Crynodeb

  • Roedd arweinwyr chwe phrif blaid wleidyddol Cymru yn wynebu'i gilydd mewn dadl arbennig cyn etholiad Senedd Cymru ar 7 Mai

  • Yn cymryd rhan oedd Darren Millar, y Ceidwadwyr Cymreig; Anthony Slaughter, Plaid Werdd Cymru; Eluned Morgan, Llafur Cymru; Jane Dodds, y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig; Rhun ap Iorwerth, Plaid Cymru; a Dan Thomas, Reform UK Cymru

  1. Diolch am ddilynwedi ei gyhoeddi 21:57 GMT+1 28 Ebrill

    A dyna ddiwedd y ddadl rhwng arweinwyr y pleidiau.

    Gydag ychydig dros wythnos tan yr etholiad, mae'n debygol y byddwn yn clywed llawer mwy am bynciau llosg heno yn ystod y dyddiau nesaf.

    Gallwch ddilyn y cyfan a darganfod mwy o wybodaeth am yr etholiad yma.

  2. Datganiadau clo yr arweinwyrwedi ei gyhoeddi 21:43 GMT+1 28 Ebrill

    Mae arweinwyr y pleidiau rhoi eu datganiadau clo.

    Wrth siarad yn gyntaf, dywedodd Rhun ap Iorwerth: "Ni allwn fentro trosglwyddo pŵer i Nigel Farage."

    Dywedodd Darren Millar nad yw Plaid Cymru yn cynrychioli newid: "Maen nhw'n cynrychioli mwy o'r un peth", meddai.

    Dywed Jane Dodds fod Cymru yn well na'r "gwleidyddiaeth ffiaidd y mae Reform UK eisiau ei mewnforio o America Donald Trump".

    Mae "Cymru'n gweiddi am newid", meddai Anthony Slaughter, a dywedodd o dan y system bleidleisio newydd y bydd pleidleisio dros y Gwyrddion yn arwain at Aelodau Seneddol i'r blaid.

    Dywed Dan Thomas y byddai Plaid Cymru yn gwneud "bargen ystafell gefn gyda Llafur" a bydd Reform yn "uno Cymru o amgylch ein polisïau synnwyr cyffredin".

    Dywed Eluned Morgan fod pleidiau eraill eisiau i chi gymryd risg. "Mae gan Lafur Cymru gynllun credadwy," meddai hi.

    Ac ar hynny, daw y ddadl i ben.

  3. A fyddai Plaid Cymru yn gweithio gyda Llafur?wedi ei gyhoeddi 21:39 GMT+1 28 Ebrill

    Mae Rhun ap Iorwerth o Blaid Cymru yn dweud ei fod yn ffafrio arwain llywodraeth leiafrifol.

    "Byddwn yn estyn allan yn benodol at bobl i helpu i roi sefydlogrwydd er mwyn gallu bwrw ymlaen â rhaglen lywodraeth a fyddai'n gweithio i bobl Cymru.

    "Fyddwn ni ddim yn gweithio gyda Reform oherwydd eu bod nhw'n cynrychioli'r gwrthwyneb llwyr i fy ngwerthoedd i," meddai.

    A fyddai'n diystyru gweithio gyda Llafur? "Rydw i yma i gymryd lle Llafur," meddai.

    Wedi'i bwyso ar a oedd yn diystyru gweithio â Llafur ai peidio, ni atebodd un ffordd neu'r llall.

  4. Cyllid myfyrwyr yn bwnc llosgwedi ei gyhoeddi 21:37 GMT+1 28 Ebrill

    Bethan Lewis
    Gohebydd Addysg a Theulu BBC Cymru

    Soniodd sawl person Ifanc yn y gynulleidfa am gyllid myfyrwyr heno.

    Mae'r pwnc wedi symud yn uwch ar yr agenda dros y misoedd diwethaf yn dilyn penderfyniad dadleuol gan Lywodraeth y DU i rewi’r trothwy incwm ar gyfer ad-dalu benthyciadau nifer o raddedigion o Loegr.

    Dywedodd Llywodraeth Cymru na fydden nhw’n gwneud yr un peth, ond mae’r penderfyniad wedi codi cwestiynau ehangach am y costau sy’n wynebu pobl ifanc.

    Ar gyfartaledd mae’r ddyled sydd gan raddedigion yng Nghymru yn is nag i rai o Loegr ond bydd rhaid i’r llywodraeth newydd ystyried a ydy’r system yn cefnogi myfyrwyr yn ddigonol, ydy e’n fforddiadwy i’r trethdalwyr, yn ogystal ag ystyried y pwysau ariannol sylweddol ar brifysgolion.

  5. Pa bleidiau fydd yn cydweithio?wedi ei gyhoeddi 21:35 GMT+1 28 Ebrill

    Gyda phwy fyddai Dan Thomas yn gweithio?

    "Byddwn yn gweithio gydag unrhyw blaid a fydd yn helpu i gyflawni ein maniffesto," meddai.

    Mae'n mynd ymlaen i gyhuddo Llafur a Phlaid Cymru o glymu'r system bleidleisio newydd ar gyfer y Senedd estynedig "er mwyn sicrhau eu bod nhw'n dod i rym mewn un ffordd neu'r llall".

    Yna mae Eluned Morgan a Rhun ap Iorwerth yn dweud na fyddan nhw'n gweithio gydag ef.

    Dywedodd Anthony Slaughter na fydd y Gwyrddion yn gweithio gyda "Reform UK na'r Ceidwadwyr mewn unrhyw ffordd".

    Mae'n dweud bod yna feysydd lle gallai weithio gyda Phlaid Cymru.

    Mae Jane Dodds hefyd yn dweud na fyddai'n gweithio gyda Reform UK na'r Ceidwadwyr.

    "Rydym yn barod i fod yn bartner cyfrifol i atal Reform UK rhag difetha ein gwasanaethau. Dyna ein safbwynt yn glir."

  6. A fydd enillydd clir ar 7 Mai?wedi ei gyhoeddi 21:34 GMT+1 28 Ebrill

    Mae cwestiwn olaf y noson yn dod gan Shaun Lewis o Dredegar Newydd. Mae'r peiriannydd cynnal a chadw 59 mlwydd oed yn gofyn a fydd y system etholiadol newydd yn gyfle am fwy o gydweithio a llai o wrthdaro.

    Cwestiwn 5: Os na fydd enillydd clir yr wythnos nesaf, pam y dylen ni dderbyn bargeinio tu ôl i ddrysau caeedig? Yw’r system etholiadol newydd yn gyfle i brofi mai cydweithio, nid gwrthdaro, sydd orau i Gymru?
  7. Noson dawel i'n gohebydd amgylcheddol...wedi ei gyhoeddi 21:33 GMT+1 28 Ebrill

    Steffan Messenger
    Gohebydd Amgylchedd BBC Cymru

    Braidd dim sylw i faterion amgylcheddol yn y ddadl heno.

    Mae gan seicolegwyr amgylcheddol ddamcaniaeth - y "pwll pryder cyfyngedig" (finite pool of worry) - sy'n teimlo'n addas ar gyfer yr ymgyrch hyd yma.

    Wrth i'r argyfwng costau byw ddwysau, mae capasiti pobl i boeni am fygythiad newid hinsawdd, dirywiad byd natur a llygredd yn lleihau.

  8. 'Obsesiwn' Millar â Zack Polanski yn 'bryderus'wedi ei gyhoeddi 21:31 GMT+1 28 Ebrill

    Mae Anthony Slaughter yn siarad wedi i arweinwyr y Ceidwadwyr Cymreig a Llafur Cymru siarad ar draws ei gilydd, gan orfodi Bethan Rhys Roberts i ymyrryd.

    "Dwi'n meddwl ein bod ni newydd weld beth sy'n bod ar wleidyddiaeth yn y wlad hon," meddai Slaughter.

    Mae Darren Millar yn ymateb gan ddweud mai'r broblem gyda'r Blaid Werdd yw bod eu harweinydd yn honni ei fod yn "boob whisperer".

    Mae Slaughter yn gwenu ar hyn gan ychwanegu: "Mae eich obsesiwn â Zack Polanski yn eithaf pryderus, Darren."

    Darren Millar ac Eluned Morgan
  9. 'Angen consensws i sefydlogi prifysgolion'wedi ei gyhoeddi 21:29 GMT+1 28 Ebrill

    Yn ôl Rhun ap Iorwerth mae prifysgolion yn wynebu "twll du" gwerth £100m y mae angen mynd i'r afael ag ef.

    Dywedodd ei fod eisiau cymell myfyrwyr i aros yng Nghymru.

    "Mae angen consensws arnom ynghylch sut rydym yn sicrhau bod ein prifysgolion ein hunain yn sefydlog," meddai.

    Mae Darren Millar yn dweud nad yw'r system addysg "yn gweithio'n iawn" - mae'n dweud bod angen "economi lewyrchus" i ysgogi myfyrwyr i aros.

    "Mae llywodraeth Lafur wedi methu'n llwyr yn hyn o beth", meddai - rhywbeth y mae Eluned Morgan yn ei wrthod wedyn.

  10. BBC Verify

    Oes 1,400 o bobl yn ysbytai Cymru heb fod angen?wedi ei gyhoeddi 21:27 GMT+1 28 Ebrill

    Dywedodd arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, Jane Dodds yn gynharach fod ei phlaid eisiau cael “1,400 o bobl allan o’r ysbyty sydd yno ar hyn o bryd ac na ddylent fod yno”.

    Yn ôl y ffigyrau diweddaraf, a gyhoeddwyd ym mis Mawrth, roedd 1,351 o bobl mewn ysbytai Cymru na allen nhw adael oherwydd nad oedd gofal, cefnogaeth na llety addas ar gael iddyn nhw eto.

    Ond, cip ar ddiwrnod ym mis Mawrth yw'r ffigwr, felly nid yw'n dangos cyfanswm nifer yr oediadau dros y mis cyfan.

    Roedd ffigwr mis Mawrth yn is na ffigwr mis Chwefror, ond cynyddodd nifer y dyddiau y bu pobl yn sownd yn yr ysbyty ychydig.

    Ym mis Chwefror, cyfanswm y dyddiau oedd 60,601 - 42 y pen, o'i gymharu â 57,512 - neu 42.6 y pen - ym mis Mawrth.

  11. Denu pobl ifanc yn ôl i Gymruwedi ei gyhoeddi 21:24 GMT+1 28 Ebrill

    Dywed Jane Dodds fod angen "strategaeth ddiwydiannol Gymreig sydd wir yn edrych ar sut y gallwn ni fuddsoddi yng Nghymru".

    Mae ffioedd dysgu wedi bod yn bwnc anodd i'w phlaid yn y gorffennol. Dywed Dodds fod angen iddyn nhw sicrhau bod lefel y taliadau'n codi "llawer, llawer ymhellach".

    Mae Eluned Morgan yn gwadu methu pobl ifanc ac yn honni bod 100,000 o brentisiaethau wedi'u creu gan Lywodraeth Cymru.

    Sut fyddai hi'n dod â myfyrwyr yn ôl?

    "Swyddi," meddai hi. Mae hi'n dweud bod Llywodraeth Cymru wedi cynnal uwchgynhadledd fuddsoddi, a rhybuddiodd na fydden nhw'n dod i'r wlad pe bai gan Plaid Cymru "un droed yn anelu at yr allanfa", sef annibyniaeth.

  12. Yw'r pleidiau'n uno'n erbyn Reform?wedi ei gyhoeddi 21:22 GMT+1 28 Ebrill

    Daniel Davies
    Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

    Maen nhw'n uno yn erbyn Reform UK ac - i raddau llai, y Ceidwadwyr - ynghylch mewnfudo.

    Ond nid dim ond ceisio cipio pleidleisiau oddi ar Reform UK y mae pleidiau'r chwith - maen nhw'n ceisio cipio pleidleisiau oddi ar ei gilydd hefyd.

    Thema fawr yr ymgyrch hon yw pa un ohonyn nhw sydd yn y sefyllfa orau i wrthwynebu Reform UK.

    Mae arweinwyr Plaid Cymru, Llafur, y Democratiaid Rhyddfrydol a'r Gwyrddion i gyd yn ceisio hawlio'r lle hwnnw.

  13. Beth yw bwriad y pleidiau i wella cyflogaeth pobl ifanc?wedi ei gyhoeddi 21:19 GMT+1 28 Ebrill

    Huw Thomas
    Gohebydd Busnes BBC Cymru

    Yn ôl CBI Cymru, mae cyflogaeth ymhlith pobl ifanc yng Nghymru tua 54%, gan eithrio myfyrwyr.

    Dylai’r ystadegyn hwnnw, meddai'r grŵp yn eu maniffesto busnes, danio'r clychau larwm i wleidyddion wrth i brinder sgiliau gynyddu ac i rai pobl ifanc barhau’n ansicr am eu dyfodol.

    Mae’r holl brif bleidiau’n cytuno bod prentisiaethau’n ganolog i wella cyfleoedd, ond maen nhw'n anghytuno ynghylch sut i wneud hynny.

    Bydd pleidleiswyr iau’n gweld bod y prif wahaniaethau rhwng y pleidiau gwleidyddol yn canolbwyntio ar ragor o leoedd prentisiaeth, mwy o addasu yn ôl gofynion yr economi, a newid y mathau o swyddi y mae Cymru’n hyfforddi ar eu cyfer.

  14. Pobl ifanc – eu cadw a'u denu'n ôl i Gymruwedi ei gyhoeddi 21:16 GMT+1 28 Ebrill

    Mae Eva Julien yn fyfyrwraig chweched dosbarth o Gaerdydd ac mae ei chwestiwn hi ynglŷn â gwneud Cymru'n lle mwy deniadol i ieuenctid y wlad.

    Gyda phobl ifanc 16 ac 17 mlwydd oed yn gymwys i bleidleisio y tro hwn, a fydd atebion y pleidiau i bedwerydd cwestiwn y noson yn llwyddo i ennill eu pleidlais?

    Cwestiwn 4: Sut fydd eich plaid yn gwneud Cymru yn lle gwell i bobl ifanc a’u denu’n ôl os ydynt yn gadael i fynd i brifysgol?
  15. Thomas heb gondemnio sylw 'Welsh lad?'wedi ei gyhoeddi 21:15 GMT+1 28 Ebrill

    Elliw Gwawr
    Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

    Mae Plaid Cymru wedi cyhuddo Arron Banks, aelod blaenllaw o Reform UK o hiliaeth ac o gwestiynu Cymreictod un o ymgyrchwyr du y blaid, mewn sylw ar y cyfryngau cymdeithasol.

    Fe ysgrifennodd Arron Banks: "Welsh lad?" ar wefan X, mewn ymateb i fideo gan Blaid Cymru oedd wedi ei gyflwyno gan drefnydd cymunedol du o ardal Tre-biwt yng Nghaerdydd.

    Mynnodd wrth BBC Cymru mai jôc oedd y sylw. Heno fe gafodd Dan Thomas arweinydd Reform yng Nghymru sawl cyfle i gondemnio’r sylw, ond wnaeth o ddim.

  16. Pwyso a mesur mewnfudowedi ei gyhoeddi 21:13 GMT+1 28 Ebrill

    Mae Darren Millar yn dweud y byddai'n "anghyfrifol" i unrhyw wleidydd anwybyddu mewnfudo.

    "Mae'r cynllun Cenedl Noddfa yn gwario arian ar fewnfudwyr waeth sut maen nhw'n cyrraedd yma yng Nghymru," meddai.

    Dywedodd Rhun ap Iorwerth fod "goddefgarwch yn rhywbeth y dylai pob un ohonom fod eisiau ei gofleidio bob dydd".

    "Byddwn yn sefyll dros yr etifeddieth falch sydd gan Gymru fel cenedl sy'n croesawu'r rhai sy'n ffoi rhag erledigaeth," meddai.

    Dywed Morgan fod angen mynd i'r afael â'r "realiti" nid y "myth". "Mae nifer y ceiswyr lloches yng Nghymru yn anhygoel o isel," meddai hi.

    Dywedodd Slaughter iddo dyfu i fyny yn Ne Affrica yn ystod cyfnod apartheid, ac mae'n fframio'r ddadl mewnfudo fel un "hiliol".

    "Rwy'n gwybod ble mae'r rhethreg hiliol hon yn dod i ben," meddai. "Mae angen i ni gofio bod gan eiriau effaith."

  17. 'Onid allwn ni i gyd fyw gyda'n gilydd?'wedi ei gyhoeddi 21:11 GMT+1 28 Ebrill

    Mae aelod o'r gynulleidfa wedi erfyn yn angerddol wrth siarad am yr amrywiaeth sy'n bodoli o fewn ei theulu.

    Dywedodd ei bod hi'n chwarter Gwyddeles, ei gŵr yn hanner Sais a bod ganddi ddwy ferch-yng-nghyfraith o Sbaen ac Albania.

    "Rydym ni i gyd yn fewnfudwyr," meddai hi i gymeradwyaeth y gynulleidfa.

    "Onid allwn ni i gyd fyw gyda'n gilydd?"

    Menyw â gwallt llwyd
  18. BBC Verify

    A yw Cymru'n gwario arian ar blannu coed yn Uganda?wedi ei gyhoeddi 21:10 GMT+1 28 Ebrill

    Cafodd arweinydd y Ceidwadwyr, Darren Millar, ei herio gan arweinydd y Blaid Werdd, Anthony Slaughter, i esbonio sut y byddai'n torri trethi ac nid gwasanaethau.

    Yn ei ateb, dywedodd: “Byddwn yn cau’r llysgenadaethau bach hynny dramor na ddylai Llywodraeth Cymru hyd yn oed fod yn eu hagor… byddwn yn sicrhau nad ydym yn gwario arian yn plannu coed yn Uganda na chanŵod solar yn yr Amazon.”

    Mae gan Lywodraeth Cymru 20 o swyddfeydd tramor mewn 11 gwlad (Gwlad Belg, Canada, Tsieina, Iwerddon, Ffrainc, yr Almaen, India, Japan, Qatar, yr Emiraethau Arabaidd Unedig a'r Unol Daleithiau) lle'r oedd yn cyflogi 43 o staff ym mis Ionawr 2025, ar gost o tua £4.7 miliwn y flwyddyn, yn ôl adroddiad diweddar gan bwyllgor yn y Senedd.

    Mae Millar wedi galw o'r blaen ar Lywodraeth Cymru i gau'r "llysgenadaethau bach" hynny oherwydd bod gweinidogion y DU yn gyfrifol am bolisi tramor a chysylltiadau rhyngwladol. Dywedodd Llywodraeth Cymru fod y swyddfeydd yn "cysylltu Cymru â'r byd", yn denu masnach a buddsoddiad ac yn cefnogi busnesau Cymru.

    Mae ail ran yr honiad yn cyfeirio at ddau brosiect a dderbyniodd gyllid gan Lywodraeth Cymru.

    Y cyntaf oedd £55,000 ar gyfer adeiladu cwch sy'n cael ei bweru gan yr haul ar gyfer y Wampís, cymuned o tua 15,000 sy'n frodorol i Amazon Periw. Dywedodd Llywodraeth Cymru yn 2024 fod y cyllid i gefnogi "nod y Wampís o drawsnewid i ynni adnewyddadwy 100%".

    Yr ail oedd cynllun plannu coed yn Uganda dros 15 mlynedd ar gost o £270,000 y flwyddyn. Mae Llywodraeth Cymru yn dweud fod y prosiect yn helpu'r "gymuned i wella arferion amaethyddol ac yn cefnogi swyddi i fenywod".

    Er nad oes unrhyw fudd uniongyrchol i economi Cymru, mae'r llywodraeth yn dweud bod y prosiect yn "helpu i liniaru newid hinsawdd i bawb".

    Dywed David Phillips o'r Sefydliad Astudiaethau Cyllidol (IFS) fod y prosiectau hyn a phrosiectau eraill Llywodraeth Cymru sy'n cefnogi mentrau hinsawdd ledled y byd yn cyfateb i £1m y flwyddyn ac yn cynrychioli 0.004% o gyllideb Llywodraeth Cymru.

  19. 'Gwrando ar fwyafrif Cymru' ynghylch mewnfudowedi ei gyhoeddi 21:05 GMT+1 28 Ebrill

    Dywedodd Dan Thomas nad yw "gwrando ar y rhan fwyaf o bobl Cymru yn gêm beryglus".

    Mae'n cyhuddo pleidiau eraill o golli cefnogaeth oherwydd nad ydyn nhw'n gwrando, ac yn honni bod 49% o bobl Cymru eisiau cael gwared ar bolisi Cenedl Noddfa.

    Cafodd ei herio ar ddyfyniad blaenorol o'i gyfnod fel arweinydd Cyngor Barnet, a bod gan y fwrdeistref honno yn Llundain "hanes balch o ddarparu lloches i'r rhai sy'n ffoi rhag erledigaeth".

    "Roedd hynny cyn i'r llifddorau gael eu hagor," meddai.

    "Roedd y ffaith i mi groesawu hynny yn dangos nad ydym yn hiliol."

  20. Mewnfudo 'wedi tanio'r ddadl'wedi ei gyhoeddi 21:04 GMT+1 28 Ebrill

    Elliw Gwawr
    Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

    Er nad yw mewnfudo yn fater sydd wedi'i ddatganoli, mae wedi bod yn bwnc llosg yn yr etholiad yma, ac yn sicr wedi tanio'r ddadl yma heno.

    Mae Reform a'r Ceidwadwyr, sydd am weld mwy o reolaeth ar fewnfudo, yn dadlau na ddylai Llywodraeth Cymru fod yn gwario arian y polisi cenedl noddfa.

    Polisi yw hwn sy'n anelu i helpu ffoaduriaid a cheiswyr lloches sydd wedi'u lleoli yng Nghymru i integreiddio a chael mynediad at wasanaethau cyhoeddus ac sy'n bennaf sydd wedi elwa pobl o Wcráin.

    Mae Plaid Cymru, Llafur, y Democratiaid Rhyddfrydol a'r Blaid Werdd yn cefnogi'r polisi, a heno wedi dadlau bod angen bod yn fwy goddefgar.