'Annerbyniol y bydd bydwragedd newydd yn cael eu gadael heb swyddi'

MeganFfynhonnell y llun, Coleg Brenhinol y Bydwragedd
Disgrifiad o’r llun,

Mae Megan Lewis wedi graddio gyda dosbarth cyntaf ond yn methu cael swydd fel bydwraig

GanGwydion Edwards
BBC Cymru Fyw
  • Cyhoeddwyd

Mae bydwragedd a fydd yn gobeithio graddio yn 2027 wedi cael gwybod y bydd llai o swyddi na'r disgwyl yn y broses recriwtio nesaf, yn ôl Coleg Brenhinol y Bydwragedd (RCM Cymru).

Yn ôl Megan Lewis o Gaerdydd, sy'n fyfyrwraig sydd newydd gymhwyso a heb gael swydd, mae'n "anodd deall y sefyllfa bresennol".

Y rheswm am hynny, meddai, oedd yr hyn "welais i ar brofiad gwaith".

"Erbyn fy nhrydedd flwyddyn, roeddwn i'n ymwybodol iawn o'r straen y mae gwasanaethau yn ei wynebu.

"Roedd bydwragedd yn dweud wrthyn ni'n eu bod yn gwerthfawrogi cael myfyrwyr ar shifft, achos ein bod ni'n bâr arall o ddwylo i helpu gyda gofal."

Julie RichardsFfynhonnell y llun, Coleg Brenhinol y Bydwragedd
Disgrifiad o’r llun,

"Mae'n argyfwng sy'n gwaethygu," medd Julie Richards, cyfarwyddwr RCM Cymru

Dywedodd yr undeb fod Addysg a Gwella Iechyd Cymru (AaGIC) wedi dweud wrth fyfyrwyr ddydd Iau na fydd y system recriwtio - oedd yn sicrhau bod pob bydwraig sydd newydd gymhwyso yng Nghymru yn derbyn swydd ar ôl graddio - ar gael iddyn nhw, yn wahanol i flynyddoedd cynt.

Mae AaGIC yn awdurdod arbennig gan y llywodraeth o fewn y gwasanaeth iechyd, sy'n arwain ar ddarparu addysg, hyfforddiant a datblygu i'r gweithlu iechyd.

Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod yn "cydnabod y bydd ansicrwydd ynghylch cyfleoedd cyflogaeth yn y dyfodol yn achosi pryder i fyfyrwyr bydwreigiaeth sy'n agosáu at gwblhau eu hastudiaethau".

"Er bod penderfyniadau recriwtio yn cael eu gwneud gan gyflogwyr unigol y GIG, rydym yn parhau i weithio'n agos gydag Addysg a Gwella Iechyd Cymru (AaGIC), cyflogwyr GIG Cymru ac eraill, er mwyn deall pwysau a gofynion y gweithlu a chefnogi cyfleoedd cyflogaeth priodol ar gyfer gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sydd newydd gymhwyso."

'D'yw e' ddim yn gwneud synnwyr'

"Wrth gwrs, d'yw myfyrwyr ddim yn cymryd lle bydwragedd sydd wedi cofrestru," ychwanegodd Megan Lewis.

"Ond pan chi'n gweld pa mor galed mae'r staff yn gweithio, faint o bethau sydd ganddyn nhw i'w rheoli ar yr un pryd, a pha mor awyddus ydyn nhw i geisio rhoi'r amser a'r gofal y mae pob menyw yn ei haeddu - mae'n anodd deall pam nad oes yna swyddi ar gael i fydwragedd sydd newydd gymhwyso.

"Ry'n ni'n gwybod bod gwasanaethau mamolaeth dan bwysau. Ry'n ni wedi gweld e'n hunain.

"Felly, sut bod 'na fydwragedd sy'n barod ac yn awyddus iawn i weithio, ond dim swyddi wedi'u hariannu ar eu cyfer? D'yw e' ddim yn gwneud synnwyr."

Mam a'i phlentynFfynhonnell y llun, Getty Images

Rhwng graddedigion nyrsio a bydwreigiaeth yng Nghymru, roedd bron i 400 heb swyddi yn y GIG ym mis Mehefin, ar ôl i'r broses gychwynnol o'u paru â swyddi ddod i ben adeg hynny.

Mae'r undeb yn dweud y byddai gwrthod agor y system recriwtio arferol yn "ychwanegu'n sylweddol at y 66 o fydwragedd oedd newydd gymhwyso, na chafodd swyddi yn y broses recriwtio ddiwethaf yn yr haf a hynny er gwaethaf y ffaith bod diffyg staff yng ngwasanaethau mamolaeth y wlad a'u bod o dan bwysau aruthrol".

Ychwanegodd RCM Cymru eu bod ar ddeall y bydd nifer o swyddi mewn rhai byrddau iechyd, ond nad oes cadarnhad o ran pa rai a faint ohonyn nhw.

"Nid ydy hynny'n cymryd unrhyw beth i ffwrdd o'r ffaith na fydd digon o swyddi yn dal i fod, i fydwragedd sydd newydd raddio," meddai'r undeb.

Yn ôl cyfarwyddwr RCM Cymru, Julie Richards, mae'n "annerbyniol bod bydwragedd sydd newydd raddio, yn barod ac yn awyddus i weithio, yn cael eu gadael heb swydd i fynd iddi".

"Mae gennym wasanaeth mamolaeth sy'n wynebu pwysau o bob cyfeiriad - nid oes digon o staff yn yr unedau."

Mae hynny wedi "arwain at gau Canolfan Eni Tirion dros dro ac mae dau adolygiad annibynnol wedi codi pryderon difrifol ynghylch diogelwch a staffio", meddai.

"Bydd nifer y bydwragedd cymwys sydd heb swyddi'n sicr o gynyddu dros y misoedd nesaf, achos dydi'r llywodraeth ddim wedi dyrannu'r cyllid sydd ei angen ar wasanaethau mamolaeth yng Nghymru.

"Mae'n argyfwng gwastraffu talent ac mae'r sefyllfa yn gwaethygu," ychwanegodd Ms Richards.

'Data ein hunain yn ddarlun gwahanol iawn'

Mae ffioedd dysgu myfyrwyr bydwreigiaeth yn cael eu talu gan y gwasanaeth iechyd yng Nghymru, ar yr amod eu bod yn ymrwymo i weithio yn y wlad am ddwy flynedd ar ôl graddio.

Mewn blynyddoedd cynt, roedd pob myfyriwr yn cael swydd trwy'r system recriwtio syml 'streamlining process', ond eleni dydi'r nifer llawn o swyddi ddim ar gael yn ôl RCM Cymru.

Mae AaGIC yn dweud mai'r rheswm am hynny ydy bod mwy o fydwragedd profiadol yn cael eu cadw - rhywbeth y mae'r coleg yn honni eu bod wedi "gwrthbrofi".

"Mae ein data Rhyddid Gwybodaeth ein hunain yn dangos darlun gwahanol iawn," meddai Ms Richards ar ran RCM Cymru.

"Mae cyfran y bydwragedd sy'n gadael o fewn eu dwy flynedd gyntaf o wasanaeth wedi dyblu a mwy dros gyfnod o bum mlynedd - mae'r nifer sy'n gadael wedi codi o 12.9% i 28.6%.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol .

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.