Inama 8 z'isuku ku bagabo n'abagore mbere na nyuma y'imibonano mpuzabitsina

Gukaraba intoki muri iki gihe ni ngenzi cyane kurusha uko byari bimeze mbere. Ariko se abantu barakaraba intoki zabo mbere na nyuma y'imibonano mpuzabitsina?

Iki ni ikibazo gishobora gutera isoni - urugero, mbere yo gukora imibonano mpuzabitsina ubaza umukunzi wawe uti "ese wakarabye intoki zawe?" - ariko abahanga mu by'imibonano mpuzabitsina bashimangira ku akamaro ko kugira isuku mu gikorwa cy'imibonano mpuzabitsina.

Isuku ni ingenzi kuko ishobora kukurinda, urugero, indwara zifata imyanya ndangagitsina.

"Gukaraba intoki no koza amenyo ni ingenzi kuko izi ngingo zikoreshwa cyane mu gihe cy'imibonano mpuzabitsina," Thamara Martínez Farinós, inzobere mu by'imitekerereze n'imibonano mpuzabitsina wo mu kigo cya Espill Institute, i Valencia, muri Espagne, yabwiye BBC Mundo ati: "Gukaraba intoki no koza amenyo ni ingenzi kuko izi ngingo zikoreshwa cyane mu gihe cy'imibonano mpuzabitsina."

Uretse gukaraba intoki, ni ngombwa no gukaraba imyanya ndangagitsina yawe buri munsi. Ariko "gukaraba vuba gusa" ntibihagije, nk'uko byasobanuwe n'inzobere.

Vicente Briet, inzobere mu by'imitekerereze n'imyitwarire mu bijyanye n'imibonano mpuzabitsina, yabwiye BBC Mundo ati: "Isuku ni ingenzi kuko ifasha mu kwirinda indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina."

Umuyobozi w'ikigo nderabuzima cya Vicente Briet akaba n'umuyobozi w'ishami rishinzwe imitekerereze y'ibitsina muri Kaminuza ya Alicante muri Espagne avuga ko isuku "ari isoko rikomeye ry'ibyishimo mu gihe cy'imibonano mpuzabitsina".

Ese isuku yakorwa ite?

Ku bagabo...

Urubuga rwa interineti rw'Ikigo cy'Ubuzima Rusange mu Bwongereza (NHS) rusobanura uburyo abagabo n'abagore bagomba gusukura muri iyi myanya y'imyororokere.

Abaganga basaba abagabo ko basukura igitsina cyabo n'amazi y'akazuyazi buri munsi, bakitondera cyane ahantu hashobora kuba hari bagiteri, bakoresheje isabune irwanya mikorobe zitera bagiteri.

Dr. Briet agira ati: "Umuti wo guhangana na bagiteri zifata imyanya ndangagitsina y'abagabo ni ukwibanda ku isuku rihoraho."

Patrick French, inzobere mu by'ubuzima bw'imyororokere muri NHS, yanditse ati: "Biratangaje kubona abagabo bamwe birengagiza isuku ryabo bwite, cyane cyane mu myanya ndangagitsina yabo. Ibi ntibitera ibibazo bitewe n'isuku rike gusa, ahubwo binateza imbogamizi ku bakunzi babo."

Yabwiye BBC Mundo ati: "Byaba biterwa no kutamenya, abagabo bamwe bakora ikosa ryo kudasukura imyanya ndangagitsina yabo, nubwo hari ingaruka zishobora guterwa n'iki gikorwa nko: impumuro mbi no kwandura indwara."

Icyakora, NHS iburira abagabo kudakoresha isabune mu gusukura imyanya ndangagitsina yabo kuko amazi y'akazuyazi ahagije mu kwica mikorobe.

Kandi niba bagomba gukoresha isabune, abahanga babagira inama yo kuyikoresha "mu rugero ruto kandi nta mavuta ahumura kugira ngo hirindwe ububabare bw'uruhu."

Ku bagore...

Impuguke mu buzima bw'imyororokere zemeza ko hari amakuru menshi atari yo avugwa, nubwo hari amasosiyete menshi agira uruhare mu gukora ibikoresho by'i"isuku y'imyanya ndangagitsina y'abagore"

Urubuga rwa NHS rugira ruti: "Umwanya ndangagitsina w'abagore ukozwe mu buryo bwo kwisukura ubwawo. Ariko ibyo ntibivuze ko udakeneye kozwa."

Inzobere Thamara Martínez yongeyeho ati: "Hari ubwoko bumwe bwa bagiteri mu gitsina buba burimo nk'uruzitiro."

Inzobere mu by'imitekerereze n'imibonano mpuzabitsina ziburira abantu kwirinda gukoresha isabune irimo impumuro nziza mu gusukura igitsina kuko atari ngombwa.

Thamara Martínez agira ati: "Igice cyo hanze cy'igitsina gishobora gusukurwa n'isabune idahumura cyangwa ibikoresho byihariye byakorewe gusukura icyo gice."

"Biterwa kandi n'uruhu rw'umuntu, bimwe bishobora gutera uburibwe byongera ibyago byo kurwara indwara. Icyo nsaba ni ugusukura imyanya ndangagitsina byibuze rimwe ku munsi."

Zimwe mu ngaruka ku buzima ziterwa no gukoresha isabune ihumura neza mu koza imyanya ndanga gitsina ku bagore harimo:

Abagabo n'abagore

Inama imwe ikwiye kwitabwaho n'ibitsina byombi, nk'uko abahanga babivuga, ni uko abagabo n'abagore bagirwa inama yo kunyara mbere na nyuma y'imibonano mpuzabitsina.

Martínez agira ati: "Kwihagarika (inkari) nyuma y'imibonano mpuzabitsina ni bumwe mu buryo bw'ingenzi bwo kwirinda indwara ziterwa na bagiteri."

Asobanura agira ati: "Kwihagarika (inkari) nyuma yo gukora imibonano mpuzabitsina nyuma bifasha gusukura uruhago, ibyo bikarinda bagiteri kwibasira aho hantu."

"Nanone, kwihagarika mbere yo gukora imibonano mpuzabitsina ni ingenzi, kuko abakundana bazabasha kwegerana nta nkomyi."

Briet yongeraho ko iyi ngeso "ari nziza kuko ishobora gukumira indwara zigira ingaruka ku nzira y'inkari , ku rugero runini."

Inzobere mu by'imitekerereze n'imibonano mpuzabitsina zisaba ko abashakanye bajya bihagarika "ako kanya nyuma y'imibonano mpuzabitsina" kugira ngo birinde indwara kandi bigabanye ibyago byo kwandura indwara.

Nk'uko izi mpuguke zibivuga, abagore bafite ibyago byo kwandura indwara zigira ingaruka ku nzira y'inkari. Bityo, babagira inama yo kugira akamenyero ko kwihagarika(inkari) iminota 15 mbere yo gukora imibonano mpuzabitsina.

Ubushakashatsi bwasohotse mu kinyamakuru cy'ubuvuzi Family Wellbeing (2002) buvuga ko abagore bafite ubuzima bwiza bashobora kwihagarika (inkari) iminota 15 mbere y'imibonano mpuzabitsina bashobora kwirinda ibyago byo kwandura ugereranije na bagenzi babo batabikora.

Inama z'ingenzi:

Ni byiza kutajya mu kamenyero ko kogosha ubwoya bwose umera mu bice by'ibanga, kuko bigufasha kubirinda, ni byiza kubugabanya gato.

Isoko: Thamara Martínez Farinós, inzobere mu by'imitekerereze n'imibonano mpuzabitsina muri Espill Institute.