ikigo giharanira uburenganzira bwa muntu rwa HRANA ko umuhango wo kumushyingura wabaye ku wa Kane nyuma ya saa sita, mu “gace karinzwe cyane”, aho “abantu 10 gusa bo mu muryango we” ari bo bemerewe kuwitabira.

   Urwego rw’ubucamanza rwa Repubulika ya Kisilamu ya Iran ruvuga ko mu myigaragambyo yabaye muri Mutarama, yari igamije “guhirika” ubutegetsi, Sasan Azadvar Jongani “yateye amabuye imodoka ya minibus yari itwaye abayobozi amena ibirahuri byayo, anatera abategetsi amabuye.”

   Nk’uko ubucamanza bwa Iran bubivuga, yemeye ko mbere yo kwitabira imyigaragambyo yari yabwiye abantu bari bamwegereye ko azajya mu mihanda agamije guhirika ubutegetsi, kandi ko yanatumiye inshuti ze kujya mu myigaragambyo.

   Abaharanira uburenganzira bwa muntu bavuga ko batazi uko yafunzwe, niba yarigeze kubona umwunganizi mu mategeko, ndetse n’uko ibyo yemeye byafashwe n’ibihe byabibanjirije.

   Ku wa gatatu, umukuru w'ishami rya ONU rishinzwe uburenganzira bwa muntu Volker Turk yavuze ko kuva intambara itangiye muri Iran abantu 21 bamaze gukatirwa no guhabwa igihano cy'urupfu, naho abandi 4,000 bafunzwe.

   Imiryango ibiri iharanira uburenganzira bwa muntu muri uku kwezi yatangaje ko umwaka ushize muri Iran hishwe abantu 1,639 bakatiwe urwo gupfa – umubare uruta iyindi mu mwaka umwe kuva mu 1989.

   Izindi nkuru wasoma:

   Uganda: Wa mugabo wishe abana b’incuke ku ishuri yakatiwe urwo gupfa amanitswe

   Somalia: Umugore yishwe arashwe urufaya nyuma yo gukatirwa urwo gupfa ku kwica umukobwa w'imyaka 14

2. Iminota 39 irahezeUkwirinda iterabwoba mu Bwongereza vyongerejwe ku rwego rwo hejuru cane inyuma y'igitero cabereye i Golders Green

   Reta y’Ubwongereza yadugije urugero rwo kwirinda iterabwoba ruva ku “rwego runini” rushika ku “rwego rukaze” – bisigura ko igitero c’iterabwoba gishobora kuba vuba cane nko mu mezi atandatu ari imbere.

   Ivyo vyabaye inyuma y’uko abagabo babiri b’Abayahudi bacumitiwe imbugita mu buraruko bwa Londres ku wa gatatu, igitero igipolisi c'Ubwongereza kiriko gifata nk’igikorwa c’iterabwoba.

   Ku munsi wa kane ku mugoroba, reta yavuze ko ukuduzwa kw’urwo rwego bitavuye gusa kuri ico gitero cabereye i Golders Green, ariko ko vyatewe kandi n’iyongerekana ry’inkeke zifitaniye isano n’imirwi y'ivyiyumviro vyiyitirira idini rya Isilamu hamwe n'ab'ivyivunyiro bikaze vyo gukomera ku vya kera.

   Ico gitero co ku musi wa gatatu ni co ca vuba mu rukurikirane rw'ibitero vyagizwe ku muryango w'Abayahudi mu Bwongereza.

   Ubwa nyuma uru rwego rwashizwe ku “rwego rukaze” hari mu kwezi kwa kabiri mu 2022.

   Umushikiranganji w'intwaro yo gahati Shabana Mahmood yavuze ko ukuduzwa kw’uru rwego “bizotera impungenge benshi, cane cane mu muryango w’Abayahudi, babandanyije kubabazwa cane”.

   Ariko yashimitse ko reta "izokora ibishoboka vyose kugira ngo ikure mu kibano ikibi c'urwanko rugirirwa Abayahudi", avuga ko mbere habaye iyongerezwa ry’amahera akoreshwa mu gipolisi n'umutekano hafi y'ibibanza vy'Abayahudi.

   Izindi nkuru wosoma:

   Ubushakashatsi: Kuki ubu bwoko 11 bwa Cancer burimo kwiyongera mu rubyiruko?

   Ubwo ibisasu vya misire vya Irani birashobora gushikira Londres na Paris?

3. Haciye amasaha 2Amerika yahannye Kabila imushinja gutera inkunga inyeshyamba za M23

   Leta y’Amerika yafatiye ibihano Joseph Kabila wahoze ari Perezida wa Repubulika ya Demokarasi ya Congo (DRC) imushinja gufasha inyeshyamba za M23 zirwanya ubutegetsi zikorera mu burasirazuba ivuga ko zishaka guhirika ubutegetsi bw’icyo gihugu.

   Amerika ivuga ko icyo cyemezo kiri mu rwego rwo kugarura amahoro muri DRC kandi ko gitanga ubutumwa ko umuntu wese uzabangamira ibikorwa byo kugarura amahoro azabiryozwa.

   Mu itangazo yasohoye, minisiteri y’imari y’Amerika ivuga ko yafatiriye imitungo yose ya Kabila iri muri Amerika ndetse ko yabujije abaturage bayo gukorana na we cyangwa ibigo agenzura.

   Amerika ishinja Kabila gutera inkunga umutwe wa M23 agamije guhungabanya umutekano w’igihugu cye.

   Leta ya DRC yashimye ibi bihano Amerika yafatiye Kabila. Mu butumwa umuvugizi wayo Patrick Muyaya yatangaje ku rubuga nkoranyambaga rwa X, yavuze ko iki ari "ikindi gikorwa cy'ingenzi mu kurwanya umuco wo kudahana" no "kubaha ubusugire" bwa DRC.

   Amerika inashinja u Rwanda gufasha M23 mu kuyiha abasirikare, ibikoresho, imyitozo n'amategeko, ibyo rwo ruhakana, ndetse mu ntangiriro ya Werurwe (3) uyu mwaka yafatiye ibihano ingabo z’u Rwanda (RDF) hamwe n’abajenerali bane barimo n’umugaba mukuru w’ingabo.

   Mu mwaka ushize, urukiko rwa gisirikare muri DRC rwakatiye Kabila igihano cy’urupfu, adahari, rumuhamije ubugambanyi.

   Nta cyo Kabila, w’imyaka 54, yari yatangaza kuri ibi bihano. Mbere yahakanye gufasha M23, ariko muri Gicurasi (5) mu mwaka ushize, nyuma y’imyaka ari mu buhungiro yijyanyemo, yagaragaye mu mujyi wa Goma mu burasirazuba bw’igihugu, ugenzurwa na M23.

   Kabila yategetse DRC imyaka 18, ava ku butegetsi mu mwaka wa 2019, mu ryabaye ihererekanya ry’ubutegetsi rikozwe mu mahoro rya mbere ryari ribayeho kuva DRC ibonye ubwigenge mu mwaka wa 1960.

   Izindi nkuru wasoma:

   'Kabila i Goma': Ikimenyetso cy'intambara ndende cyangwa kubara nabi muri politike?

   Kuki Amerika yahannye ingabo z'u Rwanda n'abajenerali bane?

   Umuvugizi wa gisirikare wa M23 yiciwe mu gitero cya 'drone' cy'ingabo za leta – ibivugwa n'abategetsi

4. Haciye amasaha 2Mwaramutse neza!

   Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.