اختلاف‌نظر حکومت طالبان و پاکستان مانع صدور بیانیه پایانی نشست مسکو شد

هشتمین نشست «فرمت مسکو» درباره افغانستان که روز دوشنبه، ۱۳ میزان، در پایتخت روسیه برگزار شده بود به‌دلیل اختلافات حکومت طالبان و پاکستان بدون صدور بیانیه نهایی به کار خود پایان داد.

در این نشست، نمایندگان افغانستان و کشورهای منطقه برای بررسی وضعیت افغانستان و موضوعات مورد نگرانی مشترک منطقه‌ای گردهم آمده‌ بودند.

هیئتی به ریاست امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه حکومت طالبان در این نشست شرکت کرده و نمایندگانی از پاکستان، هند، ایران، قزاقستان، چین، قرغیزستان، روسیه، تاجیکستان و ازبیکستان حضور داشتند. هیئت‌هایی از بلاروس و مصر نیز به عنوان مهمان در این نشست شرکت کردند.

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در مسکو از وزیر خارجه حکومت طالبان، پذیرایی کرد و به او «پنجمین سالگرد آزادی افغانستان از نیروهای ناتو» را تبریک گفت.

لاوروف گفت: «پنج سال زمان کوتاهی برای غلبه بر پیامدهای چندین دهه اشغال است، اما دستاوردهای حکومت شما آشکار است و ما از آن استقبال می‌کنیم.»

او همچنین از موفقیت‌های حکومت طالبان در مبارزه با گروه دولت اسلامی موسوم به داعش و دیگر گروه‌های افراطی و نیز تلاش‌ها برای ریشه‌کن کردن قاچاق مواد مخدر ستایش کرد.

حکومت طالبان پس از خروج نیروهای امریکایی و ناتو، در آگست ۲۰۲۱ مجددا قدرت را در افغانستان به‌دست گرفت. از آن زمان، این حکومت در پی کسب مشروعیت و به رسمیت شناخته شدن در سطح بین‌المللی بوده، در حالی که همزمان تفسیر سختگیرانه خود از شریعت اسلامی را نیز اجرا می‌کند.

در جولای ۲۰۲۵، روسیه پس از حذف نام طالبان از فهرست سازمان‌های ممنوعه خود، به نخستین کشوری تبدیل شد که حکومت طالبان را به رسمیت شناخت. اما هیچ کشور دیگری گام مشابه برنداشت.

لاوروف در جریان نشست روز دوشنبه گفت: «ماشین نظامی قدرتمند ایالات متحده و متحدان ناتویی آن در برابر روحیه جنگی و پایداری افغان‌ها شکست خورد.»

او همچنین تأکید کرد که روسیه استقرار هرگونه زیرساخت نظامی ناتو در افغانستان یا کشورهای همسایه را «کاملاً غیرقابل قبول» می‌داند.

سایه تنش‌های افغانستان و پاکستان بر نشست مسکو

امیرخان متقی در این نشست از سیاست‌های حکومت طالبان در زمینه تأمین امنیت، مبارزه با داعش و مواد مخدر دفاع کرد و گفت افغانستان از جنگ و بی‌ثباتی به سوی ثبات، بازسازی اقتصادی و همکاری‌های منطقه‌ای در حرکت است.

وزیر خارجه حکومت طالبان همچنین به روابط پرتنش افغانستان و پاکستان اشاره کرد و گفت مشکلات میان دو کشور باید از راه گفت‌وگو و دیپلماسی حل‌وفصل شود.

او در عین حال اتهام‌های تندی را متوجه پاکستان کرد و گفت این کشور «همین اکنون نیز پروژه جدیدی را برای ایجاد ناامنی در افغانستان و منطقه آغاز کرده است.»

وزیر خارجه حکومت طالبان همچنین پاکستان را متهم کرد که در نزدیکی خط دیورند برای نیروهای نظام پیشین افغانستان «کمپ‌هایی ایجاد کرده است.»

متقی حملات هوایی پاکستان در افغانستان را نیز محکوم کرد و گفت در این حملات غیرنظامیان، از جمله زنان و کودکان، کشته شده‌اند.

در مقابل، نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان، مدعی شد که گروه‌هایی مانند تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی)، ارتش آزادی‌بخش بلوچستان، داعش خراسان و القاعده در افغانستان با مصونیت فعالیت می‌کنند و از حمایت برخی بازیگران خارجی برای هدف قرار دادن کشورهای منطقه برخوردارند.

محمد صادق گفت پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، پاکستان با «جدی‌ترین تهدید امنیتی» خود روبه‌رو است. به گفته او، بیش از ۴۷۰۰ شهروند پاکستانی در نتیجه حملاتی که «منشأ آن افغانستان بوده است» جان باخته‌اند.

او افزود: «هیچ کشوری چنین وضعیتی را تحمل نخواهد کرد.»

نماینده ویژه ولادیمیر پوتین در امور افغانستان، نیز گفته که مسکو آماده است برای کاهش تنش‌ها میان افغانستان و پاکستان کمک کند.

ضمیر کابلوف به خبرنگاران گفت: «روسیه آماده است با استفاده از تمامی ابزارهای ممکن و چه به طور مستقل و چه همراه با دیگر شرکا، در صورتی که هر دو طرف درخواست کنند، برای پایان دادن به این درگیری کمک کند.»

پایان نشست بدون صدور بیانیه مشترک

در همین حال خبرگزاری روسی اینترفاکس گزارش داده است که شرکت‌کنندگان هشتمین نشست «فرمت مسکو» درباره افغانستان به دلیل اختلاف‌نظر میان افغانستان و پاکستان نتوانستند بر سر متن نهایی نشست به توافق برسند و در نتیجه بیانیه مشترکی صادر نشد.

ضمیر کابلوف به خبرنگاران گفت: «فرمت مسکو همچنان به عنوان یک بستر همکاری باقی می‌ماند، اما این نشست محل حل‌وفصل اختلاف‌های دوجانبه نیست؛ بلکه چارچوبی برای هماهنگی و سازمان‌دهی همکاری‌های مشترک منطقه‌ای است.»

آقای کابلوف افزود که عدم تصویب بیانیه پایانی به معنای توقف این روند نیست و گفت: «فرمت مسکو می‌تواند بدون بیانیه مشترک نیز به فعالیت خود ادامه دهد.»

درگیری‌های مرزی میان نیروهای حکومت طالبان و پاکستان با وجود تلاش‌های بین‌المللی برای میانجی‌گری، ماه‌هاست که هرازگاهی رخ می‌دهد. پاکستان چندین حمله هوایی در برخی ولایت‌های افغانستان انجام داده و در مقابل، نیروهای طالبان نیز حملاتی در آن سوی مرز در خاک پاکستان اجرا کرده‌اند.

پاکستان حکومت طالبان را متهم می‌کند که به شبه‌نظامیان مسئول حملات فرامرزی، به‌ویژه تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی)، پناه داده است. ادعایی که حکومت طالبان همواره آن را رد کرده و ناامنی را مشکل داخلی پاکستان خوانده است.