عبدالغفور روان فرهادی، دیپلمات و پژوهش‌گر برجسته افغانستان درگذشت

عبدالغفور روان فرهادی، از چهره‌های برجسته فرهنگ و دیپلماسی افغانستان، شامگاه یک‌شنبه در ۹۶ سالگی در شهر سانفرانسیسکو در ایالات متحده امریکا درگذشت.

او از نویسندگان شناخته‌شده در حوزه تاریخ، شعر، نقد ادبی و عرفان، و از دیپلمات‌های کارکشتهٔ افغانستان بود که بیش از یک دهه نمایندگی این کشور را در ملل متحد بر عهده داشت.

طارق فرهادی، پسر او، در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی تایید کرد که پدرش «به‌علت کهولت سن» درگذشته است.

پلی میان ادبیات کلاسیک، عرفان و دیپلماسی معاصر

عبدالغفور روان فرهادی در اول سنبله ۱۳۰۸ (۲۳ آگست ۱۹۲۹) در کابل به‌دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در کابل فراگرفت و در سال ۱۹۴۹ از سوی وزارت امور خارجه برای فراگیری علوم سیاسی و روابط بین‌الملل به پاریس اعزام شد. او در ۱۹۵۲ از شعبه روابط بین‌الملل مؤسسه مطالعات سیاسی پاریس فارغ‌التحصیل شد.

فرهادی همزمان با فراگیری علوم سیاسی، در دانشکده ادبیات دانشگاه سوربن به مطالعه زبان‌های باستانی چون سانسکریت و اوستا، و زبان‌شناسی عمومی نیز پرداخت و در سال ۱۹۵۵ دکترای خود را دربارهٔ آثار، اندیشه و عرفان پیر هرات، خواجه عبدالله انصاری، به‌دست آورد؛ پژوهشی که بعدها تحت عنوان «خواجه عبدالله انصاری» با ترجمهٔ مجدالدین کیوانی در تهران چاپ شد.

آقای فرهادی در میان اهل فرهنگ به عنوان پژوهش‌گری ژرف‌نگر، زبان‌شناسی برجسته و مترجمی توانا شناخته می‌شد. او از معدود چهره‌هایی بود که توانست میان ادبیات و شعر کلاسیک فارسی، عرفان خراسانی و دیپلماسی مدرن پیوند برقرار کند.

آقای فرهادی به پنج زبان- فارسی‌دری، پشتو، فرانسوی، انگلیسی و عربی- تسلط داشت.

از جمله کارهای برجسته او در عرصه پژوهش‌های ادبی، همکاری ۲۲ ساله‌اش با ابراهیم گامارد، پژوهشگر امریکایی و از شارحان نامدار مولانا بود. حاصل این همکاری، کتاب «رباعیات مولانا» (The Quatrains of Rumi) است؛ نخستین ترجمه کامل نزدیک به دو هزار رباعی منسوب به مولانا جلال‌الدین محمد بلخی به زبان انگلیسی. این اثر از منابع معتبر و کم‌نظیر برای پژوهش‌گران ادبیات عرفانی در جهان به‌شمار می‌رود.

ترجمهٔ «قوس زندگی حلاج»، اثر لویی ماسینیون، شرق‌شناس معروف فرانسوی، که در تهران چاپ شد، از دیگر کارهای برجستهٔ او در زمینه عرفان است.

روان فرهادی ترتیب و تدوین مقالات سراج‌الاخبار را نیز به عهده گرفته بود؛ مجموعه‌ای چندصدصفحه‌ای که در سال ۱۳۵۵ به مناسبت هشتادمین سالگرد وفات سید جمال‌الدین افغانی منتشر شد.

او ده‌ها اثر پژوهشی، ترجمه و نقد ادبی منتشر کرده است. برخی از آثار برجسته او عبارت‌اند از:

آقای فرهادی بیش از پانزده اثر به زبان فرانسوی و ده‌ها مقاله در نشریه‌های داخلی و خارجی منتشر کرده بود. آثار او در حوزه عرفان، نقد ادبی و تاریخ فرهنگی افغانستان از منابع معتبر پژوهشی به‌شمار می‌روند.

شش دهه در خدمت دیپلماسی افغانستان

روان فرهادی پس از بازگشت به کابل، مأموریت خود را در وزارت امور خارجه، در شعبه مدیریت ملل متحد آغاز کرد و همزمان در دانشکده حقوق دانشگاه کابل تدریس می‌کرد.

در سال‌های ۱۹۵۶ و ۱۹۵۸ به عنوان منشی اول سفارت افغانستان در کراچی مقرر شد.

در ۱۹۶۱ به کابل بازگشت و مدیر ملل متحد و مدیر روابط فرهنگی وزارت خارجه شد. یک سال بعد، در ۱۹۶۲ به عنوان مستشار سفارت افغانستان در واشنگتن تعیین شد.

در ۱۹۶۴ در زمان صدارت داکتر محمد یوسف، به عنوان جوان‌ترین مدیر عمومی سیاسی وزارت خارجه مقرر شد و سپس در دوره‌های صدارت محمدهاشم میوندوال و نوراحمد اعتمادی، وظیفه منشی مجلس عالی وزرا را نیز برعهده داشت.

در ۱۹۷۲ سفیر افغانستان در پاریس شد، اما چند ماه بعد از کودتای ۱۳۵۲ از وظیفه برکنار شد.

او در سال ۱۹۹۳ به عنوان نماینده دائمی افغانستان در ملل متحد منصوب شد و تا ۲۰۰۶ در این سمت باقی ماند.

در دوران نمایندگی‌اش، افغانستان یکی از پرتلاطم‌ترین دوره‌های سیاسی خود را تجربه می‌کرد؛ از جنگ‌های داخلی تا سقوط طالبان و تشکیل دولت جدید. فرهادی در این سال‌ها نقش مهمی در معرفی دیدگاه‌های افغانستان در مجامع بین‌المللی داشت.

آقای فرهادی مدتی در دانشگاه پاریس و شش سال هم در دانشگاه برکلی تاریخ ادبیات فارسی تدریس کرد.

روان فرهادی سال‌های پایانی عمرش را در ایالت کالیفرنیا گذراند. او سه فرزند داشت و تا آخرین سال‌های زندگی همچنان به مطالعه و نوشتن علاقه‌مند بود.