پنج نکته کلیدی از سخنرانی تاریخی پادشاه بریتانیا در کنگره امریکا

قرار بود سفر پادشاه چارلز سوم به امریکا برای تجلیل از دوصد و پنجاهمین سالگرد تاسیس نظام سیاسی امریکا، روابط پایدار و «رابطه ویژه» میان دو کشور باشد.

این سفر پادشاه به عنوان یک ماموریت نجات هم خوانده شده است.

وضعیت فعلی روابط امریکا و بریتانیا پرتنش به خاطر اکراه بریتانیا در حمایت کامل از جنگ مشترک امریکا و اسرائیل علیه ایران است. بنابراین هدف سفر پادشاه، کاهش این تنش‌ها با یک رویکرد سلطنتی، به ویژه با سخنرانی در کنگره در عصر سه‌شنبه، بوده است.

پادشاه در سخنرانی خود از «آشتی و تجدید» که به گفته او، قرن‌ها تعامل بین دو ملت را مشخص می‌کند، سخن گفت، موضوعی که بعد در ضیافت شام در کاخ سفید نیز به آن اشاره‌ای داشت.

اما در سخنرانی او، که اولین سخنرانی سلطنتی او در کنگره از زمان سخنرانی ملکه الیزابت دوم در سال ۱۹۹۱ بود، برخی از جملات این سخنرانی ممکن است تعبیر به تشویق دموکرات‌ها، و باعث تعجب کاخ سفید شده باشد.

۱. اذعان به بی‌ثباتی

پذیرفتن وجود یک مشکل، نخستین گام برای بهبود است. به همین دلیل، پادشاه چارلز سخنرانی خود را با پرداختن مستقیم به «دوره‌های بی‌ثباتی بزرگ» که هم امریکا و هم بریتانیا با آن روبه‌رو اند، آغاز کرد.

او به درگیری‌ها در خاورمیانه و اروپا اشاره کرد، که زمینه‌ساز اختلافات اخیر میان امریکا و بریتانیا شده‌اند و همچنان به تهدیدی که علیه دموکراسی از سوی نوعی خشونت سیاسی وجود دارد، اشاره نمود، خشونتی که مراسم شام خبرنگاران کاخ سفید در شب شنبه را نیز تحت تأثیر قرار داد.

بعد پادشاه به این موضوع پرداخت که همیشه امریکا و بریتانیا هم‌نظر نبوده‌اند.

او گفت: «با در نظر داشت روحیهٔ سال ۱۷۷۶ [استقلال امریکا از بریتانیا]، شاید بتوانیم بپذیریم که همیشه باهم موافق نیستیم.»

با این حال، همهٔ این‌ها زمینه‌سازی نتیجه‌گیری او این بود این دو کشور، اگر همسو باشند، می‌توانند کارهای بزرگی «نه تنها به منفعت مردم خود، بلکه همهٔ مردم جهان» انجام بدهند.

۲. اصل نظارت بر قدرت

وقتی پادشاه چارلز یادآوری کرد که قدرت اجرایی «مشروط به نظارت‌ها و توازن‌ قوا» یک سنت حقوقی بریتانیایی است که در منشور مگنا کارتا نهادینه شده و بعد یکی از اصول بنیادی قانون اساسی ایالات متحده شد، او بازهم با تشویق ایستاده حضار روبه‌رو شد اما با یک تفاوت.

تشویق‌ها نخست از سوی نمایندگان دموکرات در تالار آغاز شد و بعد به سراسر مجلس گسترش یافت.

منتقدان دونالد ترامپ در جناح چپ، بارها رئیس‌جمهور را به آنچه سوءاستفاده از قدرت می‌خوانند، مورد انتقاد قرار داده‌اند.

این باور که رئیس‌جمهور باید تحت نظارت‌ها و توازن قوا به‌گونهٔ جدی قرار داشته باشد، یکی از انگیزه‌های اصلی گردهمایی‌های «بدون پادشاه» بوده که طی سال گذشته صدها هزار نفر را در سراسر امریکا شرکت کردند.

بعد، در جملات پایانی سخنرانی پادشاه، یکی از جملات پایانی او باعث زمزمه‌هایی هم از سر تأیید و هم نگرانی در میان دموکرات‌ها شد.

او گفت: «سخنان امریکا، همان‌گونه که از زمان استقلال چنین بوده، وزن و معنا دارد.» و افزود که « اقدامات این کشور بزرگ حتی اهمیت بیشتری دارد.»

دموکرات‌ها، البته، بارها از سخنان ترامپ و شیوهٔ بیان آن‌ها و نیز از اقدامات او انتقاد کرده‌اند.

از روی تعمد بود یا نه، به نظر می‌رسد لیبرال‌های حاضر در تالار، سخنان پادشاه را به‌عنوان پیامی هشداردهنده به کشور تعبیر کرده‌اند، در حالی که بار دیگر فرصتی برای ابراز احساسات «بدون پادشاه» برای‌شان فراهم شد.

۳. اشاره‌ به اهمیت ناتو و اتحاد دو سوی آتلانتیک

پادشاه با نقل قولی از هنری کیسینجر، وزیر خارجه پیشین امریکا، از یک شراکت در دو سوی اتلانتیک سخن گفت و نکته ای را یادآور شد که پیش از این نیز از سوی متحدان اروپایی امریکا مطرح شده که تنها باری که اعضای ناتو برای دفاع از یکی از کشورهای عضو خود بسیج شدند، پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر توسط القاعده بود.

ترامپ پیش‌تر نیروی دریایی بریتانیا را که همواره مایهٔ افتخار این کشور بوده، مورد تمسخر قرار داده بود. او کشتی‌های آن را «اسباب‌بازی» خوانده و گفته بود که ناوهای هواپیمابرشان «کار نمی‌کنند».

پادشاه چارلز، که خود پنج سال در نیروی دریایی سلطنتی خدمت کرده، به‌طور مشخص به دورهٔ خدمت خود اشاره کرد و از آن به‌عنوان مدخلی برای صحبت دربارهٔ مزایای روابط امنیتی و اطلاعاتی میان دو کشور و نیز میان امریکا و اروپا استفاده کرد.

او از فرصت بهره گرفت و اشاره‌ای به تغییرات اقلیمی کرد که یکی از نگرانی‌های دیرینه‌اش است:

«از اعماق اقیانوس اطلس تا یخ‌های به‌گونهٔ فاجعه‌بار در حال ذوبِ قطب شمال، تعهد و تخصص نیروهای مسلح ایالات متحده و متحدانش در قلب ناتو قرار دارد، نیروهایی که به دفاع از یکدیگر متعهد اند، از شهروندان و منافع ما حفاظت می‌کنند و امریکایی‌ها و اروپایی‌ها را در برابر دشمنان مشترک ما مصون نگه می‌دارند.»

۴. هیچ اشاره‌ای به قربانیان اپستین نشد

فراتر از مسائل سیاست بین‌المللی، یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌ها در مورد سفر پادشاه چارلز این بود که آیا او در سخنانش به جفری اپستین اشاره خواهد کرد یا به قربانیان این مجرم جنسیِ خواهد پرداخت.

اما او چنین نکرد.

نزدیک‌ترین اشارهٔ او، شاید، یک بیان غیرمستقیم به ضرورت «حمایت از قربانیان برخی از آسیب‌هایی که به‌گونهٔ تراژیک در هر دو جامعهٔ ما هستند» بود.

برای کسانی که خواهان دیدار پادشاه با بازماندگان اپستین در جریان سفرش به امریکا بودند، همین اظهارنظر ممکن است به تعبیر امریکایی «چای کم‌رنگ» تلقی شود.

سال گذشته، با وجود مخالفت‌های دولت ترامپ، کنگره قانونی را تصویب کرد که نشر اسناد در اختیار دولت امریکا در مورد تحقیقات اپستین را الزامی می‌ساخت.

این اسناد به افشاگری‌های تازه‌ای دربارهٔ گستردگی ارتباطات اپستین با افراد ثروتمند و بانفوذ انجامید، از جمله پیتر مندلسون، سفیر پیشین بریتانیا در امریکا، و اندرو منباتن ویندزور، برادر پادشاه.

حالا، ماجرای اپستین در بریتانیا پیامدهای گسترده‌تری نسبت به امریکا داشته که در آنجا شمار اندکی از افراد در پست‌های فعلی قدرت سیاسی با پیامدهای منفی آن روبه‌رو شده‌اند.

باوجودی که این موضوع در جریان سخنرانی مطرح نشد، این قضیه از سرخط خبرها کنار نرفته است و ابعاد کامل آن در امریکا هنوز آشکار نشده باشد.

۵. مزه‌ طنز سلطنتی

با توجه به اهمیت جدی اهداف پادشاه در این سفر که آیندهٔ روابط میان امریکا و بریتانیا در نظر بود، سخنرانی او در برخی لحظات لحنی شوخ‌طبعانه هم داشت.

او سخنانش را با نقل قول معروف و اغلب نادرست نقل‌شده از اسکار وایلد (نویسنده ایرلندی قرن نوزدهم) آغاز کرد که گفته بود امریکا و انگلستان در همه‌چیز «جز، البته، زبان» اشتراک دارند.

او همچنین دربارهٔ عضو پارلمان بریتانیا که هنگام سخنرانی شاه در وست‌مینستر به‌گونه‌ای «گروگان» نگه‌داشته می‌شود، شوخی کرد و با طنز پرسید که آیا امروز در کانگرس کسی داوطلب چنین نقشی شده است یا نه.

پادشاه همچنان با لحنی طنزآمیز به این نکته اشاره کرد که استقلال امریکا برای کشوری به قدمت بریتانیا «همین دیروز» به‌نظر می‌رسد و تأکید کرد که او به‌عنوان یک «اقدام زیرکانهٔ عقب‌گرد» برای احیای حاکمیت بریتانیا به امریکا نیامده است.

با وجود تنش‌هایی که در حال حاضر میان امریکا و بریتانیا، به نظر می‌رسد پادشاه در سخنرانی روز سه‌شنبه خود، توانسته باشد فضا را تا حدی صمیمی‌تر کند.