وزارت معادن حکومت طالبان: شرکت چینی که قرارداد استخراج معدن مس عینک را امضا کرده، گام‌های عملی بردارد

حکومت طالبان در افغانستان از سفیر چین و رئیس شرکت مسئول استخراج معدن مس عینک لوگر خواسته است که براساس قرارداد امضا شده با این شرکت، گام‌های عملی برای اجرای این پروژه برداشته شود.

معدن مس عینک بزرگترین معدن مس افغانستان و دومین معدن مس در سطح جهان است که حدود ۱۸ سال پیش قرارداد استخراج آن میان حکومت وقت افغانستان و چین امضا شد اما تاکنون گامی در راستای اجرای آن برداشته نشده است.

وزیر معادن و پترولیم حکومت طالبان امروز با وانگ جی‌چینگ، سفیر چین در افغانستان، و مسئولان شرکت‌های چینی «ام‌سی‌سی» و «ام‌جی‌ای‌ام»، در مورد دلایل آغاز نشدن کار عملی پروژه عینک در کابل گفت‌وگو کرده است.

در اعلامیه وزارت معادن آمده‌است که هدایت‌الله بدری در این دیدار تأکید کرد که شرکت چینی «مطابق به شرایط، تعهدات و مکلفیت های مندرج قرارداد و راهنمایی‌های کتبی این وزارت اقدام کرده و در راستای تطبیق کامل فعالیت‌های پروژه گام‌های عملی بردارد.»

این وزارت گفته است که رئیس شرکت ام‌سی‌سی در این دیدار تعهد کرد که «امورات و فعالیت‌های معدن‌کاری [را] که در مطابقت به مواد قرارداد تاکنون از تحقق باز مانده» اجرا کند.

هنوز سفارت چین یا این شرکت در این مورد اظهارنظر نکرده‌اند.

مقامات حکومت طالبان پیش از این بارها از اجرا نشدن قرار داد استخراج معدن عینک انتقاد کرده‌‌اند.

دو روز پیش شفیع اعظم، رئیس روابط اقتصادی وزارت خارجه حکومت طالبان، در پستی با لحن انتقادی در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشت که «پس از حدود ۱۸ سال از امضای قرارداد استخراج معدن مس عینک، کار عملی این پروژه همچنان متوقف است.»

به گفته او، تجربه استخراج معادن مشابه نشان می‌دهد که «ظرفیت میانگین استخراج سالانه این معدن حدود ۲۲۵ هزار تن برآورد می‌شود که می‌تواند سالانه نزدیک به ۱.۵ میلیارد دالر برای افغانستان درآمد داشته باشد.»

حدود یک سال پیش ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی نخست‌وزیر حکومت طالبان، در دیدار با سفیر چین و رئیس شرکت ام‌سی‌سی گفته بود که کار عملی این پروژه باید هرچه زودتر آغاز شود.

در سال ۲۰۰۸، «شرکت متالوژیک چین» (ام‌سی‌سی) با پیشنهاد ۲/۹ میلیارد دالری برای دریافت امتیاز ۳۰ ساله این معدن برنده شد و تعهد کرد تا ۵ میلیارد دالر برای توسعه زیرساخت‌ها مانند جاده، راه‌آهن و یک نیروگاه ۴۰۰ مگاواتی سرمایه‌گذاری کند.

سال گذشته، سخنگوی وزارت معادن و پترولیم حکومت طالبان به بی‌بی‌سی گفته بود که طرف چینی «خواستار تعدیل در قرارداد مس عینک» شده بود، اما این وزارت تنها با تمدید قرارداد به مدت ۱۵ سال دیگر موافقت کرده است.

سخنگوی این وزارت گفت، شرکت ام‌سی‌سی به حکومت طالبان پیشنهاد کرده بود که سهم افغانستان از ۱۹/۵ درصد کمتر شود و تعهد ام‌سی‌سی برای تولید برق هم از ۴۰۰ مگاوات به ۲۰۰ مگاوات کاهش یابد.

مهمتر از همه، همایون افغان می‌گوید چینی‌ها اصرار داشتند که مس استخراج شده در افغانستان «نیمه تصفیه» شود ولی در اصل قرارداد آمده که مس پس از تصفیه کامل در داخل افغانستان به بیرون انتقال داده شود. او تاکید می‌کند که «ما پیشنهاد چینی‌ها را نپذیرفتیم و گفتیم باید همه‌چیز مطابق قرارداد اصلی پیش برود.»

آقای افغان گفت «تنها چیزی که ما پذیرفتیم تمدید قرارداد تا ۱۵ سال دیگر پس از ختم موعد فعلی است.»

بی‌بی‌سی سال گذشته گزارشی ویژه و مفصلی درباره معدن مس عینک منتشر کرد.

شرکت ام‌سی‌سی به درخواست‌های مکرر بی‌بی‌سی در مورد دلایل تعویق کار این پروژه پاسخی ارائه نکرد.

یک منبع آگاه که قبلا سال‌ها با این پروژه کار کرده‌ است و نخواست نامش فاش شود، به بی‌بی‌سی گفت که بنا به مشکلات متعدد فنی و پروژه‌های زیربنایی مرتبط که از نظر ام‌سی‌سی کار حکومت افغانستان است، استخراج در آینده نزدیک عملی نیست.

وزیر سابق معادن افغانستان سال گذشته در صحبت با بی‌بی‌سی گفت: «روزی را نمی‌بینم که چین مس عینک را استخراج کند.»

داوود شاه صبا گفت، وقتی در سال ۲۰۱۵ وزیر معادن و پترولیم در حکومت اشرف غنی شد، دریافت که «از اول چینی‌ها قصد استخراج معدن مس عینک را نداشتند.»

به گفته او قرارداد به صورتی تنظیم شده که شرکت چینی هر وقت بخواهد «بهانه‌گیری کند و زیر قرارداد بزند.»

آقای صبا می‌گوید گزارشی در این زمینه به کابینه آن زمان ارائه کرد، اما رئیس جمهور وقت «مخالف هر نوع اقدام برای لغو قرارداد بود.»

بخشی از کارهای این پروژه، از جمله حفر تونل‌ها برای استخراج معدن عینک انجام شده و جاده منتهی به این معدن نیز تکمیل شده است.

حکومت طالبان که با کمبود منابع مالی و کاهش شدید کمک‌های بین‌المللی روبه رو است، در جستجوی منابع مالی جایگزین است و اجرای قرارداد معدن مس عینک از اولویت‌های آنها بوده است.