دومین نشست «گفت‌وگوی ترمز» در تاشکند؛ بر نقش «مهم» منطقه‌ای افغانستان تأکید شد

دومین نشست بین‌المللی «گفت‌وگوی ترمز» (Termez Dialogue) با محوریت «صلح، اتصال و تاب‌آوری: شکل‌دهی به زیربنای رفاه مشترک» در تاشکند برگزار شده است.

گفته شده این رویداد که از ۴ تا ۶ جون جریان دارد، به عنوان بستری برای عملی کردن ابتکارات منطقه‌ای شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبیکستان، جهت تقویت پیوندهای استراتژیک میان آسیای مرکزی و جنوبی عمل می‌کند.

ازبیکستان در این نشست میزبان بیش از ۱۵۰ مقام سیاسی، نمایندگان جامعه تجاری، کارشناسان بین‌المللی و نمایندگان نهادهای معتبر از سراسر جهان از جمله اروپا، خاورمیانه و قاره امریکا است.

هدف اصلی این گردهمایی، تبدیل چشم‌اندازهای تئوریک به اقدامات عملی در حوزه‌های تجارت، حمل‌ونقل، انرژی و سازگاری با تغییرات اقلیمی است.

ناظران می‌گویند این ابتکار که در سال ۲۰۲۲ به تصویب مجمع عمومی ملل متحد رسیده است، اکنون در حال تبدیل شدن به یکی از اصلی‌ترین محورهای همگرایی در منطقه اوراسیا است.

جایگاه محوری افغانستان در گفت‌وگوها

یکی از ویژگی‌های برجسته این دوره از نشست، تأکید ویژه بر جایگاه جئوپولیتیک افغانستان است. مقامات شرکت‌کننده و کارشناسان تأکید کردند که ثبات و توسعه منطقه «بدون ادغام تدریجی افغانستان» ممکن نیست.

کاها ایمنادزه، نماینده ویژه دبیرکل ملل متحد در آسیای مرکزی، با اشاره به ضرورت تعاملات منطقه‌ای «اصولی و دقیق»، اعلام کرد که حمایت از فعالیت‌های پایه اقتصادی در افغانستان، به کاهش انزوای این کشور و برقراری صلح و امنیت پایدار در سراسر منطقه کمک خواهد کرد.

سید کریم هاشمی، رئیس اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان نیز که در کنار ذاکر جلالی معاون وزارت خارجه حکومت طالبان دیده می‌شد، در این نشست گفت که «تاجران افغان و منطقه نیاز دارند که موانع پیش‌روی فعالیت آنها برداشته شود و به کوتاه‌ترین مسیرها دسترسی داشته باشند».

نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت حکومت طالبان نیز که به گونه آنلاین در نشست سخنرانی کرد، ضمن تأکید بر ظرفیت‌های جغرافیایی افغانستان، تصریح کرد که این کشور می‌تواند به عنوان «پل ارتباطی حیاتی» میان آسیای مرکزی و جنوبی عمل کند و نقش کلیدی در موفقیت پروژه‌های ترانزیتی ایفا نماید.

از سوی دیگر، زلمی خلیل‌زاد سفیر پیشین امریکا در کابل و نماینده ویژه پیشین ایالات متحده در امور صلح افغانستان از برگزاری نشست تاشکند استقبال کرده و در حساب ایکس خود نوشته است: «افزایش اتصال در بخش‌های حمل‌ونقل، ارتباطات و انرژی میان آسیای مرکزی و جنوبی می‌تواند به دگرگونی مثبت هر دو منطقه کمک کند.»

این نشست که با همکاری مؤسسه مطالعات استراتژیک ازبیکستان و وزارت خارجه این کشور برگزار می‌شود انتظار می‌رود فردا، شنبه، با صدور بیانیه‌ای مشترک پیرامون تعهدات کشورها برای تقویت امنیت و توسعه پایدار در منطقه به کار خود پایان دهد.

به عقیده ناظران، مشارکت فعال «یوناما و مؤسسات بین‌المللی در این گفت‌وگوها نشان‌دهنده اولویت‌بندی «دیپلماسی اقتصادی» و ایجاد مسیرهای تجاری امن، از جمله توسعه گفت‌وگوهای سه‌جانبه «افغانستان-ازبیکستان-پاکستان» است.

دیدار مقامات افغان و پاکستانی در حاشیه نشست

برخی منابع و خبرنگاران مستقل از دیدار نمایندگان طالبان و پاکستان در حاشیه نشست تاشکند به درخواست و میانجی‌گری دولت ازبیکستان سخن گفته‌اند.

گفته شده که از سوی حکومت طالبان ذاکر جلالی، معاون وزارت خارجه و از طرف پاکستان داکتر آمنه خان، مدیر مرکز افغانستان، خاورمیانه و افریقا در انستیتوت مطالعات استراتژیک این‌‌کشور و منصور احمد خان، سفیر پیشین پاکستان در کابل، در این دیدار حضور داشتند.

حکومت طالبان و دولت پاکستان تاکنون رسما این دیدار حاشیه‌ای را تأیید نکرده‌اند.

اما یک منبع در وزارت خارجه حکومت طالبان به بی‌بی‌سی گفت که چنین دیداری در برنامه هیئت حکومت طالبان نبود.

روابط دو کشور در ماه‌های اخیر به شدت تیره شده و حتی به جنگ مرزی و حملات هوایی پاکستان به عمق افغانستان منجر شده است.

پاکستان، افغانستان را متهم به پناه‌دادن به گروه‌های شبه نظامی فعال در آن‌کشور می‌کند؛ اتهاماتی که حکومت طالبان آنرا رد کرده و می‌گوید که پاکستان در تلاش منحرف کردن اذهان مردم و انداختن بار ناکامی خود در تأمین امنیت به دوش افغانستان است.

در گذشته نیز کشورهایی چون قطر، ترکیه و عربستان سعودی برای میانجی‌گری میان دو کشور پیش‌قدم شده بودند که با موفقیت همراه نبود.

حالا چین پا پیش گذاشته و در تلاش برای نزدیک‌تر کردن مواضع دو طرف در حال تنظیم برگزاری نشست دوم ارومچی است.