Rwanda: Karenzi Karake ni nde, kandi kuki uyu wahoze ari umukuru w'ubutasi Kagame amuzanye muri dipolomasi?

Ahavuye isanamu, Rwanda Defence Force
Mu mpinduka nshya zatangajwe mu ijoro ryacyeye muri leta y'u Rwanda, zirimo kuzana Liyetona Jenerali (uri mu kiruhuko mu gisirikare) Emmanuel Karenzi Karake mu nshingano za dipolomasi, we n'abandi basirikare.
Muri izo mpinduka Perezida Paul Kagame yasabiye Karake kuba ambasaderi w'u Rwanda mu Bushinwa, Maj Gen Emmanuel Bayingana kuba ambasaderi muri Israel na Col (rtd) Jeannot Ruhunga kuba ambasaderi muri Pologne.
Bwa mbere kandi, u Rwanda rurifuza kugira ambasade muri Espagne aho muri izi mpinduka babisabiye ambasaderi Christine Nkulikiyinka, wakuwe ku mwanya wa minisitiri w'abakozi n'umurimo.
Muri izo mpinduka zatangajwe kandi Kagame yirukanye Jimmy Gasore wari Minisitiri w'ibikorwa remezo, hamwe n'umunyamabanga wa leta muri iyo minisiteri; Amb. Uwihanganye Jean de Dieu.
Abo basimbuwe na Damien Murwanashyaka wagizwe Minisitiri wahawe Abanyamabanga ba Leta babiri: Armand Zingiro na Col. Claudien Bizimungu.
Karake bakunda kwita 'KK' ni nde?
Lt Gen (rtd) Karenzi Karake yaherukaga kuvugwa cyane mu myaka igera ku 10 ishize na mbere yayo aho yari umwe mu basirikare bakomeye mu Rwanda.
Karake w'ikigero cy'imyaka 65, wize amashuri muri Uganda, Kenya, Ubwongereza n'ahandi, yatangiriye igisirikare muri Uganda aho yabaga nk'impunzi mu myaka ya za 1980, aba inzobere mu bijyanye n'ubutasi.
Mu gihe cy'intambara hagati y'izari inyeshyamba za APR n'igisirikare cya leta y'u Rwanda hagati ya 1990 na 1994, Karenzi Karake yamaze igihe (1993 – 1994) akorera i Kigali ari intumwa ya FPR mu ngabo za ONU zitwaga MINUAR zari mu Rwanda, nk'uko inyandiko za ONU zibyerekana.
Nyuma y'uko FPR-Inkotanyi ifashe ubutegetsi mu 1994 ikanahagarika jenoside, Karenzi Karake yakoze imirimo itandukanye mu gisirikare igendanye cyane cyane n'ubutasi, yabaye kandi umwe mu basirikare bakuru b'u Rwanda bari mu ntambara ya mbere n'iya kabiri ya Congo.
Mu mwaka wa 2000, Karenzi Karake bakunda kwita 'KK' yari umwe mu basirikare bakuru bari bayoboye ingabo z'u Rwanda mu ntambara muri DR Congo, aho umuryango wa Human Rights Watch uvuga ko ingabo yari akuriye zakoze ibyaha byibasiye inyokomuntu.

Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images
Karake, ari mu basirikare bazamuwe amapeti bagera ku rwego rwa Liyetona Jenerali, akora n'imirimo itandukanye y'ubutegetsi n'ubutasi mu gisirikare.
Yabaye kandi umwe mu bakuriye ingabo mu butumwa bw'ingabo z'umuryango w'ubumwe bw'Afurika n'iza ONU mu ntara ya Darfur muri Sudan.
Mu 2008, abacamanza muri Espagne batangije iperereza kandi basohora inyandiko zo guta muri yombi abasirikare bakuru b'u Rwanda bagera kuri 40, barimo na Karake, bashinjwa ibyaba bigendanye n'ubwicanyi bwo kwihorera nyuma ya jenoside mu 1994.
Muri Kamena(6) 2015, ubwo yari umukuru w'ikigo cy'u Rwanda gishinzwe ubutasi n'umutekano (National Intelligence and Security Service,NISS), yatawe muri yombi ari ku kibuga cy'indege cya Heathrow Airport i London hashingiwe ku nyandiko z'abacamanza muri Espagne.
Yafungiwe mu Bwongereza igihe cy'iminsi mbere y'uko urukiko rumwemerera kuburana ari hanze hatanzwe ingwate y'amafaranga miliyoni 1 y'amapawundi, anategekwa kwitaba igipolisi buri munsi mu gihe yari ahanganye n'imanza zo kumwohereza muri Espagne.
Yaje kwemererwa kuva mu Bwongereza muri Kanama(8) nyuma y'uko urukiko mu Bwongereza rutesheje agaciro ikirego cyo kumwohereza ngo akurikiranwe n'inkiko za Espagne.

Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images
Mu gihe yari afungiye i Londres, mu Rwanda hateguwe imyigaragambyo ikomeye isaba Ubwongereza kurekura Karake, icyo gihe izina rye ryaramenyekanye cyane mu gihugu kurusha mbere.
Mu Ukwakira(10) uwo mwaka Urukiko rw'Ikirenga rwa Espagne rwatesheje agaciro urubanza ku basirikare bakuru 40 b'u Rwanda bashinjwaga.
Mu mwaka wakurikiyeho wa 2016 Karake yakuwe ku mwanya wo kuba umukuru wa (NISS) agirwa umujyanama wa perezida mu by'umutekano.
Mu mwaka wakurikiyeho, 2017, Lt Gen Karake n'abandi basirikare barenga 800 bashyizwe mu kiruhuko cy'izabukuru mu gisirikare.
Nyuma y'igihe kinini ataboneka mu ruhame mu bikorwa rusange by'ubutegetsi, Karake mu mpera z'ukwezi gushize yabonetse mu gikorwa cyateguwe n'ihuriro Unity Club – rihuriyemo abategetsi bakuru muri leta, abahoze ari abategetsi bakuru muri leta n'abo bashakanye – aho, hamwe n'abandi bahoze ari abasirikare bakuru, yagarutse ku mateka y'urugamba rwo hagati ya 1990 na 1994.
Kuki Karake azanywe muri dipolomasi?
Kuva mu myaka myinshi ishize Perezida Kagame yagiye yohereza bamwe mu basirikare bakuru, n'abari abasirikare bakuru bari mu kiruhuko, kuba guhagararira u Rwanda mu bihugu bitandukanye.
Kuva ku bari bari hejuru mu butegetsi bw'igisirikare nka Gen Kayumba Nyamwasa, Gen Patrick Nyamvumba, Gen Charles Kayonga, Gen Charles Karamba n'abandi.

Ahavuye isanamu, Rwanda Defence Forces
Mbere, abasesenguzi bagiye babivugaho ugutandukanye, bamwe bavuga ko ari uguha akazi abo basirikare kuko bamwe baba bamaze gushyirwa mu kiruhuko mu ngabo kandi bagikeneye akazi.
Abandi bakavuga ko ari uburyo bwo kwigizayo bamwe muri abo basirikare baba bafite imbaraga mu ngabo bashobora kuba ikibazo ku butegetsi bwa gisivile, abandi bakemeza ko abasirikare bagiye bagaragaza gukora neza inshingano z'abambasaderi mu bihugu boherejwemo.
Gusabira Karenzi Karake kuba ambasaderi w'u Rwanda mu Bushinwa bishobora gushingira kuri imwe muri izo mpamvu zagiye zivugwa mbere, cyangwa iyindi itari muri zo.








