
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, မြန်မာသံအမတ်ဟောင်း ဦးကျော်စွာမင်းဗြိတိန်ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးဟောင်း ဦးကျော်စွာမင်းဟာ မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်တွေကို လက်မခံဘဲဆန့်ကျင်ခဲ့တာကြောင့် ရာထူးကနေ ဖယ်ရှားခံရပြီးနောက် သံတမန်နေအိမ်ကနေ ပြောင်းရွှေ့မပေးဘဲ ခွင့်ပြုချက်မရှိဆက်လက်နေထိုင်မှုနဲ့
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က လန်ဒန်တရားရုံးမှာ တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး လအနည်းငယ်အကြာမှာ ဦးကျော်စွာမင်းဟာ မြန်မာနိုင်ငံက အရပ်သားခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ပြန်လွှတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပြီးနောက် သံရုံးထဲ ဝင်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရပါတယ်။
နောက်ပိုင်းမှာတော့ သူ့နေရာကို အဲဒီအချိန်က စစ်ကောင်စီဘက်က သံအမတ်အဆင့်မဟုတ်တဲ့ သံရုံးအကြီးအကဲ တစ်ယောက်က အစားထိုးတာဝန်ယူခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဦးကျော်စွာမင်းဟာ လန်ဒန်အနောက်မြောက်ပိုင်းမှာရှိတဲ့ သံအမတ်နေအိမ်ကနေ ထွက်ခွာဖို့ ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး လက်ရှိအချိန်အထိ အဲဒီမှာ နေထိုင်နေပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလကနေ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအထိ အဲဒီနေအိမ်မှာ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ နေထိုင်ခဲ့မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရပါတယ်။
ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ နေထိုင်ခဲ့မှုဆိုကာ မြန်မာသံရုံးဘက်က ဗြိတိန်ရဲတပ်ဖွဲ့ထံ တိုင်ကြားခဲ့ရာကနေ အမှုဖြစ်မြောက်နိုင်တဲ့ အခြေအနေရှိတယ်လို့ သတ်မှတ်ခံရပြီးနောက် ဗြိတိန်အစိုးရရဲ့ တရားစွဲဆိုရေးအဖွဲ့က တရားလိုအဖြစ် ဆက်လက်တရားစွဲဆိုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အသက် ၆၈ နှစ်အရွယ် ဦးကျော်စွာမင်းကတော့ လက်ရှိ မြန်မာအစိုးရဟာ တရားဝင်မှုမရှိဘူးလို့ ခုခံထားပါတယ်။
အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်ကနေ သမ္မတဖြစ်လာတဲ့ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ အစိုးရဟာ အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲလို့ ဝေဖန်သူတွေနဲ့ အနောက်နိုင်ငံအစိုးရတွေက ပြောဆိုထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာတာဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီအစိုးရမှာ သူ့ကို နေအိမ်ကနေ ထွက်ခိုင်းပိုင်ခွင့် မရှိဘူးလို့ ဦးကျော်စွာမင်းက ပြောပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တရားလိုဘက်ကတော့ ဦးကျော်စွာမင်းရဲ့ သံအမတ်ရာထူးကို မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက တရားဝင် ရုပ်သိမ်းခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ တရားစွဲဆိုမှုအပေါ် ခုခံချေပနိုင်တဲ့ အကြောင်းပြချက် မရှိဘူး လို့ ပြောပါတယ်။
ဦးကျော်စွာမင်းဟာ Westminster Magistrates’ Court မှာ တရားရင်ဆိုင်နေချိန် တရားလိုရှေ့နေ လူးဝစ် အုတ်ကလီ ကတော့ သူ့ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီး မကြာခင်မှာ သံအမတ်ရာထူးကနေ ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့ပြီး သံအမတ်နေအိမ်ဖြစ်တဲ့ Myanmar House ကနေ ထွက်ခွာပေးဖို့ အမိန့်ပေးခဲ့တယ်လို့ တရားရုံးကို လျှောက်ထားပါတယ်။
အုတ်ကလီ က မြန်မာအာဏာပိုင်တွေဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလလယ်မတိုင်မီ “နိုင်ငံပိုင်ပစ္စည်းတွေကို လွှဲပြောင်းပေးဖို့” ဦးကျော်စွာမင်းကို ညွှန်ကြားခဲ့တယ်လို့ တရားရုံးကို ပြောပါတယ်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း သံအမတ်နေအိမ်ကနေ ထွက်ခွာဖို့ သူ့ကို ပြောကြားခဲ့ပေမယ့် ဦးကျော်စွာမင်းက လိုက်နာခဲ့ခြင်းမရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
“သံအမတ်အဖြစ် Myanmar House မှာ နေထိုင်ခွင့်ရထားသူဖြစ်ပေမဲ့ အဲဒီရာထူးကနေ ဖယ်ရှားခံရပြီးနောက် သံတမန်နေအိမ်ကနေ ထွက်ခွာဖို့ ငြင်းဆန်ခဲ့တာကြောင့် သံတမန်နေအိမ် ကျူးကျော်မှု ကျူးလွန်တယ်လို့ ဆိုရမှာဖြစ်ပါတယ်” လို့ အုတ်ကလီ က ပြောပါတယ်။
ဦးကျော်စွာမင်းကတော့ သူ အပြစ်မရှိကြောင်း ထွက်ဆို ထားပြီး သူ့ရှေ့နေ ဒေးဗစ်ပယ်ရီ က သူ့အမှုသည်ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ဟာ “မြန်မာအစိုးရဟာ တရားဝင်မှုမရှိဘူး” ဆိုတာဖြစ်တယ်လို့ တရားရုံးကို ပြောပါတယ်။
“စစ်အာဏာပိုင်တွေဟာ သံတမန်လိပ်စာမှာ သူ့ကို နေထိုင်ခွင့်ပေးထားမှုကို တရားဝင် ရုပ်သိမ်းနိုင်မှာမဟုတ်သလို အဲဒီပိုင်ဆိုင်မှုကိုလည်း တရားဝင် အသုံးပြုခွင့် မရှိပါဘူး” လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရားလိုဘက်ကတော့ ဗြိတိန်အပါအဝင် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံအများစုက မြန်မာအစိုးရအပေါ်မှာ တရားဝင်အသိအမှတ်မပြုထားပေမဲ့ ဒါဟာ အမှုအပေါ် ခုခံချေပနိုင်တဲ့ အကြောင်းပြချက် မဖြစ်ဘူး လို့ ဆိုပါတယ်။
“သူ့ရဲ့ တရားဝင် နေထိုင်ခွင့်နဲ့ သံအမတ် ဒါမှမဟုတ် သံတမန်အဖွဲ့အကြီးအကဲအဖြစ် အဲဒီနေရာမှာ နေထိုင်ခွင့်အားလုံးကို တရားဝင် ရုပ်သိမ်းပြီးဖြစ်တယ်လို့ ကျွန်မတို့ဘက်က တင်ပြပါတယ်” လို့ အုတ်ကလီ က ပြောပါတယ်။
သူက ဆက်ပြီး “ဒီတရားခံက အာဏာသိမ်းမှုရဲ့ ရလဒ်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အစိုးရဖွဲ့စည်းပေါ်ပေါက်လာပုံကို အသိအမှတ်မပြုချင်တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်မတို့ဘက်က တင်ပြရရင် အဲဒါဟာ ဒီအမှုနဲ့ မသက်ဆိုင်ပါဘူး” လို့ ပြောပါတယ်။