D vitamini niyə bu qədər vacibdir?

Sümüklərin və dişlərin sağlam qalmasında böyük rol oynayan D vitaminini kifayət qədər qəbul edirikmi?

Kifayət qədər qəbul etmək üçün nə etməliyik?

D vitamini niyə önəmlidir?

Araşdırmalar göstərir ki, D vitamininin çox aşağı səviyyədə olması sümüklərimizin yumşalmasına və zəifləməsinə səbəb ola bilər.

Bu, uşaqlarda raxit, böyüklərdə isə osteomalyasiya adlanır.

Həmçinin, kifayət qədər D vitamininin revmatoid artrit (iltihabi revmatizm) kimi xəstəliklərin qarşısını almağa və kəskin respirator infeksiyalar riskini azaltmağa kömək edə biləcəyini göstərən tədqiqatlar da mövcuddur.

Həmçinin bildirilir ki, bu vitamin bəzi xərçəng növləri üçün daha aşağı risklə əlaqələndirilir.

Bəs problem nədədir?

D vitamini yalnız az sayda qidada tapılır. Bədənimiz bu vitaminin böyük hissəsini günəş işığından istifadə edərək özü istehsal edir.

Buna görə də, bəzi ölkələrdə günəş işığı azaldığı üçün qış aylarında çatışmazlıq halları artır.

Məsələn, İngiltərədə oktyabr və mart ayları arasında günəş kifayət qədər güclü olmadığı üçün burada yaşayan insanların gündəlik tövsiyə olunan 10 mikroqramı (mkq) istehsal etməsi demək olar ki, qeyri-mümkün olur.

D vitamininin aşağı olduğunu necə anlamaq olar?

İngiltərənin Bristol şəhərində yaşayan Kay Niknam sümük ağrıları və əzələ zəifliyi başlayanda kömək istəməyi düşünməyib.

Niknam aylarla oynaq ağrısı çəkdikdən sonra ailə həkiminə müraciət etdiyini deyir:

"İki aylıq qızımı daşıya bilməyəcək hala gəlmişdim. Bəzi günlər ağrı səbəbindən yeriməkdə çətinlik çəkirdim."

Müayinədən sonra Niknamın D vitamini səviyyəsinin çox aşağı olduğu üzə çıxıb və ailə həkimi ona yüksək dozalı D vitamini kapsulları yazıb.

Niknam bundan sonra elə ilk həftədə yaxşılaşma hiss etdiyini, bir neçə həftə sonra isə bütün normal fəaliyyətlərini yenidən yerinə yetirə bildiyini söyləyir.

D vitamini əlavəsi qəbul etməliyikmi?

Bəzi qidalar təbii olaraq D vitamini ehtiva edir:

İstehsal mərhələsində tərkibinə D vitamini əlavə edilərək zənginləşdirilən qida və içkilər də var. Bunlara aşağıdakılar daxildir:

Lakin təəssüf ki, yalnız yeyib-içdiklərimizdən kifayət qədər D vitamini almaq çox çətindir.

Buna görə də İngiltərədə Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) beş yaşdan yuxarı hər kəsin qış aylarında gündəlik vitamin əlavəsi qəbul etməsini tövsiyə edir. Beş yaşından kiçik uşaqların və çatışmazlıq riski daşıyan şəxslərin isə il boyu əlavə qəbul etməsi məsləhət görülür.

Bunun əksinə olaraq, bəzi mütəxəssislər müntəzəm D vitamini əlavəsi istifadəsi ilə bağlı, xüsusən də həddindən artıq miqdarda qəbul edildikdə, narahatlıqlarını ifadə edirlər.

NHS bildirir ki, gündə 100 mkq-dan çox D vitamini qəbul etmək zərərli ola bilər.

Əsas narahatlıqlardan biri odur ki, D vitamini yağda həll olunan bir vitamin olduğu üçün bədəndə toplana bilir.

Bu vəziyyət D vitamini zəhərlənməsinə yol aça bilər və nəticədə ürəyə, böyrəklərə və sümüklərə zərər verə bilər.

Bu səbəbdən, əgər vitamin əlavəsi qəbul etməyi seçsəniz, dozaya mütləq nəzarət edin; çünki bir çox əlavələrin tərkibində ehtiyacınız olandan daha çoxu var.

Unutmayın ki, əlavəyə bitişik olaraq digər mənbələrdən nə qədər D vitamini aldığınızı müəyyən etmək çətindir.

D vitamini çatışmazlığı baxımından kimlər daha çox risk altındadır?

Bəzi insanlar D vitamini əskikliyi baxımından daha yüksək risk daşıyır. Risk faktorlarına aşağıdakılar daxildir:

Düzgün D vitamini əlavəsini seçmək

Vitamin əlavələri adətən D vitamini D3 və ya D2 şəklində olur.

Dietoloq və Britaniya Dietoloqlar Assosiasiyasının (BDA) mətbuat katibi Bahi Van de Bor belə izah edir:

"Araşdırmalar D3 vitamininin daha yaxşı sorulduğunu göstərir; lakin həm D2, həm də D3 bədən tərəfindən yaxşı mənimsənilir."

"D3 vitamini (xolekalsiferol) yağlı balıq kimi heyvani mənbələrdən əldə edilir. Dərimiz də D3 istehsal edə bilir. D2 (erqokalsiferol) isə vitaminin bitki mənşəli formasıdır. Əgər bitki mənşəli qidalanmaya üstünlük verirsinizsə, D2 hələ də etibarlı bir D vitamini əlavəsidir."

Hansı növ D vitamini əlavəsi qəbul etməyinizdən daha vacib ola biləcək məqam, onu necə qəbul etməyinizdir.

Van de Bor qeyd edir ki: "D vitamini tərkibində yağ olan bir yeməklə birlikdə qəbul edildikdə ən yaxşı şəkildə sorulur."

Bu səbəbdən onu yeməklə birgə qəbul etmək ən doğrusudur.

Lakin hansı yemək və ya günün hansı saatı olması vacib deyil.

Sizin üçün uyğun olan müntəzəm bir vaxtda qəbul edə bilərsiniz.

Bu məqalədəki bütün məzmun yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və həkiminizin və ya digər səhiyyə mütəxəssisinin tibbi məsləhətini əvəz etməməlidir. Sağlamlığınızla bağlı narahatlığınız varsa, mütləq həkimə müraciət edin.