Ni iki mu by'ukuri cyunze ubucuti bw'Ubushinwa n'Uburusiya?

Mu gihe Perezida w'Ubushinwa Xi Jinping na Perezida w'Uurusiya Vladimir Putin bagendaganaga mu kibuga cya Tiananmen i Beijing muri Nzeri (ukwa 9) umwaka ushize, bagaragaye bavuga ku bushobozi bushoboka bwo gusimbuza ingingo z'umubiri bushobora kongera cyane igihe umuntu amara ku isi.

Umusemuzi wa Putin yumvikanye agira ati: "Ingingo z'umubiri z'abantu zishobora gusimbuzwa izindi. Maze uko urushaho kurama, ukarushaho kuba muto, ndetse ushobora no kugera ku kudapfa."

Na ho umusemuzi wa Xi yumvikanye asubiza ati: "Hari abavuga ko muri iki kinyejana abantu bashobora kuzabaho kugeza ku myaka 150."

Byari ibiganiro bikwiriye aba bategetsi babiri bafite ubutegetsi bukomeye, bavuga nk'inshuti magara, banamaze imyaka irenga 30 bategeka ibihugu byabo, kandi nta kimenyetso na kimwe kigaragaza ko bagiye kuva ku butegetsi vuba.

Ibi byatanze ishusho idasanzwe ku mubano abantu benshi bakunze kutumva neza. Iki kiganiro kitari cyateguwe ni kimwe mu bice bike byerekanye uko umubano wabo w'ibanga rikomeye uteye.

Putin arasubira i Beijing muri iki cyumweru, mu gihe Uburusiya n'Ubushinwa bizihiza imyaka 25 ishize hasinywe "Amasezerano y'Ubuturanyi Bwiza n'Ubufatanye bwa Gicuti" hagati y'ibihugu byombi.

Igihe Perezida Donald Trump yasuraga Xi mu cyumweru gishize, yakiriwe mu buryo bw'akataraboneka burimo amafunguro y'icyubahiro akoreshwamo ibikoresho bya zahabu ndetse no gusura urusengero rwa kera.

Ariko uruzinduko rwa Putin rwo rugaragara nk'ururi hasi cyane (rwacecetswe), kuko amakuru make cyane ari yo yatangajwe mbere yarwo.

Umuvugizi wa Kremlin yavuze ko bizeye kuzumva amakuru y'imbonankubone ku byaganiriweho hagati ya Trump na Xi.

Bivugwa ko Xi yabwiye Trump mu cyumweru gishize, ubwo bombi bagendagendaga mu busitani bwa Zhongnanhai ahantu hasanzwe hatemerewe abanyamahanga - asetsa avuga ko Putin yari yarigeze gusura icyo gice cyihariye cy'ubutegetsi bw'Ubushinwa mbere.

Nubwo bamwe i Washington bashobora kuba bari bizeye ko Trump yashobora gutandukanya Beijing na Moscow, ayo mahirwe asa n'aho ari ibyifuzo gusa.

Mu myaka yashize, Ubushinwa n'Uburusiya byakunze kuvuga ko umubano wabyo ari "ubucuti butagira imipaka."

None se, uwo mubano ushingiye kuki, kandi se uru rukundo rwa politiki ruzaramba?

Ku nyungu z'u Bushinwa

Uyu mubano hagati y'Ubushinwa n'Uburusiya nturinganiye, kandi amasezerano yose impande zombi zigirana akenshi aba ashingiye ku nyungu n'amabwiriza by'Ubushinwa, nk'uko bivugwa na Alexander Gabuev, umukuru w'ikigo gishinzwe ubushakashatsi cya Carnegie Russia Eurasia Center.

Yagize ati: "Uburusiya buri mu biganza by' Ubushinwa rwose, kandi Ubushinwa bushobora kugena amabwiriza."

Iri tandukaniro rigaragara cyane mu nzego zitandukanye, cyane cyane mu bukungu.

Ubushinwa ni bwo mufatanyabikorwa wa mbere mu bucuruzi w'Uburusiya, ariko Uburusiya bugize gusa 4% by'ubucuruzi mpuzamahanga bw' Ubushinwa.

Ubushinwa bwohereza ibicuruzwa byinshi mu Burusiya kurusha ikindi gihugu icyo ari cyo cyose, kandi ubukungu bwabwo buruta cyane ubw'Uburusiya.

Imyaka myinshi y'ibihano by'ibihugu by'Uburengerazuba yatumye Moscow irushaho kwegera Beijing mu by'ubucuruzi.

Ikigo cy'ikoranabuhanga cya Huawei, cyafatiwe ibihano na Leta y'Amerika ndetse kigakurwa ku muyoboro wa 5G mu Bwongereza nyuma y'isuzuma rya leta y'icyo gihugu, cyabyungukiyemo kubera kubura kw'ibigo byo mu Burengerazuba, kiba kimwe mu nkingi z'ingenzi z'itumanaho mu Burusiya.

Kubera ko umubano n'ibihugu by'Uburengerazuba urushaho gusenyuka, Ubushinwa bwabaye igihugu cya mbere Uburusiya bukuraho ubufasha mu bijyanye n'ikoranabuhanga, siyansi n'inganda.

Kuva Uburusiya bwatangira intambara muri Ukraine mu 2022, Moscow yarushijeho gucungira ku bikoresho biva mu Bushinwa kugira ngo ikomeze imbaraga zayo za gisirikare.

Raporo ya Bloomberg iheruka yagaragaje ko Uburusiya bwinjizaga mu gihugu ibirenze 90% by'ikoranabuhanga butakura ahandi kubera ibihano, bubikuye mu Bushinwa kandi byiyongereyeho 10% ugereranyije n'umwaka wabanje.

Uburusiya buzi neza ingaruka z'iri tandukaniro rikomeye. Mu nyandiko iheruka yanditswe na Dmitry Trenin, Perezida w'ikigo Russian International Affairs Council, yise "Nta muntu dupfukamira", yavuze ko Uburusiya budashaka kuba igihugu gikurikira amabwiriza y'ikindi.

Agaruka ku Bushinwa, yagize ati: "Ni ingenzi cyane kuri twe gukomeza kugira umubano ungana hagati yacu no kwibuka ko Uburusiya ari igihugu gikomeye kidashobora kuba umufatanyabikorwa wo hasi."

Ubushinwa buramutse bugabanyije ubucuruzi bwabwo n'Uburusiya, cyane cyane nyuma y'isenyuka ry'umubano wabwo n'Uburengerazuba, byagora cyane ko Moscow igera ku ntego zabwo mu mahanga.

Ariko kandi, inyungu ikomeye Uburusiya bufite ndetse n'uburyo bwo kwirinda gutegekwa n'Ubushinwa ni ubushobozi bwo kwihagararaho.

Nk'uko Marcin Kaczmarski, umwarimu wigisha ibijyanye n'umutekano muri Kaminuza ya Glasgow, abivuga, Ubshinwa buzi neza uko iri tandukaniro rinini rimeze kandi ntibushaka gutera uburakari mu Burusiya cyangwa mu bayobozi babwo.

Yagize ati: "Navuga ko muri make politiki y'Ubushinwa ku Burusiya ari ukwifata no kudakabya. Ubushinwa ntiburi gutegeka Uburusiya."

Ibi ni ukubera ko kubikora bitaba ari ubwenge, nubwo Uburusiya ari umufatanyabikorwa uri hasi, ariko ni igihugu gifite ishema rikomeye.

Gabuev wo muri Carnegie avuga ko n'iyo Ubushinwa bwagerageza guhatira Uburusiya gukora icyo bushaka, "Uburusiya si igihugu cyahita cyemera ako kanya."

Yatanze urugero rw'uruzinduko Xi yagiriye Moscow mu 2023, aho bivugwa ko Perezida w' Ubushinwa yasabye Putin kutazakoresha intwaro kirimbuzi muri Ukraine.

Nyuma y'iminsi mike gusa, Uburusiya bwahise butangaza ko bugiye gushyira intwaro za kirimbuzi muri Belarus, ibintu bamwe babonye nk'uburyo Moscow yashakaga kwerekana ko idashobora gutegekwa n'undi muntu ndetse no kwibutsa isi ko yigenga.

Nubwo intambara y' Uburusiya muri Ukraine yayigize umutwaro mu buryo bwinshi, na none ni inyungu ku Bushinwa mu gihe buri gutekereza ku buryo bwashoboka bwo kwinjira muri Taiwan.

Gabuev yagize ati: "Uburusiya bufite byinshi buzana ku meza, cyane cyane mu bijyanye n'ikoranabuhanga rya gisirikare ndetse n'ibikoresho byihariye bugishoboye kugurisha cyangwa kugeragerezaho ibikoresho by' Ubushinwa."

Uburusiya kandi bufite umutungo munini wa peteroli na gaze ufite akamaro gakomeye k'Ubushinwa.

Mu kiganiro n'abanyamakuru muri Gicurasi (mukwa 5), Perezida Vladimir Putin yavuze ko impande zombi zegereje "intambwe ikomeye cyane" mu bufatanye bwa peteroli na gaze.

Birashoboka ko yavugaga umuyoboro wa gaz witwa Power of Siberia 2, aho ikigo cya Gazprom cyo mu Burusiya n'ikigo China National Petroleum Corporation bivugwa ko byasinye amasezerano y'ibanze nyuma y'imyaka y'ibiganiro byadindiraga.

Uyu muyoboro, niwuzura, uzaba impinduka zikomeye kuko uzajya wohereza meterokibe miliyari 50 za gaz y'Uburusiya mu Bushinwa unyuze muri Mongolia.

Ku Bushinwa, mu gihe ikibazo cyo mu muhora wa Hormuz gikomeje, icyemezo cyo kwishingikiriza ku mbaraga z'ingufu z'Uburusiya kirasa n'icyatanze umusaruro.

Ibi si ikibazo cy'ibiciro gusa, ahubwo ni ukwizeza umutekano w'ingufu igihugu kizakenera imbere mu isi irushaho guhungabana.

Abafatanyabikorwa, si inshuti mu bya gisirikare

Igihe cyose Ubushinwa n'Uburusiya bigaragaye nk'ibidahuza ku ngingo runaka, hagaragara ukuri kw'ingenzi ku mubano wabyo: nta gihugu kigomba gukurikira ikindi kuko bidafitanye amasezerano ya gisirikare ahoraho.

Bobo Lo, wahoze ari uwungirije muri Ambasade ya Australia i Moscow, avuga ko ubu buryo bwo kugira ubwisanzure mu nyungu za politiki, aho kuba ubufatanye bwa gisirikare bufunze, ari bwo butuma uyu mubano ukomera.

Yagize ati: "Si ihuriro rya gisirikare, ahubwo ni ubufatanye bwagutse kandi bworoshye mu bya politiki," kandi ni umubano wakomeje kubaho nubwo benshi bakunze guhanura ko uzasenyuka.

Abasesenguzi bo mu Burengerazuba bakunze kureba umubano w'Ubushinwa n'Uburusiya mu buryo bubiri: bamwe bawita "ihuriro ry'ubutegetsi bw'igitugu" rihujwe no kurwanya Uburengerazuba, abandi bakawubona nk'umubano woroshye ushobora gusenyuka igihe icyo ari cyo cyose.

Ariko nta na bumwe muri ubwo buryo busobanura neza uko uyu mubano wabaye ingenzi kandi bigoye kuwusimbuza hagati y'ibihugu bibiri bituranye, bifite inyungu zihuriyeho nubwo harimo itandukaniro rikomeye.

Lo avuga ko n'iyo umubano wabyo n'Uburengerazuba waba mwiza, ibyo bihugu byombi bifite impamvu nyinshi zo gukomeza kubana neza.

Ikomeye muri zo ni umupaka bihuriyeho wa kilometero 4,300, wahoze uteza umutekano muke.

Hari kandi ubukungu bwuzuzanya: Uburusiya bwohereza hanze peteroli, gaze n'ibindi bikoresho by'ibanze, mu gihe umusaruro w'inganda z'Ubushinwa ubona isoko rinini mu Burusiya.

Nanone kandi, ibyo bihugu bihuriye ku kurwanya gahunda y'isi iyobowe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

Bitandukanye n'ibihugu by'Uburengerazuba bifatira ibihano ibindi bihugu hashingiwe ku ndangagaciro zirimo uburenganzira bwa muntu, Ubushinwa n'Uburusiya ntibacira urubanza ibikorwa bya buri wese.

Ibirego byagiye bishyirwa ku Bushinwa byo guhohotera uburenganzira bwa muntu muri Xinjiang, ibyo Ubushinwa buhakana ndetse n'urupfu rw'umunyapolitiki utavugarumwe na Kremlin Alexei Navalny byatumye ibihugu bimwe by'Uburengerazuba birushaho kwitondera umubano n'ibi bihugu byombi, ariko Moscow na Beijing byo birengagiza ibyo bibazo.

Gabuev yagize ati: "Ntibanegurana ku bibazo bya Xinjiang, ku burozi bwa Navalny n'ibindi nk'ibyo.

"Kandi bahuza ibitekerezo ku bibazo byinshi birebana na za leta mu Muryango w'Abibumbye… ibyo bituma habaho umubano umeze nk'uw'ibinyabuzima bifashanya kubaho."

Yanongeyeho ko kandi hari amateka maremare y'iterambere ry'umubano hagati y'ibihugu byombi.

Yagize ati: "Uyu murongo w'umubano ushingiye ku nyungu no ku pragmatisme watangiye kuva mu gihe cy'Abasoviyeti ba Andropov, Chernenko, Gorbachev na Yeltsin. Kandi ntekereza ko n'Abashinwa bakomeje uwo murongo."

Ku kibazo cyo kumenya niba uru "rukundo" rwa politiki ruzaramba, umusesenguzi umwe w'Umushinwa wanze ko izina rye ritangazwa yavuze ko uburyo ibihugu byombi byigaragaza nk'ibidatandukana ari igice cya politiki kigamije kwerekana ubumwe n'ituze.

Mu by'ukuri, ibi ni uburyo bwo koroshya igihe habayeho kutumvikana ku nyungu zimwe na zimwe.

Nubwo ibihugu byombi birwanya icyo byita "ubutegetsi bw'Uburengerazuba", uburyo bibukora mo buratandukanye.

Uyu musesenguzi yavuze ko Uburusiya bushaka kubaka isi idakeneye Leta Zunze Ubumwe za Amerika na gato, ariko u Bushinwa bwo bukomeza kugira ubushishozi no gukoresha uburyo bwitondeye.

Benshi babona ko Beijing yirinda gufata ibyemezo byihuse kandi igashyira imbere kwihangana no kugenda yegera intego gahoro gahoro kugira ngo ibone inyungu z'igihe kirekire.

Yatanze urugero ku buryo Ubushinwa bwitabiriye ibikorwa bya Amerika muri Iran, avuga ko Beijing yitwaye mu buryo butuje kandi ntiyahagaritse imyiteguro y'uruzinduko rwa Donald Trump.

Yongeyeho ati: "Ibi bigaragaza neza ubushake bwa Beijing bwo kutarakaza abandi no kudafunga imiryango.

"Nk'uko yavuze, Ubushinwa buracyashaka gukomeza ibiganiro na Washington no kwirinda ubushotoranyi budakenewe, uburyo butandukanye cyane n'ubw'Uburusiya.

Uruhande rwa muntu

Akenshi, umubano hagati y'Ubushinwa n'Uburusiya uvugwa hibandwa kuri politiki mpuzamahanga n'umutekano, ariko hari ikindi kintu gikomeye: ubusugire bw'imikoranire hagati y'abaturage b'ibihugu byombi.

Kuva ku bayobozi kugeza hasi, Perezida Vladimir Putin na Perezida Xi Jinping bagerageje kwerekana ko bafitanye ubucuti budasanzwe kandi butagereranywa.

Uru ni uruzinduko rwa 25 Putin agiriye mu Bushinwa, kandi abakozi ba leta b'Uburusiya bashobora kuba bakorana n'abayobozi b'Ubushinwa kurusha uko bakorana n'abo mu bindi bihugu.

Nubwo aba bayobozi bagaragaza ubwumvikane bukomeye ku rwego rwo hejuru rwa politiki, Charles Parton wahoze ari umudipolomate w'Ubuwongereza mu Bushinwa, ashidikanya ku kuba abaturage basanzwe b'Abashinwa n'Abarusiya bafite ubusabane bwa kamere hagati yabo.

Yagize ati: "Ese Abashinwa bashaka kujya kwiga i Moscow no kuhatura cyangwa kugurayo amazu? Oya."

Avuga kandi ko iyo Abarusiya bahawe amahitamo, benshi bahitamo gushora imari mu Burengerazuba no kugura amazu i Paris, London cyangwa Cyprus aho kujya i Beijing.

Ariko si bose babyemera. Alexander Gabuev avuga ko imikoranire hagati y'abaturage bo mu bihugu byombi iri kwiyongera cyane, kandi ko biterwa ahanini n'ibihano by'Uburengerazuba ndetse n'amabwiriza akomeye ya visa mu Burayi byatumye Abarusiya bahindukirira Ubushinwa.

Byaroroshye cyane ku Barusiya kujya mu Bushinwa. Kuba ibyo bihugu byombi byemeranya ko abaturage babyo batagomba visa bituma umuntu ashobora gufata indege iva i Moscow igana mu mijyi minini y' Uushinwa mu masaha make gusa.

Abarusiya kandi barushaho gukoresha telefoni zo mu Bushinwa ndetse no gutwara imodoka zaho, cyane cyane nyuma y'ibihano byafatiwe Moscow n'ibihugu by'Uburengerazuba.

Gabuev yagize ati: "Ubu uburyo bwo guhahirana, ingendo zidakeneye visa, korohereza ubwishyu ndetse no kugenda byatumye Ubushinwa bwegera cyane Abarusiya kurusha mbere."

Nubwo iri tandukaniro rikomeje kwiyongera hagati ya Moscow na Beijing rishobora kuba intege nke z'igihe kirekire, abantu bavuga ko uyu mubano ushobora gusenyuka vuba basa n'abakabije.

Nubwo hari itandukaniro hagati y'impande zombi, Bobo Lo avuga ko: "Ubufatanye hagati y'u Bushinwa n'u Burusiya bugikomeye.

"Impande zombi zizi neza ko uyu mubano ari ingenzi cyane ku buryo udashobora gusenyuka, cyane cyane kubera ko nta yandi mahitamo afatika yo gukomeza ubufatanye ahari."