Yatağınız təmizdirmi? Bu yazıdan sonra onu daha tez-tez yuya bilərsiniz

Uzun günün ardından isti yatağa uzanmaq kimi əla bir şey yoxdur. Başınızı yumşaq yastığa qoyursunuz və yorğanınıza bürünürsünüz. Ancaq o yataqda olmaqdan xoşbəxt olan tək biz deyilik.

Yataq dəstinizin milyonlarla bakteriya, göbələk, gənə və virusa ev sahibliyi etdiyini öyrənmək sizi dəhşətə gətirə bilər. Bunların hər biri sizin kimi yatağınızı sığınacaq, inkişaf edə biləcəkləri isti yer hesab edir. O, tər, tüpürcək, ölü dəri hüceyrələri və qida hissəcikləri kimi qidalarla doludur.

Toz gənəsini götürək. Biz gün ərzində 500 milyon dəri hüceyrəsi tökürük. Əgər balaca bir gənəsənsə, bu, əsl bufetdir. Təəssüf ki, həm həşəratlar, həm də onların nəcisi allergiya, astma və ekzemaya səbəb ola bilər.

Yataq mələfəsi də bakteriyalar üçün sığınacaq yeridir. Məsələn, 2013-cü ildə Fransanın Lill şəhərindəki Pasteur İnstitutunun tədqiqatçıları xəstəxana çarpayılarının üzərindəki çarşafları araşdırıblar. Onların insan dərisində çox rast gəlinən Stafilokokk bakteriyası ilə dolu olduğunu aşkar etdilər.

Stafilokokk ümumiyyətlə zərərsizdir, lakin bəzi növləri, məsələn, S.Aureus, zəifləmiş immunitet sistemi olan xəstələrdə dəri infeksiyalarına, sızanaqlara və hətta pnevmoniyaya səbəb ola bilər.

İngiltərədəki Vestminster Universitetinin mikrobioloqu Manal Məhəmmed deyir: "İnsanlar dəri mikrobiomunun bir hissəsi olaraq çoxlu bakteriya daşıyırlar və onu çox miqdarda tökə bilərlər".

"Yata bilmirəmsə": yuxu stresini necə aradan qaldırmaq olar?

Xəstəxanalar mümkün qədər çox mikrob öldürmək üçün paltarları çox yüksək temperaturda yuyurlar.

Bu bakteriyalar ümumiyyətlə zərərsiz olsalar da, açıq yaralardan bədənə daxil olduqda ciddi xəstəliklərə səbəb ola bilirlər ki, bu da xəstəxanalarda daha çox rast gəlinən haldır".

Xəstəxanalar yaxşı məlumat mənbəyidir, çünki gigiyena ciddi şəkildə qəbul edilir və yataq dəstləri və yastıq örtükləri hər xəstədən sonra dəyişdirilir.

2018-ci ildə Nigeriyanın İbadan Universitetinin alimləri yuyulmamış xəstəxana yataqlarında sidik yollarının infeksiyaları, pnevmoniya, ishal, meningit və qan zəhərlənməsinə səbəb olduğu bilinən digər patogen bakteriyalarla birlikdə E.coli aşkar ediblər.

Yorğan üzləri və mələfələr neçə gündən bir dəyişdirilməlidir?

Kirli yataq dəstləri belə hallarda əsl infeksiya riski yaradır. 2022-ci ildə tədqiqatçılar meymun çiçəyi virusu ilə xəstəxanaya yerləşdirilən insanların otaqlarından nümunələr toplayıblar.

Onlar yataq dəstləri dəyişdirilərkən havaya virus hissəciklərinin yayıldığını aşkar ediblər. 2018-ci ildə Böyük Britaniyada bir tibb işçisinin xəstənin yataq üzlərini dəyişdirərkən virusa yoluxduğu güman edilir.

Ən azından inkişaf etmiş ölkələrdə xəstəxanalar infeksiyanın qarşısını almaq üçün çox sərt qaydalarla fəaliyyət göstərməlidirlər.

Böyük Britaniyadaki Mançester Universitetinin epidemiologiya və qlobal sağlamlıq professoru Devid Denninq deyir: "Xəstəxanalarda yataq dəstlərini çox yüksək temperaturda yuyurlar və bu, bakteriyaların çoxunu öldürür".

İstisnalardan biri, xüsusilə yaşlılarda ishala səbəb olan C.difficile bakteriyasıdır. Denninqin fikrincə, paltarların yuyulması C.difficile bakteriyalarının yarısını öldürür. Ancaq bu bakteriyaların yumurtalarını öldürmək çətindir.

Bununla belə, Böyük Britaniyada yoluxma nisbəti hələ də azalıb, bu, standart xəstəxana camaşırxana prosedurlarına riayət edilməsinin ötürülmə riskini xeyli azaldır.

Hamam dəsmalları hansı sıxlıqla yuyulmalıdır?

Tərlə nəmlənmiş yastıqlar və çarpayılar bəzi bakteriya və göbələklər üçün mükəmməl çoxalma imkanı yaradır.

Denninq deyir: "Hər yastıqda milyardlarla, trilyonlarla göbələk hissəciklərindən danışırıq".

"Bizim fikrimizcə, bu qədər göbələk olmasının səbəbi gecələr başımızdan tərləməyimizdir. Toz gənələri də var və toz gənəsinin nəcisi göbələklərin qidasını təmin edir. Və təbii ki, başın üstündə olduğu üçün yastıq isinir. Deməli, nəmlik, yemək və istilik var".

Bir çoxları yastıq üzlərini nadir hallarda yuduğumuz üçün göbələklər illərlə toxunulmaz yaşaya bilirlər. Onların yeganə narahatlığı əzilmiş yastıqlarımızı düzəldəndə olur ki, bu da yataq otağınıza göbələk yumurtalarını yaya bilər.

Yusaq belə, göbələk 50 dərəcə (celsi) temperaturda yaşaya bilir. Üstəlik, hər halda, yastıq örtüklərinin yuyulması onları daha da nəmləndirir, göbələklərin daha da çoxalmasına imkan verir.

Təbii ki, sağlam insanların yatağından daha çox xəstə insanların yatdığı çarpayıda patogen bakteriyalara rast gəlmək ehtimalı daha yüksəkdir. Bəs evdəki yastıq və mələfələriniz necə olacaq?

2013-cü ildə Amerika yataq dəstləri şirkəti Amerisleep bir həftə ərzində yuyulmamış yastıqdan nümunələr götürdü. Onlar müəyyən ediblər ki, yastıq üzünün hər kvadrat santimetrində təxminən üç milyon bakteriya var ki, bu da orta tualet oturacağından 17 min dəfə çoxdur.

Bu arada, 2006-cı ildə Denninq və həmkarları qohumlarından altı yastıq üzü topladılar. Yastıq üzləri 18 aydan 20 ilə qədər fasiləsiz istifadə olunub. Bütün yastıq örtüklərində göbələklər, xüsusən də torpaqda yayılmış göbələk olan Aspergullis fumigatus var idi.

İnsanların yatmağa sərf etdikləri vaxt və yastığın ağıza yaxınlığı nəzərə alınarsa, bu tapıntılar xüsusilə astma və sinüzit kimi tənəffüs xəstəlikləri olanlara əhəmiyyətli dərəcədə təsir edə bilər.

Şiddətli astması olan insanların yarısından çoxunun Asperliggus fumigatus göbələklərinə qarşı allergiyası var ki, bu da vərəm və ya siqaretlə əlaqəli ağciyər xəstəliyi olanlarda xroniki ağciyər xəstəliyinə səbəb ola bilər.

Denninqin sözlərinə görə, sağlam immun sistemi olan insanların 99,9 faizi A. fumigatus göbələk yumurtalarını inhalyasiya etməklə asanlıqla öhdəsindən gələ bilir. Bununla belə, immun sistemi zəif olan insanlarda göbələk zəifləmiş müdafiəni dəf edə və həyati təhlükəsi olan xəstəliklərə səbəb ola bilər.

"Əgər sizdə leykemiya varsa və ya orqan nəqli əməliyyatınız olubsa, Covid və ya qriplə intensiv terapiyaya girəcək qədər xəstəsinizsə, invaziv aspergilloz dediyimiz xəstəliyə tutularsınız. Bu vəziyyətdə göbələk ağciyərlərə daxil olur və ağciyər toxumasını məhv edənə qədər davam edir", - Denninq deyir.

Ev heyvanınızın yatağınızda yatmasına icazə versəniz, yatağınızda bakteriya və göbələklərin sayı arta bilər.

Beləliklə, yastıq üzlərinin yuyulması kömək etmirsə, edə biləcəyimiz başqa bir şey varmı? Denning deyir ki, astma, ağciyər xəstəliyi və ya sinüzitiniz yoxdursa, hər iki ildən bir yastığınızı dəyişdirməyi düşünməlisiniz. Ancaq bu kimi xəstəlik və ya narahatlıqlarınız varsa, hər üç-altı ayda bir yeni yastıq almalısınız.

Bu arada, yataq paltarlarının yuyulma tezliyinə gəldikdə, əksər mütəxəssislər onları həftədə bir dəfə yumağı məsləhət görür. Yuma ilə yanaşı, ütüləmə də çarşaflardakı bakteriyaların sayını azaldır.

Denninq deyir: "Başqa işiniz yoxdursa, çarşaflarınızı diqqətlə ütüləyə bilərsiniz". "Amma bu bakteriyaların hamısı artıq bədəninizdədir. Deməli, sağlam insansınızsa, bunun heç bir əhəmiyyəti yoxdur".

"Ancaq əgər xəstəsənsə, bu, daha vacib ola bilər. Əgər gecə yatağını isladan uşağınız varsa, mütləq daha tez-tez və daha yüksək temperaturda yumalısınız".

Ev heyvanının yataqda yatmasına icazə vermək də bakteriya və göbələkləri artırır. Yatmazdan əvvəl duş qəbul etmək, çirkli corablarla yatmaq və ya üzünüzdə makiyaj və ya losyonlarla yatmaq da belədir. Və təbii ki, yataqda səhər yeməyi və ya gecə yarısı qəlyanaltı.

Denninq deyir: "Heç kəs yataqda yemək yeməsin demirəm, amma bunu edirsinizsə, çarşaflarınızı müntəzəm olaraq yumağınız vacibdir. Və bu halda həftədə bir dəfə yumağın kifayət olacağını söyləməzdim".