
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Reuters
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုက ရိုဟင်ဂျာကလေးငယ်ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ ရောက်ရှိနေသူအားလုံးကို မြန်မာဘက်ကနေ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာသူတွေအဖြစ် ပြောဆိုနေမှုတွေအပေါ် စိုးရိမ်တယ်ဆိုပြီး စက်တင်ဘာ ၃ ရက် မှာ နေပြည်တော် က ငြင်းဆိုထုတ်ပြန်ပါတယ်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်က ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံအချို့ရဲ့ ကြေညာချက်တွေနဲ့ ပြောဆိုချက်တွေအပေါ် တုံ့ပြန်ချက်ဆိုတဲ့နာမည်နဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ အဲဒီလို ဖော်ပြထားတာပါ။
ဒါ့အပြင် နေပြည်တော်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ မရှိတဲ့ လူမျိုးအမည်ကို လွဲမှားစွာ သုံးစွဲဖော်ပြနေမှုကို ပြတ်သားစွာ ကန့်ကွက်ကြောင်းနဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ဖြစ်စဉ်တွေအပေါ် နိုင်ငံရေးရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အကျိုးအမြတ်ရစေဖို့ ထုတ်ပြန်ပြောဆိုနေမှုတွေကို လက်မခံဘဲပယ်ချတယ်ဆိုပြီး ဖော်ပြထားပါတယ်။
အဲဒီလို ပြောဆိုမှုတွေဟာ မြန်မာနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့ကြား သဘောတူညီထားတဲ့ နေရပ်စွန့်ခွာသူတွေ ပြန်လည်လက်ခံရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို အထောက်အပံ့မဖြစ်ဘူးလို့ ထည့်ပြောထားပါတယ်။
လူမျိုးအမည်ကို လွဲမှားစွာ သုံးစွဲဖော်ပြနေတယ်လို့ ဆိုထားပေမဲ့ ဘယ်လူမျိုးအမည်ကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုတာလဲဆိုတာကို တိတိကျကျ ထည့်ပြောထားတာ မရှိပါဘူး။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နောက်ပိုင်း ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ နယ်မြေရှင်းလင်းရေး စစ်ဆင်ရေးတွေကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ ၇ သိန်းခန့် မြန်မာနိုင်ငံကနေ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဘက် ထွက်ပြေးခဲ့ကြရတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး UNHCR က ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
UNHCR ရဲ့ ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအချက်အလက်အရ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၅ ရက်နောက်ပိုင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို အသစ်ရောက်ရှိလာသူ ၆၂၁,၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး အဲဒီမတိုင်ခင်ကတည်းက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ ရောက်ရှိနေသူ ၃၀၇,၅၀၀ ခန့် ရှိတယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေကတော့ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်မြောက်ပိုင်းက နယ်မြေရှင်းလင်းမှု စစ်ဆင်ရေးတွေအတွင်း ရိုဟင်ဂျာအရပ်သားတွေ သတ်ဖြတ်ခံရတာ၊ အမျိုးသမီးတွေ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်ခံရတာ၊ ကျေးရွာတွေ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရတာနဲ့ လူဦးရေ အစုလိုက်အပြုံလိုက် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရတာတွေကို မှတ်တမ်းတင်ထားတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ပြောဆိုထားပါတယ်။
ဒါအပြင် ARSA အဖွဲ့ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ အရပ်သားတွေကို သတ်ဖြတ်မှုတွေ ရှိခဲ့ကြောင်းကိုလည်း လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက ဖော်ပြထားပါတယ်။ တဖက်မှာလည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်မြောက်ပိုင်းက စစ်တပ်ရဲ့ နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး ICJ မှာ တရားစွဲဆိုထားပါတယ်။
မြန်မာဘက်ကတော့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု စွဲချက်တွေကို ငြင်းဆိုထားပါတယ်။
နေပြည်တော်ရဲ့ ၂၀၁၆ စက်တင်ဘာ ၃ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်မှာတော့ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ဘင်္ဂါလီတွေ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဘက်ကို နေရပ်စွန့်ခွာမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒါအပြင် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ဖြစ်စဉ်ဟာ ARSA - အာဆာအဖွဲ့ရဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အကွက်ချကြိုတင်စီစဉ် တိုက်ခိုက်မှုကနေ စတင်ခဲ့တာဆိုပြီးလည်း နေပြည်တော်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ထပ်မံပြောဆိုထားပါတယ်။
နေပြည်တော်ရဲ့ ဒီကနေ့ ထုတ်ပြန်ချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရိုဟင်ဂျာအရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားတဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့တွေကတော့ တုံ့ပြန်ချက်တွေမရှိသေးသလို ဘီဘီစီက ရိုဟင်ဂျာအရေးလှုပ်ရှားတဲ့အဖွဲ့တချို့ကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းဖို့ကြိုးစားနေပါတယ်။
ရခိုင်ကနေ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်ကို ထွက်ပြေးခဲ့တဲ့ ရိုဟင်ဂျာလူဦးရေနဲ့ ပတ်သက်လို့ နေပြည်တော်ရဲ့ အချက်အလက်က မှားယွင်းနေပြီး ကုလသမဂ္ဂမှာ မှတ်တမ်းတင်ထားတာကသာ မှန်ကန်ကြောင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောလာပါတယ်။
နေပြည်တော်ရဲ့ ဒီထုတ်ပြန်ချက်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့သြဂုတ်နှောင်းပိုင်း က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် မိုဟာမက် တိုဖစ်-အူရ်-ရာဟ်မန်က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ် ဦးကျော်စိုးမိုးကိုခေါ် ယူတွေ့ဆုံခဲ့မှုနဲ့ ဆက်စပ်တယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။
ရိုဟင်ဂျာအရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဩဂုတ် ၁၅ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်အပေါ် ဦးကျော်စိုးမိုးကိုခေါ် ယူတွေ့ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်က ကန့်ကွက်ချက်တွေကို ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာရောက်နေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာဦးရေ ၁ သန်းကျော်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ ပြောဆိုချက်တွေက မှားယွင်းနေကြောင်း နေပြည်တော် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက သြဂုတ် ၁၅ ရက်မှာထုတ်ပြန်ခဲ့တာကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဘက်က ဦးကျော်စိုးမိုးကို ခေါ်ယူတုံ့ပြန်ခဲ့တယ်လို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
နှစ်နိုင်ငံ သဘောတူညီချက်တွေအရ ရိုဟင်ဂျာတွေရဲ့ အထောက်အထား စိစစ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို လုပ်ဆောင်ဖို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်က တောင်းဆိုထားပါတယ်။
စာရင်းကောက်ယူထားတာမှာလည်း ၂၀၁၇ နောက်ပိုင်းမှာ ရခိုင်ကနေ နေရပ်စွန့်ခွာလာတဲ့ဦးရေ၊ ဒုက္ခသည်စခန်းမှာမွေးဖွားတဲ့ကလေးသူငယ် ဦးရေကိုလည်း ထည့်သွင်းတွက်ချက်ဖို့လိုကြောင်းပါ ထည့်ပြောထားပါတယ်။
ဒါအပြင် ရိုဟင်ဂျာတွေကို “ဘင်္ဂါလီ” လို့ ခေါ်ဆိုထားတာကိုလည်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်က ကန့်ကွက်ပြီး ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ ကိုယ်ပိုင်လူမျိုးရေးအမှတ်သညာရှိသူတွေဖြစ်ပြီး မြန်မာအာဏာပိုင်တွေကလည်း မကြာသေးခင်အချိန်အထိ အဲဒီအချက်ကို လက်ခံထားခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာထည့်ပြောထားပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်ကတော့ ဒီပြဿနာရဲ့ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ဖြေရှင်းချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေ ရခိုင်ပြည်နယ်ကို လုံခြုံ၊ ဂုဏ်သိက္ခာရှိပြီး မိမိဆန္ဒအလျောက် ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်ရေး ဖြစ်တယ်လို့ ထပ်မံပြောခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မြန်မာသံအမတ် ဦးကျော်စိုးမိုးကတော့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်က ပြောကြားတဲ့ အချက်တွေကို မြန်မာအစိုးရ ဘက်ကို ပြန်လည်တင်ပြပေးမယ်လို့ ပြောခဲ့ကြောင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်ထဲထည့်ပြောထားပါတယ်။
အဲဒီနောက် စက်တင်ဘာ ၃ ရက်မှာ နေပြည်တော်ရဲ့ ဒီထုတ်ပြန်ချက်ထွက်လာတာလို့ နားလည်ရပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ အေဂျင်စီ UNHCR ကတော့ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အကြမ်းဖက်တွေနဲ့ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းတွေက လွတ်မြောက်ဖို့ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် ၁ ဒသမ ၁၈ သန်းကျော်ဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံကို ထွက်ပြေးခိုလှုံခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီအရေအတွက်ဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လအထိစာရင်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။