တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု, အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့် နဲ့ တရုတ်သမ္မတ ရှီ တွေ့ဆုံမှု ဘာတွေဆက်ဖြစ်နေလဲ

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကစတားလင့်ခ်ရဲ့မူဝါဒအသစ် တော်လှန်ရေးနယ်မြေက စက်တွေအပေါ်ဘယ်လိုသက်ရောက်မလဲ

   စက်ပိုင်ရှင်ရဲ့ မျက်နှာဖော်ပြရမယ်ဆိုတဲ့ စတားလင့်ခ်ရဲ့မူဝါဒအသစ်ကြောင့် တော်လှန်ရေးနယ်မြေက အင်တာနက်အသုံးပြုတွေ စက်မှတ်ပုံတင်ဖို့အတွက် အခက်ကြုံနေရတယ် လို့ တော်လှန်ရေးအသိုင်းအဝိုင်းကနေ သိရပါတယ်။

   နိုင်ငံတချို့မှာ ဒေသအာဏာပိုင်တွေကသတ်မှတ်လိုက်တဲ့စည်းမျဉ်းတွေကြောင့် သုံးစွဲသူတွေရဲ့ အချက်အလက်တွေကိုစုဆောင်းတာဖြစ်ကြောင်း စတားလင့်ခ် ဘက်ကလည်း တရားဝင်ကြေညာထားပါတယ်။

   စတားလင့်ခ်အင်တာနက်အသုံးပြုသူရဲ့ တရားဝင်နာမည်နဲ့ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ပေါ်က နာမည်တူညီရမှာဖြစ်ပြီး Live Photo လို့ခေါ်တဲ့ ကင်မရာချက်ချင်းဖွင့်ပြီး ဓာတ်ပုံရိုက်ပေးရတဲ့ အချက်အလက်အသစ်တွေ တောင်းခံလာတာပါ။

   “အရင်က စတားလင့်ခ်အကောင့်တွေဖွင့်ကာစ ဒါမျိုးမတောင်းတော့ အကောင့် ဖွင့်တဲ့အချိန် အဆင်ပြေသလိုနာမည်ပေးခဲ့တာပေါ့။ တချို့စက်တွေက ID တင်တာမှာပြဿနာတက်နေတယ်။ အမတို့ဆို စက်မှာပေးထားတဲ့နာမည်ကတခု ပက်စပို့နာမည်ကတခုဖြစ်တော့ အချက်အလက်တင်တာကို စတားလင့်ခ်ကလက်မခံဘဲ ပယ်ချလိုက်တယ်” လို့ ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်မှာ စတားလင့်ခ်အင်တာနက်သုံးတဲ့ စက်ပိုင်ရှင်တဦးက ပြောပါတယ်။

   စတားလင့်ခ်ကိုလက်ဝယ်ရှိသူဟာ စက်အကောင့်ကို အက်ပလီကေးရှင်းနဲ့တဆင့် ချိတ်ဆက်ထားရပြီး အဲဒီမှာ မှတ်ပုံတင်ရမယ့်အချက်အလက်အသစ်တွေ တောင်းခံနေတာပါ။ တောင်းခံစာရပြီး ၂၅ ရက်အတွင်း မှတ်ပုံတင်ရမယ်လို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

   မြန်မာမှာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တော်လှန်ရေးအားကောင်းတဲ့ဒေသတွေကို စစ်တပ်က အင်တာနက်ဖြတ်တောက်ခဲ့တာကြောင့် ဂြိုဟ်တုသုံးအင်တာနက် စတားလင့်ခ်ကို တော်လှန်ရေး အင်အားစုတွေက သုံးစွဲနေရတာဖြစ်ပါတယ်။

   တော်လှန်ရေးဒေသတချို့က ကန့်သတ်ခံ စတားလင့်ခ်အင်တာနက်နဲ့ လုံခြုံရေးပြဿနာ

   တော်လှန်ရေးနယ်မြေတွေက စတားလင့်ခ် အင်တာနက်ကဖေးဆိုင်

2. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကSCEF ဖွဲ့စည်းပုံထဲ ဖက်ဒရယ်ယူနစ်တွေ ပါဝင်နိုင်ရေးဆွေးနွေးမှုတွေစတင်

   ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေးဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံထဲမှာ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အစိုးရနဲ့ လွှတ်တော် ပါဝင်နိုင်ရေးအတွက် နှစ်ဖက်ဆွေးနွေးမှုတွေ စတင်နေပြီလို့ ယူနစ်အစိုးရဘက်က ပြောပါတယ်။

   အဲဒီအတွက် ဆွေးနွေးမှုကို မေ ၁၃ ရက်မှာ အွန်လိုင်းကတဆင့် ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး SCEF ရဲ့ “ပြည်နယ်/ဖက်ဒရယ်ယူနစ်/ERO ကိုယ်စားပြုမဏ္ဍိုင်” ထဲမှာ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ပါဝင်နိုင်ရေးအတွက် အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

   “SCEF ကို မဏ္ဍိုင် ၃ ခုနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာဖြစ်တဲ့အတွက် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အနေနဲ့ ပြည်နယ်/ဖက်ဒရယ်ယူနစ်/ERO ကိုယ်စားပြုမဏ္ဍိုင်ကနေ ပါဝင်နိုင်ဖို့ ဆွေးနွေးတာပါ” လို့ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလအစိုးရရဲ့ စီမံကိန်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ကိုခန့်ဝေဖြိုးက ပြောပါတယ်။

   SCEF ဖွဲ့စည်းပုံမှာပါဝင်တဲ့ မဟာဗျူဟာနဲ့ မူဝါဒရေးရာ ဦးဆောင်အဖွဲ့၊ စစ်မဟာဗျူဟာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးကော်မတီ၊ မူဝါဒရေးရာအကြံပေးအဖွဲ့၊ အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့နဲ့ ကဏ္ဍအလိုက်လုပ်ငန်းအဖွဲ့တွေထဲမှာ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အစိုးရ၊ လွှတ်တော်တို့က ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမယ့်ပုံစံနဲ့ပတ်သက်ပြီးလည်း ဆက်လက်ဆွေးနွေးဖို့ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။

   NUG ကလည်း မေ ၁၃ ရက် တွေ့ဆုံမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတင်းထုတ်ပြန်ထားပြီး SCEF နဲ့ ယူနစ်အစိုးရကြားဆွေးနွေးနေတဲ့ အကြောင်း ပထမဆုံးထုတ်ပြန်ချက်လည်းဖြစ်ပါတယ်။

   ဒါ့အပြင် အခုတရားဝင်ဆွေးနွေးနေကြောင်းထုတ်ပြန်တဲ့ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အပြင် မန္တလေး၊ မကွေးနဲ့ မွန် ဖက်ဒရယ်ယူနစ် တို့ကလည်း SCEF နဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေစလုပ်နေပြီလို့ SCEF နဲ့ နီးစပ်သူတစ်ဦးထံက ဘီဘီစီက သိရှိရပါတယ်။

   SCEF ကို NUG၊ CRPH နဲ့ K3C လို့ လူသိများတဲ့ ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO)၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) ၊ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) တို့အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

   SCEF ဖွဲ့စည်းပုံမှာ “ပြည်နယ်/ဖက်ဒရယ်ယူနစ်/ERO အစုဖွဲ့”၊ “ပြည်သူ့ကိုယ်စားပြုအစုဖွဲ့” နဲ့ “အမျိုးသမီးကိုယ်စားပြုအစုဖွဲ့” ဆိုတဲ့ မဏ္ဍိုင် ၃ ခု ပါဝင်ပါတယ်။

   SCEF ကအခုလိုတွေ့ဆုံနေတာနဲ့ တပြိုင်နက်တည်းမှာ NUG နဲ့ စစ်ကိုင်း၊ မကွေးကဖက်ဒရယ်ယူနစ်အစိုးရတွေ ဆက်တိုက်တွေ့ဆုံကာ အာဏာခွဲဝေရေးအတွက် ဆွေးနွေးနေကြပါတယ်။

   ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပဋိညာဉ် (FDC) အပိုင်း ၂ မှာ တော်လှန်ရေးမအောင်မြင်ခင်ကာလ တနည်းအားဖြင့် ကြားကာလအတွက် တိုင်းဒေသကြီးအပိုင်းအခြားတွေကို ပြည်နယ်/ ဖက်ဒရယ်ယူနစ်လို့ ခေါ်ဆိုရမယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါဝင်လာကာ ယူနစ်အစိုးရတွေပေါ်လာပါတယ်။

3. လွန်ခဲ့သော ၃ နာရီ ကမြန်မာမှာ တရုတ်ငွေနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ ဘာကြောင့် ခွင့်ပြုတာလဲ

   အမေရိကန်ရဲ့အရေးယူဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေနဲ့ နိုင်ငံခြားဝင်ငွေကျဆင်းမှုတွေကြောင့် ကြုံနေရတဲ့ ဒေါ်လာအကျပ်အတည်းကို လျှော့ချဖို့ နေပြည်တော်အစိုးရဟာ တရုတ်ယွမ်ငွေအပါအဝင် သူ့ မဟာမိတ်နိုင်ငံတွေရဲ့ငွေကြေးတွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ဖလှယ်ပြီး ကုန်သွယ်ဖို့ ပြင်လာနေပါတယ်။ ဒေါ်လာအသုံးပြုတာကို လျှော့ချပြီး တိုက်ရိုက်ငွေပေးချေ ကုန်သွယ်နိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ အဲဒီအစီအစဉ်ထဲမှာ မြန်မာမှာ တရုတ် ယွမ်ငွေနဲ့ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပြုလုပ်ခွင့်ပေးလိုက်တာလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

   မတ်လ ၁၆ ရက်ကစလို့ တရုတ်ယွမ်ငွေနဲ့ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ပြုလုပ်နိုင်တယ်လို့ ဗဟိုဘဏ်က ခွင့်ပြုလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာ-တရုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအသင်း(MCITP)ရဲ့အဆိုအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ကနေ လာမယ့် ငါးနှစ်အတွင်း တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကနေ ယွမ်ငွေ ၃ ထရီလီယံကျော် ဝင်ရောက်လာဖို့ မြန်မာဘက်က မျှော်လင့်နေပါတယ်။

   ဒါဟာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ယွမ်ငွေသုံးစွဲမှု ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစေဖို့ ရည်ရွယ်ထားတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ စီးပွားရေးလေ့လာသူတချို့က ရှုမြင်ကြပါတယ်။

   စီးပွားရေးနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကဏ္ဍတွေအပြင် ဆေးဝါးတင်သွင်းမှုကနေ လက်နက်ဝယ်ယူမှုအထိ ဒေါ်လာအပေါ် မှီခိုနေရတဲ့ငွေပေးချေမှုတွေကို ယွမ်ငွေနဲ့ တိုက်ရိုက်အစားထိုးဖလှယ်နိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှု တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ကြတဲ့ ဆောင်းပါးအပြည့်အစုံကို ဒီလင့်ခ် နှိပ်ပြီး ဆက်ဖတ်နိုင်ပါတယ်။

4. လွန်ခဲ့သော ၄ နာရီ ကထရမ့်နဲ့ ရှီတွေ့ဆုံမှု - စူပါအင်အားကြီး အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ဆက်ဆံရေးကိုဘယ်လိုပုံဖော်ပေးနိုင်မလဲ

   ထရမ့်အတွက်တော့ အမေရိကန်- တရုတ် ဆက်ဆံရေးဟာ ဦးစားပေးအဖြစ် ရှေ့တန်းမရောက်တာ လနဲ့ချီ ကြာမြင့်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။ အီရန်နဲ့ဆက်ဖြစ်နေတဲ့ စစ်ပွဲ၊ အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းမှာဖြစ်နေတဲ့စစ်ရေးနဲ့ ပြည်တွင််းကိစ္စရပ်တွေကို သူ အာရုံစိုက်နေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအခြေအနေဟာ အခုသီတင်းပတ်အတွင်းမှာပဲ ပြောင်းလဲသွားပါတယ်။

   ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအနာဂတ်၊ ထိုင်ဝမ်နဲ့ တင်းလာတဲ့ဆက်ဆံရေးနဲ့ နည်းပညာမြင့်မြင့်တွေအရေးဟာ ရလဒ်ပြတ်ပြတ်သားသား ထွက်ရမယ့်ကိစ္စတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။

   စီးပွားရေးအရဆိုရင်တော့ အမေရိကန်နဲ့ ဆက်ဖြစ်နေတဲ့ကုန်သွယ်စစ်၊ အီရန်မှာ ဖြစ်နေတဲ့စစ်ပွဲကိစ္စတွေဟာ သမ္မတရှီအတွက် သတင်းကောင်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

   ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရေးအရနဲ့ အယူအဆသဘောတရားအရဆိုရင်တော့ ဒါတွေက သူ့အတွက် လက်ဆောင်ဖြစ်နိုင်ပြီး ဒီကိစ္စတွေမှာ သူ့ဘက်က အသာစီးရမယ့်အနေအထားလို့ သူ ခံစားမိမှာပါ။ အခုအလည်အပတ်ခရီးစဉ်ဟာ လာမယ့်နှစ်တွေအတွင်း အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်တို့ရဲ့ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှု ဒါမှမဟုတ် ပဋိပက္ခအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ် တည်မှုလည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

   အပြည့်အစုံကို ဒီလင့်ခ် ကို နှိပ်ပြီး ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

5. လွန်ခဲ့သော ၄ နာရီ ကတရုတ်က အီရန်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေမထောက်ပံ့တော့ဘူးလို့ ထရမ့်ပြော

   သမ္မတနှစ်ဦး မနေ့က ဘေကျင်းမှာတွေ့ဆုံပြီးတဲ့နောက် အီရန်ကို စစ်ဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်းတွေ မပေးတော့ဘူးလို့ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်က ကတိပေးခဲ့တယ်လို့ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ပြောပါတယ်။

   ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ တရုတ်ဘက်ကတုံ့ပြန်ချက်ကို အခုထိမရသေးပါဘူး။

   အီရန်စစ်ပွဲအကြောင်း နှစ်နိုင်ငံသမ္မတတွေဆွေးနွေးတဲ့အခါ အမေရိကန်က တရုတ်ကို ကူညီပေးရာရောက်တဲ့အကြောင်းထည့်ပြောခဲ့တယ်လို့ သမ္မတ ထရမ့်က Fox သတင်းဌာနနဲ့ သီးသန့် အင်တာဗျူးမှာ ဖြေခဲ့တာပါ။

   “တရုတ်ကလည်း အီရန်မှာ နျူကလီးယားလက်နက်ရှိသွားမှာ လိုလားပုံမရဘူး” လို့ ထရမ့်က ပြောပါတယ်။

   အီရန်ကို တရုတ်ကလက်နက်မထောက်ပံ့တော့ဘူးဆိုတဲ့ကတိက အရေးကြီးတဲ့ ကြေညာချက် တခုဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ထည့်ပြောသွားပါတယ်။

   ဒါပေမဲ့ တရုတ်ဟာ အီရန်ကနေ လောင်စာဆီတွေအများကြီးဝယ်ယူနေရပြီး ဆက်ပြီး ဝယ်ချင်ပုံ ရတယ်လို့လည်း ထရမ့်က Fox သတင်းဌာနကို ပြောခဲ့ပါတယ်။

   တရုတ်နဲ့ အမေရိကန် နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေ တွေ့ဆုံတာဟာ အရေးကြီးတဲ့အခိုက်အတန့်လို့ ထရမ့်က ညွှန်းဆိုပြီး “ G2” ထိပ်သီးနှစ်နိုင်ငံတွေ့ဆုံမှုလို့လည်း သုံးနှုန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒီနေ့ဟာ ဘေဂျင်းခရီးစဉ်ရဲ့ နောက်ဆုံးနေ့ဖြစ်ပြီး ထရမ့်နဲ့ ရှီ ဆက်တွေ့ဆုံဖို့ရှိနေပါတယ်။

   အသစ်ဖြည့်စွက်ချက် - အီရန်အရေးနဲ့ပတ်သက်လို့တော့ အမေရိကန်နဲ့ အီရန်သာမက ဒေသတွင်းရော ကမ္ဘာအတွက်ပါ အကျိုးရှိမယ့် ဖြေရှင်းနည်းကို အမြန်ဆုံးရှာဖွေဖို့ တရုတ်ဘက်က တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောလာပါတယ်။

   နှစ်နိုင်ငံအပြင် ကမ္ဘာတလွှားက အရေးကြီးကိစ္စရပ်တွေကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး သဘောတူညီချက်အသစ်တွေရခဲ့တယ်လို့ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန တာဝန်ရှိသူတဦးက ပြောပါတယ်။

   ဆွေးနွေးခဲ့တဲ့အကြောင်းအရာအသေးစိတ်ကို ထုတ်မပြောပေမဲ့ “တဖက်ချင်းစီ စိုးရိမ်နေရတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ကိုင်တွယ်နိုင်ဖို့အတွက် အရေးကြီးတဲ့သဘောတူညီချက်တွေ လုပ်နိုင်ခဲ့တယ်” လို့ပြောကြောင်း တရုတ်ကလာတဲ့ သတင်းတွေမှာဖော်ပြပါတယ်။

6. လွန်ခဲ့သော ၄ နာရီ က

   မင်္ဂလာပါ။

   မေလ ၁၅ ရက်နောက်ဆုံးရ မြန်မာနဲ့ ကမ္ဘာ့သတင်းတွေကို အခုစာမျက်နှာမှာ တင်ဆက်ပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။​

   ဆက်လက်ဖတ်ရှုဖို့လည်း ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်။​