ቀጥታ, ጀርመን ኣብ መዓርፎ ነፈርታ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ድሮን ኢድ ሩስያ ኣለዎ ትብል

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 2 መስከረም 2026ቅትለት ቻርሊ ኪርክ፡ ተኸሳሲ ክሒዱ ናይ ሞት መቕጻዕቲ ድማ የንጸላልዎ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   እቲ ንቻርሊ ኪርክ ብምቕታል ዝተኸሰሰ ወዲ 23 ዓመት መንእሰይ ታይለር ሮቢንሰን፡ ንዝቐረበሉ ክሲ ቅትለት "በደለኛ ኣይኰንኩን" ክብል ክሒዱ።

   ዳኛ እቲ ጉዳይ፡ ዓቃቢ ሕጊ ኣብቲ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝካየድ መስርሕ ፍርዲ ናይ ሞት መቕጻዕቲ ክሓትት ከም ዝተፈቐደሉ ተገሊጹ።

   መስራቲ 'ተርኒንግ ፖይንት ዩኤስኤ' ዝዀነ ወዲ 31 ዓመት ቻርሊ ኪርክ፡ ብ10 መስከረም 2025 ኣብ ዩኒቨርሲቲ ዩታ ቫሊ መደረ እናሃበ እንከሎ እዩ ብተዅሲ ክሳዱ ተወቒዑ ተቐቲሉ።

   ጠበቓታት ተኸሳሲ፡ እቲ ናይ ሞት መቕጻዕቲ ካብቲ ክሲ ክእለ እኳ እንተ ሓተቱ፡ ዓቃቢ ሕጊ ግን እቲ ተኸሳሲ ቈልዑ ኣብ ዝነበርሉን ህዝቢ ኣብ ዝተኣከበሉን ቦታ ብምትኳሱ፡ እቲ ገበን ከቢድን ናይ ሞት መቕጻዕቲ ዘውህብን ምዃኑ ተኻቲዑ ኣሎ።

   ዓቃቢ ሕጊ ቻድ ግሩናንደር፡ "ታይለር ሮቢንሰን ንቻርሊ ኪርክ ካብ ዝቐትሎ 356 መዓልታት ኰይኑ ኣሎ፡" ብምባል ፍርዲ ክወሃብ ጸዊዑ።

   ኣብቲ ጉዳይ ቀሪቦም ዘለዉ መርትዖታት ከም ዘመልክትዎ፡ እቲ ተኸሳሲ ቅድሚቲ መጥቃዕቲ ምፍጻሙ ነቲ ዩኒቨርሲቲ ተደጋጋሚ ግዜ ይከታተሎ ከም ዝነበረን፡ ነቲ ጠመንጃ ንምሕባእ ክዳውንቱ ቀይሩ ብምምጻእ ነቲ ገበን ከም ዝፈጸሞን ተገሊጹ።

   ብተወሳኺ፡ ኣብቲ መጥቃዕቲ ዝወዓለ ጠመንጃ ዲኤንኤ እቲ ተኸሳሲ ከም ዝተረኽቦን ንመዳቕስቱ "ገበን ፈጺመ" ኢሉ ከም ዝተናዘዘሉን ተሓቢሩ።

   እዚ ጉዳይ ብ23 ጥቅምቲ ዳግማይ ኣብ ቤት ፍርዲ ዝርአ ኰይኑ፡ ኣብኡ ድማ እቲ ቀጥታዊ ናይ መጋባእያ ዕለት ክውሰን ትጽቢት ይግበር።

   

   ምንጪ ስእሊ, EPA/Shutterstock

2. 2 መስከረም 2026ዛምብያ፡ ፕረዚደንት ሂቺለማ መናሓንሕቱ ኣብ ቀይዲ ኣብ ዝርከበሉ ቃለ-መሓላ ፈጺሙ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ፕረዚደንት ዛምብያ ሃካይንደ ሂቺለማ፡ ኣብ ዝተኻየደ ሃገራዊ ምርጫ ብዝተፈጥረ ምስሕሓብ ቀንዲ መናሓንሕቱ ብገበን "ጥልመት ሃገር" ተኸሲሱ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣብ ዘለወሉ፡ ንኻልኣይ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ስልጣን ቃለ-መሓላ ፈጺሙ።

   ኣብቲ ብ13 ነሓሰ ዝተኻየደ ምርጫ፡ ሂቺለማ 60% ድምጺ ብምርካብ ከም ዝሰዓረ ወግዓዊ ውጽኢት እኳ እንተ ሓበረ፡ 38% ድምጺ ዝረኸበ መናሓንሕቱ ብራያን ሙንዱቢለ ግን "ውጽኢቱ ተደናጊሩ እዩ" ብምባል ይቃወም።

   ሕብረት ኤውሮጳ እውን ኣብቲ መስርሕ ኣጸዋውዓ ድምጺ ሕቶታት ከም ዘለዎም ኣመልኪቶም ኣለዉ።

   ድሕሪ ምርጫ፡ ሓይልታት ጸጥታ ብዘካየድዎ ወፍሪ ሓደ ምኒስተር ነበር ክቕተል እንከሎ፡ ሙንዱቢለ ዝርከቦም ሓያሎ ተቓወምቲ ፖለቲከኛታት "ዕልዋ ንምክያድ ተዳልዮም" ብዝብል ክሲ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም ኣለዉ።

   ሂቺለማ ኣብ ናይ ቃለ-መሓላ መደረኡ ብዛዕባ እቲ ማእሰርቲ ዝበሎ ነገር እኳ እንተ ዘየሎ፡ "ስልጣን ንምሓዝ ዝግበር ህርፋን ንሰላምን ምርጋእን ሃገር ኣብ ሓደጋ ከውድቕ የብሉን፡" ክብል ኣተሓሳሲቡ።

   ንቝጠባ እታ ሃገር ንምርጋእ ብዝገበሮ ጻዕሪ ዝንኣድ ሂቺለማ፡ ኣብ ናይ መጀመርታ ዘመኑ "ዝዓነወት ሃገር" ከም ዝተረከበ ብምግላጽ፡ ሕጂ ግን ካብቲ ዝነበረ ናይ ምርጋእ ስጕምቲ ናብ ዕብየት ቍጠባዊ ብልጽግናን ክሰጋገር ምዃኑ ቃል ኣትዩ።

   እቲ ቃለ-መሓላ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ዝተረኽብሉ ስነስርዓት ዝተፈጸመ ኰይኑ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዋጋ ነሓስ ብምውሳኹ ሰብ ሃብቲ ኣብ ቍጠባ ዛምብያ ተስፋ ከም ዘለዎም ይግለጽ።

3. 1 መስከረም 2026ጀርመን ኣብ መዓርፎ ነፈርታ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ድሮን ኢድ ሩስያ ኣለዎ ትብል

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ድሮን ሩስያ ዝፈጸመቶ ምዃኑ ጀርመን ከሲሳ።

   ብ4 ነሓሰ ሓንቲ ነተጒቲ ዝጸዓነት ሰብ-ኣልቦ ነፋሪት ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ከተማ ላይፕዚግ/ሄል ኣብ ጥቓ ሓንቲ ዩክሬናዊት ናይ ጽዕነት ነፋሪት ከምዝጸንሐት ይፍለጥ።

   እታ ድሮን ብሰንኪ ዘጋጠማ ጸገማት ክትፍንጀር ከምዘይክኣለት ዝገለጹ ጀርመናውያን መርመርቲ፡ ካልኣይቲ ድሮን ግን ምስ ካልእ ናፊረት ከምዝተጋጨወት ተዛሪቦም። ሳልሰይቲ ድሮን'ውን ድሕሪ 10 መዓልታት ኣብ ጥቓ እቲ መዓርፎ ነፈርቲ ተረኺባ ነይራ።

   ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን ጆሃን ቫደፉል ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ ኣብ ቦን ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ቆንስል ሩስያ ከምዝዓጽዎ ኣፍሊጡ።

   ኣፈኛ ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ማሪያ ዛካሮቫ ብወገና "በርሊን ንሽበራ ትድግፍ ኣላ" ክትብል ብምኽሳስ ሞስኮ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ከምእትወስድ ኣጠንቂቓ።

4. 1 መስከረም 2026ዛምቢያ፡ ፕረዚደንት ሂቺለማ ቃለማሕላ ፈጺሙ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ፕረዚደንት ዛምቢያ ሃካይንደ ሂቺለማ ካልኣይ እብረ ስልጣን ንምፍላም ኣብ ርእሰከተማ ሉሳካ ቃለማሕላ ፈጺሙ።

   ሂቺለማ፡ ኣብ ዝሓለፈ 13 ነሓሰ ኣብ ዝተኻየደ ኣካታዒ ምርጫ 60% ብምርካብ'ዩ ስልጣኑ ኣጽኒዑ ዘሎ።

   እቲ 38% ረኺቡ ዝተባህለ ቀንዲ መቐናቕንቱ ዝነበረ መራሒ ተቓዋሚ ሰልፊ ብራያን ሙንዱቢለ ድሕሪ'ቲ መረጻ ብክድዓት ሃገር ተኸሲሱ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ይርከብ።

   ወዲ 64 ዓመት ፕረደዚንት ቺለማ ናብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ንደሓር "ዓንዩ ጸኒሑና" ዝበሎ ቊጠባ እታ ሃገር ከመሓይሽ ብምኽኣሉ ይንኣድ እዩ።

   ሕብረት ኣውሮጳ ዝርከቦም ተዓዘብቲ ናይቲ ምርጫ ዋላ'ኳ ብሰላም ዝተወድአ እንተነበረ፡ ኣብ ምቚጻር ድምጺ ጸገማት ከምዝነበሮ'ዮም ገሊጾም።

   እታ ልዕሊ 22 ሚልዮን ህዝቢ ዘለዋ ደቡብ ኣፍሪቃዊት ሃገር፡ ኣብ ጥቅምቲ 1964 ናጽነታ ካብ ብሪጣንያ ካብ እትረክብ ንድሓር ሸውዓተ መራሕቲ ከምዝሸመት ይፍለጥ። ብፍላይ ድሕሪ'ቲ ካብ 1964 ክሳብ 1991 ዝመርሓ ኬነት ካውንዳ ሃገራዊ መረጻታት ብምክያድ መራሕታ ክትቀያይር ጸኒሓ እያ።

5. 1 መስከረም 2026እስራኤል ሓደ ላዕለዋይ መራሒ ሓማስ ከምዝማረኸት ገሊጻ

   

   ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

   እስራኤል ሓደ ካብ ላዕለዎት መራሕቲ ሓማስ ከምዝማረኸት ሚኒስተር ምክልኻል እታ ሃገር ሓቢሩ።

   እስራኤል ካትዝ ከምዝበሎ፡ ፍሉይ ኣሃዱ ሰራዊት እስራኤልን ብእስራኤል ዝድገፉ ሚሊሻ ቓዛን ኣብ ዘካየድዎ ስርሒት'ዩ እቲ መንነቱ ዘይተገልጸ ወተሃደራዊ ኣዛዚ ናይቲ ጉጅለ ተታሒዙ።

   ኣብቲ እዋን ኣብ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኣየር ክልተ ቆልዑን ሓንቲ ጓልኣንስተይቲን ከምዝሞቱ ሰብሞያ ጥዕና እታ ወሽመጥ ገሊጾም። ሳልሳይ ቆልዓ'ውን ካብቲ ከባቢ ወጻኢ ኣብ ዝርከብ ማእከል ቓዛ ተቐቲሉ ኣሎ።

   "ኣቐድም ኣቢሉ፡ ላዕለዋይ ኣሸባሪ ሓማስ ተኣሲሩ ኣሎ- ፖሊሲና እዚ'ዩ፡ ስግኣታት ኣይንጽበን ኢና፡ ግና ንኣሸበርቲ ሓማስ ክንሃድኖም ኢና፡ ንትሕተቅርጺ ሽበራታቶም'ውን ከነፍሽሎን ከነዕንዎን ኢና" ክብል'ዩ እቲ ሚኒስተር ኣጠንቂቑ።

6. 31 ነሓሰ 2026ኢራን፡ ነቲ ብኣመሪካ ዝተነብረላ ሓድሽ ቍጠባዊ እገዳ "ፕሮፓጋንዳ" ክትብል ነጺጋቶ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ዋሽንግተን ንቴህራን ብዝያዳ ንምንጻልን ንመሻርኽታ ንምጥቃዕን ዝዓለመ ሓድሽ ናይ እገዳ ዘመተ ካብ 24 ነሓሰ ጀሚራ ድሕሪ ምእዋጃ፡ ኢራን ዳግማይ ሓያል ቍጠባዊ ጸቕጥታት የጋጥማ ኣሎ።

   ምኽትል ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ካዘም ጋሪባባዲ፡ ነቲ ብወገን ኣመሪካ ዝቐረበ ክስታት ከም "ፕሮፓጋንዳዊ" መታለሊ ገሊጽዎ።

   ሰበ-ስልጣን ኢራንን መርበባት ዜና እታ ሃገርን፡ እዚ ስጕምቲ እዚ ኣመሪካ ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ግጭት ንዘጋጠማ ወተሃደራዊ ውድቀት ንምሽፋን ዝተገብረ ቀጻሊ ጻዕሪ’ዩ ክብሉ የቃልሕዎ ኣለዉ።

   ብዘይካ’ዚ፡ ኣመሪካ ነቲ ንሰደድ ነዳዲ ኢራን ንምዕጋት ዝዓለመ ባሕራዊ ከበባ ትቕጽሎ ኣላ።

   ማእከላይ እዚ ሰራዊት ኣመሪካ ብቐዳም ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ከም ኣካል እቲ ዕጽዋ ንሰለስተ መራክብ ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ከም ዝገበረን፡ ንኽልተ መራኽብ ብምቍጽጻር ንኻልኦት 82 ድማ ኣንፈተን ከም ዘቐየረን ሓቢሩ።

   እቲ ኣብ መንጎ ኣመሪካ፡ እስራኤልን ኢራንን ብ28 ለካቲት ዝጀመረ ኵናት፡ ሕጂ መበል ሽዱሽተ ወርሑ ኣቑጺሩ ኣሎ። እዚ ግጭት`ዚ ነቲ ስትራተጅያዊ ኣገዳስነት ዘለዎ መጻብቦ ሆርሙዝ ንመጓዓዝያ መራኽብ ዕጽው ኰይኑ ከም ዝጸንሕ ገይሩዎ ኣሎ።

7. 31 ነሓሰ 2026ዩክረይን፡ ትምህርቲ ክጅምር ሓደ ሰሙን ኣብ ዝተረፎ ሩስያ ብዘውረደቶ መጥቃዕቲ 12 ሚልዮን መጻሕፍቲ ዓንዩ

   

   ዩክረይን ሓድሽ ዓመተ ትምህርቲ ንምጅማር ኣብ ትዳለወሉ ዘላ እዋን፡ ሩስያ ኣብ ልዕሊ ኣብያተ-ሕትመትን መኽዘናትን ብዘውረደቶ ደብዳብ ሚሳይል፡ 12 ሚልዮን ዝዀኑ መጻሕፍቲ ከም ዝዓነዉ ተገሊጹ።

   እዚ መጥቃዕቲ እዚ፡ ሓደ ሲሶ ካብቲ ኣብዛ ሃገር ኣብዚ ዓመት ዝተሓተመ መጻሕፍቲ ዘዕነወ ኰይኑ፡ ንመስርሕ ትምህርቲ እታ ሃገር ኣብ ከቢድ ስግኣት ኣውዲቕዎ ይርከብ።

   ሓደ ካብቶም ቀንዲ ግዳይ ዝዀኑ ትካላት ኣብ ወሰን ከተማ ኪቭ ዝርከብ ቤት-ማሕተም ኰይኑ፡ 1.3 ሚልዮን መጻሕፍቲ ትምህርቲ ንምዝርጋሕ ኣብ ምድላው ኣብ ዝነበረሉ እዋን’ዩ ብሚሳይል ተሃሪሙ።

   እዚ ድማ 10 ሚእታዊት ካብ ጠቕላላ ንተምሃሮ ዩክረይን ተባሂሉ ዝሕተም ዝነበረ መጻሕፍቲ ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።

   ምኒስትሪ ባህሊ ዩክረይን ከም ዝሓበሮ፡ እዚ ስጕምቲ እዚ ኣካል እቲ ንመንነትን ታሪኽን ዩክረይን ንምድምሳስ ዝዓለመ ስትራተጅያዊ ኵናት’ዩ።

   ክሳብ ሕጂ፡ ሩስያ ንልዕሊ 2,000 ባህላዊ ትካላትን 1,900 ታሪኻዊ ቅርሰታትን ከም ዘዕነወት ይግለጽ። ብዘይካ’ቲ ኣብ ኪቭ ዝዓነወ ሓደስቲ መጻሕፍቲ፡ ጥንታውያን ገዳማት፡ ቤተ-መዘክራትን ኣብያተ-መጻሕፍትን እውን ግዳይ ደብዳብ ድሮንን ሚሳይልን ኰይኖም ኣለዉ።

   ክረምሊን ብወገኑ፡ ኣብ ልዕሊ ስቪላዊ ሸቶታት ኰነ ኢሉ ዝፈጸሞ መጥቃዕቲ ከም ዘየሎ ብምግላጽ ነቲ ክሲ ይነጽጎ።

   ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከብ ኤምባሲ ሩስያ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ዩክረይን ንባህላዊ ቦታታት ንወተሃደራዊ ንጥፈታት ትጥቀመሉ ኣላ ክብል ወቂሱ።

   ይዅን`ምበር፡ ኣብ መላእ ዩክረይን ዝካየድ ዘሎ ደብዳብ ኣብ ልዕሊ ህዝባዊ ትካላትን መንበሪ ኣባይትን ከቢድ ዕንወት የውርድ ምህላዉ ይፍለጥ።

8. 31 ነሓሰ 2026ኣማኢት ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ክሳብ ሕጂ ደሃዮም ኣይተፈልጠን

   ካብ መላእ ዓለም ዝመጹ በጻሕቲ ንኣኽራናታን ቅዱሳት ቦታታትን ኔፓል ንምብጻሕ ይኸዱ እዮም።

   ጸብጻባት ናይቶም ዝጠፍኡ ሰባት እዞም ዝስዕቡ የጠቓልል፤

   ህንዲ - ብውሕዱ 320 ህንዳውያን ዜጋታት ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ካብ ደልሂ ሓቢሩ።

   ቻይና - ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ኣብ ኔፓል ኣስታት 100 ቻይናውያን ዜጋታት ደሃዮም ከም ዝጠፍአ ገሊጹ።

   ኣሜሪካ - 90 ኣሜሪካውያን ክሳብ ሕጂ ደሃዮም ከምዘይጠፈልጥ ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣመልኪቱ።

   ዩክረይን - 62 ዜጋታት ዩክረይን ደሃዮም ጠፊኦም ክብል ፖሊስ ኔፓል ሓቢሩ።

   ማሌዥያ - 51 ማሌዥያውያን በቲ ውሕጅ ተወሲዶም ክዀኑ ከምዝኽሉ ሰበስልጣን ገሊጾም።

   ኣውስትራልያ - 41 ኣውስትራሊያውያን ደሃዮም ከምዘለየለ ተሓጋጋዚ ምኒስተር ኢሚግሬሽን እታ ሃገር ገሊጹ።

   ዓባይ ብሪጣንያ - ፖሊስ ኔፓል 33 ዜጋታት ብሪጣንያ ደሃዮም ጠፊኦም ከምዘሎ ገሊጹ’ሎ። ቻይናዊ መንግስታዊ ፈነወ ሲሲቲቪ እውን 15 ዜጋታት ብሪጣንያ ካብቶም ኣብ ቲቤት ዝጠፍኡ ምዃኖም ጸብጺቡ - ካብዚኦም ክንደይ ኣብቲ ኔፓል ዝጸብጸበቶ ኣሃዝ ከምዝተኻተቱ ንጹር ኣይኰነን።

   ካናዳ - 30 ካናዳውያን ጠፊኦም ከምዘለዉ ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ገሊጹ።

   ካብ ደቡብ ኮርያ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ፖርቱጋል፡ ሆላንድን ኒውዚላንድን ዝመጹ ውሑዳት ገያሾ’ውን ካብቶም ዝጠፍኡ’ዮም።

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

9. 31 ነሓሰ 2026ብስእሊ፡ ወተሃደራት ኣብ ስርሓት ህጹጽ ረዲአት

   ስድራቤታት ብሓደጋ ንዝጠፍኡወን ኣባላታት ብሓዘን ይዝክራ፤ ሰራሕተኛታት ህይወት ኣድሕን ነቲ ብረቡዕ ዝተኸስተ ሓደጋታት ስዒቡ ኣብ ጽዑቕ ስራሕ ተዋፊሮም ኣለዉ።

   እዋናዊ ኣሳእል፤

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

10. 31 ነሓሰ 2026ኣብ ኔፓል ብውሕዱ 275 ህንዳውያን ደሃዮም ጠፊኦም ኣለዉ

    ኣብ ኔፓል ብውሕዱ 275 ህንዳውያን ዜጋታት ክሳብ ሕጂ ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ህንዲ ኣፍሊጡ። ካልኦት 128 መበቆል ህንዲ ዝኾኑ ሰባት እውን ደሃዮም ኣይተረኽበን ዘሎ።

    እቲ ምኒስትሪ፡ 403 ዜጋታት ህንዲ ካብ ቻይና ናብ ኔፓል ከም ዝሰገሩ፡ ካልኦት 500 ድማ ኣብ ቻይና ኣብ ውሑስ ኵነታት ከምዘለዉ ሓቢሩ። ብድምር ክሳብ ሕጂ 149 ሰባት ድሒኖም ኣለው።

    ህንዲ፡ ኣብ ኔፓል ንዝካየድ ስርሒታት ህይወት ኣድሕን እውን ደገፍ ኣሐይላ ኣላ። 19 ኣባላት ዝሓቘፈ ፍሉይ ፎረንሲክ ጕጅለ ኣብ ካትማንዱ ስራሕ ጀሚሩ፡ ኣብ ምልላይ ግዳያት ይሕግዝ ኣሎ።

    

    ምንጪ ስእሊ, RSS

11. 31 ነሓሰ 2026ብውሕጅ ኔፓል ቍጽሪ ዝጠፍኡ ሰባት ናብ 4,247 ክብ ኢሉ፡ 900 ድማ ሞይቶም ኣለው

    ኣብ ኔፓል ጻዕርታት ህይወት ኣድሕን ናብ ሻድሻይ መዓልቲ ኣብ ዝኣትወሉ ዘሎ እዋን፡ ቍጽሪ ናይቶም ዝጠፍኡ ሰባት ኣብ ኣዝዩ ወሲኹ።

    ቍጽሪ ናይቶም ዝጠፍኡ ሰባት 4,247 በጺሑ ከምዘሎ ሃገራዊ በዓል መዚ ምንካይን ምሕደራን ሓደጋታት እታ ሃገር ይሕብር።

    እቶም ጠፊኦም ዘለው ሰባት መን እዮም?

    • 3,655 ዜጋታት ኔፓል
    • 592 ወጻእተኛታት

    ገለ ካብኣቶም

    • 933 ሰራሕተኛታት ሓይሊ ኤሌክትሪክ
    • 102 ወተሃደራት ኔፓል፡ፖሊስን ጉምሩክን

    ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ቍጽሪ ሬሳታት እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ኣብ ኔፓል ቍጽሪ ዝሞቱ ሰባት ዛጊት 903 በጺሑ ኣሎ።

    ኣብቲ ቤት ኣብዚ እዋን’ዚ ቍጽሪ ዝሞቱ 16 ከምዝዀነ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና ቻይና ሓቢረን።

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

12. 30 ነሓሰ 2026ኣይስላንድ፡ ውፅኢት ህዝበ-ውሳነ ንኣባልነት ሕብረት ኤውሮጳ ይነፅግ

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    ኣይስላንድ፡ ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ዳግማይ ዝርርብ ንምጅማር ኣብ እትዳለወሉ እዋን፡ ህዝቢ ኣንጻር ኣባልነት ኣድሚፁ፤ ናይ ሓደ ጣብያ መረፃ ጥራይ ዘይተቘፀር ተሪፉ።

    ክሳብ ሕጂ ካብ ዝተቖጽሩ 188,496 ድምጽታት፡ 52.5 ሚኢታዊት ንእማመ’ቲ መንግስቲ ክነጽግ እንከሎ፡ 47.5 ሚኢታዊት ድማ ናይ ምፅምባር ድሌት ኣንፀባሪቝ።

    ቀዳማይቲ ሚኒስተር ክሪስትሩን ፍሮስታዶቲር እትመርሖ መንግስቲ፡ ክሳብ 2027 ህዝበ-ውሳነ ከካይድ ምዃኑ ቃል ኣትዩ'ኳ እንተነበረ፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ግሪንላንድ ዘስመዖ ናይ ምጥቕላል ምፍርራሕ ሓዊሱ፡ ዓለማዊ ወጥሪ፡ ንቕድሚት ከምፀኦ ኣገዲዱዎ።

    ይኹን እምበር፡ ኣብዛ ኣስታት 400 ሽሕ ህዝቢ ዝነብረላ ደሴታዊት ሃገር፡ እቲ ጉዳይ፡ ንጸጥታዊ ስክፍታታት ዘይኰነስ፡ ኣብ ኢንዱስትሪ ምግፋፍ ዓሳኣ ዘተኰረ እዩ ነይሩ።

    ድሮ ኣካል ናይቲ ሓደ ዕዳጋ ሕብረት ኤውሮጳን ነፃ-ቪዛ ሸንገንን ዝኾነት ኣይስላንድ፡ ሙሉእ ኣባልነት ሕብረት ኤውሮጳ ሓደ ዓይነት ጉምሩክን ዩሮን ክትጥቀም ከኽእላ ይኽእል እዩ።

13. 30 ነሓሰ 2026ኔፓል-ቲቤት፡ ፃዕርታት ህይወት ምድሓን ምስ ፅንኩር ኩነታት ኣየር ይቕፅል, ኣስታት 3 ሽሕ ሰባት ደሃዮም ኣይተረኽበን

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ሰበስልጣን ኔፓል፡ እቲ ብረቡዕ ዘጋጠመ ውሕጅ ስዒቡ፡ ዛጊድ 734 ሰባት ከምዝሞቱ ኣረጋጊፆም። ብህይወት ዝተረኽበ ውፃእ መዓት የለን።

    መንግስታዊ ማዕከናት ዜና ቻይና፡ ብወገን ቲቤት ብዝሒ ዝሞቱ ናብ 16 ከምዝዓበየ ይሕብራ።

    ቻይና ሓበሬታ ብጥብቂ ስለእትቈፃፀር፡ ብወገን ቲቤት ክብደት ናይቲ ሓደጋ ንምግምጋም ኣፀጋሚ ገይሩዎ ከምዘሎ ይግለፅ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ብወገን ኔፓል ልዕሊ 2,400 ሰባት ዛጊድ ደሃዮም ኣይተፈልጠን፡ ቻይና ድማ 261 ወጻእተኛታት ዜጋታት ዝርከብዎም 546 ሰባት ደሃዮም ከምዘይተረኽበ ኣፍሊጣ ኣላ።

    ናብቲ ከባቢ ሓገዝ ክኣቱ ጀሚሩኳ'ኳ እንተነበረ፡ ሕማቕ ኣቀማምጣ መሬትን ዘየቋርፅ ዝናብን ግን ምብጻሕ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ይገብሮ ከምዘሎ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓቢሩ።

    ኣብ ኔፓል፡ ቀትርን ለይትን ዝሰርሑ ዘለዉ ሰራሕተኛታት ረድኤት፡ ኣብቶም ብውሕጅ ዝተሃስዩ ከባቢታት፡ ኣብ ታንከራትን ሃይድሮኤሌክትሪክን ተዓጽዮም ንዝርከቡ ሰራሕተኛታት ንምብፃሕ፡ ምስ ፅንኩር ኩነታት ኣየር ይቃለሱ ኣለዉ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

14. 28 ነሓሰ 2026ፍሉጥ ኣፍሪቃዊ ሙዚቀኛ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ዑደቱ ሰሪዙዎ

    

    ምንጪ ስእሊ, Andalou Agency via Getty Images

    ፍሉጥ ኣፍሪቃዊ ሙዚቀኛ ሳሊፍ ከይታ ብሰንኪ ኣንጻር ስደተኛታት ዝግበር መጥቃዕትታትን ጐስጓሳትን ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ክገብሮ ዝሓሰበ መደብ ከምዝሰረዘ ኣፍሊጡ።

    ከይታ ኣብ ኣውራጃ ፍሪ ስቴት ከካይዶ መዲብዎ ዝነበረ ምርኢት ምስራዙ ከምዘጉሃዮም ሰብመዚ እቲ ዞባ ገሊጾም ኣለዉ።

    እቲ ወዲ 77 ዓመት ድምጻዊ፡ ብዛዕባ'ቲ ጉዳይ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ "ኣንጻር ኣፍሪቃውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝግበር ጽልኢ ንዝገልጽ ጸብጻባት ዕሽሽ ከምዘይብሎ" ኣነጺሩ።

    "ስደተኛታት ክጥቅዑ ክርኢ እንከለኹ፡ 'ፖለቲካ' ኣይራኣየኒን እዩ። ስራሕ፡ ውሕስነትን ክብረትን ዝደለዩ ሰባት'ዮም ዝራኣዩኒ" ይብል እቲ "ወርቃዊ ድምጺ ኣፍሪቃ" ተባሂሉ ዝፍለጥ ስነጥበባዊ ስለምንታይ ነቲ ስጉምቲ ከምዝወሰደ ኣብሪሁ።

    ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣንጻር ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዘነጻጸረ መጥቃዕትታትን ጽልእን ንብዙሕ ዓመታት ክቕጽል ዝጸንሐ'ኳ እንተኾነ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ውዱብ ተቓውሞታትን ጐስጓሳትን ክካየድ ምጽንሑ ግን ንማሕበረሰባት ስደተኛታት ዓቢ ስግኣት ኮይኑ ይርከብ።

    ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ'ውን ዜጋታተን ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ከውጽኣ ምጽንሐን ይዝከር።

15. 28 ነሓሰ 2026ንጉስ ኖርወይ ኣብ መበል 89 ዓመቱ ዓሪፉ

    

    ምንጪ ስእሊ, Ritzau Scanpix/Bo Amstrup via REUTERS

    ንጉስ ኖርወይ ሃራልድ 5ይ ኣብ መበል 89 ዓመቱ ኣብ ርእሰከተማ ኦስሎ ዓሪፉ።

    ንጉሳዊ ቤተሰብ እታ ሃገር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ እቲ ንጉስ ሎሚ ወጋሕታ 28 ታሕሳስ ብሰላም ከምዝዓረፈ ኣፍሊጡ።

    ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሰሜን ኣውሮጳዊት ሃገር ዮናስ ጋህር ስቶረ ዝርከቦም መራሕቲን ነገስታትን ዓለምን፡ ከምኡ'ውን ህዝቢ እታ ሃገር ሓዘኖም ይገልጹ ኣለዉ።

    ወዲ 53 ዓመት ወዱ ልኡል ሃኮን ዘውዲ ወላዲኡ ብምውራስ ሓድሽ ንጉስ ኮይኑ ኣሎ።

    እቲ ኣብ ኣውሮጳ ብዕድመ ዝዓበየ ንጉስ ኮይኑ ዝጸንሐ ሃራልድ፡ ወላዲኡ ንጉስ ኦለቭ ኣብ ጥሪ 1991 ምስ ዓረፈ'ዩ ናብ ዙፋን ደይቡ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ኣብ 1968 ነታ ዝፈትዋ ዝነበረ ናይ ንግስነት ዘርኢ ዘይብላ ብዓልቲ ቤቱ ሶንያ ሃራልድሰን ብምምርዓዉ ኣብ ታሪኽ ንግስነት እታ ሃገር ፈላሚ ታሪኽ ከምዘመዝገበ'ዩ ዝንገረሉ። ደቊ'ውን ኣሰሩ ብምኽታል ካብ ንግስነት ወጻኢ ሓዳር ክምስርቱ ተራእዮም እዮም።

    ኖርወይ ሓንቲ ካብ ሃብታማት ሃገራት ስካንዲናቪያ ኮይና ብዝሒ ህዝባ ልዕሊ 5.6 ሚልዮን ይበጽሕ።

16. 28 ነሓሰ 2026ኔፓል-ቲበት፡ ቊጽሪ ግዳያት ልዕሊ 600 በጺሑ

    

    ብሰንኪ'ቲ ኣብ ዶብ ኔፓልን ቲበትን ዘጋጠመ ደምሳሲ ውሕጅ ዝሞተ ሰባት ዛጊት 547 ሰባት በጺሑ።

    ልዕሊ 1000 ካልኦት ሃለዋቶም ከምዘይተፈልጠ ሰበስልጣን ኔፓልን ቻይናን ሓቢሮም ኣለዉ። ካብዚኦም 558 ብወገን ቲበት ጠፊኦም ዘለዉ ኮይኖም፡ ብወገን ኔፓል'ውን 500 ዝኣኽሉ ሰባት ኲነታቶም ኣይተፈልጠን።

    ብህይወት ንምርካቦም ክካየድ ዝጸንሐ ጻዕርታት ኣብ ወሳኒ መድረኽ በጺሑ ከምዘሎ ሰብመዚ ቻይና ገሊጾም ኣለዉ።

    ብዙሓት በጻሕቲ ግዳያት ናይቲ ሓደጋ ከምዝኾኑ ዝገልጹ ሰብመዚ ኔፓል፡ ዛጊት ኣስታት 100 ወጻእተኛታት ድሒኖም ከምዘለዉ ሓቢሮም።

    ብዙሓት ስድራቤታት ድሃይ ሃለዋት ዘጥፍኡ ኣባላተን ንምፍላጥ ኣብ ከቢድ ሻቕሎትን ተርባጽን ይርከባ ኣለዋ።

    ጠንቂ ናይቲ ብረቡዕ ዘጋጠመ ሓደጋ ምህማም ኣብ ኣኽራናት ናይቲ ከባቢ ዝነበረ ከውሒ በረድ ምዃኑ ይግለጽ።

17. 27 ነሓሰ 2026ብምጽናት ዓሌት ገበነኛ ኮይኑ ዝተረኽበ 'ሓራዲ ቦዝንያ' ሞይቱ

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

    ብምጽናት ዓሌት ንሕልፈት ተፈሪዱ ዝነበረ ቦስንያዊ-ሰርብ ኣዛዚ ሰራዊት ነበር ኣብ ማእሰርቲ ሞይቱ።

    እቲ "ሓራዲ ቦዝንያ" ዝብል ቅጽል ዝተዋህቦ ወዲ 84 ዓመት ጀነራል ራትኮ ምላዲች ኣብታ ዩጐስላቪያ ተባሂላ ትፍለጥ ዝነበረት ምብራቕ ኣውሮጳዊት ሃገር፡ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ሰዓብቲ እስላም ቦዝንያውያን ዝፈጸሞ ጃምላዊ ቅትለታት ንዓመታት ክህደን ድሕሪ ምጽናሕ'ዩ ኣብ 2017 ተፈሪዱ።

    ንሱ ዝመርሖም ዝነበረ ሓይልታት ቦዝንያ-ሰርብ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ሰባት ክቕትሉ እንከለዉ፡ ኣብ ልዕሊ ደቂኣንስትዮ ዘስካሕክሕ ጾታዊ ዓመጽ ከምዝፈጸሙ ይፍለጥ።

    ምላዲች ኣብ ሄግ (ነዘርላንድስ) ኣብ ዝርከብ ቤትማእሰርቲ ሕቡራት ሃገራት'ዩ ካብዛ ዓለም ብሞት ተሰናቢቱ ዘሎ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    እቲ ንዩጎስላቭያ ናብ ሓያሎ ሃገራት ዝጐዛዘየ ኲናት ብምትእትታው ወተሃደራዊ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ) ድሕሪ ምህድኡ፡ ተሰዊሩ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ 2011 ኣብ ሓደ ደንበ ተሓቢኡ ጸኒሑ።

    እቲ ሓይልታቱ ዝፈጸምዎ ግፍዒ ድሕሪ'ቲ ኣብ እዋን ካልኣይ ኲናት ዓለም ብሰራዊት ሂትለር ዝተፈጸመ፡ እቲ ዝኸፍአ ምዃኑ ይንገር።

18. 27 ነሓሰ 2026ኣሸሓት ኣባላት ፖሊስን ሰራዊትን ኣብ ስርሒት ህይወት ምድሓን ይሳተፉ'ለዉ

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

    ኣብ ዶብ ኔፓል-ቲቤትን ትማሊ ዘጋጠመ ከቢድ ውሕጅ፡ ሰራሕተኛታት ህይወት ኣድሕን፡ ካብ ሞት ዝደሓኑ ሰባት ይደልዩ ኣለዉ።

    ሃገራዊ በዓል መዚ ምሕደራ ሓደጋታት ኔፓል፡ 9,260 ኣባላት ፖሊስን ሰራዊትን ኣብቲ ስርሒት ይሳተፉ ከምዘለዉ ሓቢሩ።

    ኣብ ልዕሊ መንበሪ ኣባይቲ፡ ጽርግያታትን ድልድላትን ዝርከቡዎም ትሕተ-ቅርፂ ሰፊሕ ዕንወት በፂሑ ኣሎ።

    ምሉእ ስፍሓት ናይቲ ሓደጋ ገና ኣብ ምፅራይ ርከብ ኰይኑ፡ መብዛሕትኦም ካብቶም ደሃዮም ጠፊኡ ዘሎ፡ ወጻእተኛታት ዜጋታት እዮም።

    

    ምንጪ ስእሊ, PMO Nepal

    ፖሊስ ኔፓል ሕዚ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ብሰንኪ እቲ ሓደጋ ብዝሒ ዝሞቱ ናብ 359 ክብ ከምዝበለ የመልክት። ከምኡ ድማ፡ ልዕሊ 900 ሰባት ዛጊድ ደሃዮም ኣይተረኽበን።

    ብወገን ቲቤት፡ ብውሕዱ 558 ደሃዮም ከምዘይተረኽበ መንግስታዊ ሚድያ ቻይና ፀብፂቡ።

    እቲ ኣሃዛት፡ ምስቲ ብወገን ኔፓል ዝተገልፀ ሓዊሱ ድዩ ኣይኰነን፡ ንጹር ኣይኮነን።

    ቅድሚ ሕጂ ኣብ ኔፓል ተመሰሳሊ ሓደጋ ውሕጅ ዝረኣየ ሓደ ፍሉጥ ተቐዳዳማይ ኣኽራናት፡ ከምዚ ዓይነት ሃንደበታዊን ሓደገኛን ሓደጋ ርእዩ ከምዘይፈልጥ ንቢቢሲ ገሊጹ።

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

19. 27 ነሓሰ 2026ኔፓል-ቲበት፡ ቊጽሪ ምውታት ዕልዕሊ 350 በጺሑ

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    በቲ ኣብ ዶብ ኔፓልን ቲበትን ዘጋጠመ ሓደጋ ውሕጅ ዛጊት 359 ሰባት ከምዝሞቱ ፖሊስ ኣረጋጊጾም።

    ብቐጻሊ ሬሳታት ይርከብ ብምህላዉ ግን ቊጽሪ ምውታት ክንህር ትጽቢት ይግበር።

    ካልኦት ኣስታት 900 ግን ሃለዋቶም ኣይተፈልጠን ዘሎ። ኣስታት 517 ካብኣቶም ወጻእተኛታት በጻሕቲ፡ ከምኡ'ው ልዕሊ 70 ኣባላት ሰራዊትን ፖሊስን ከምዝኾኑ ሰብመዚ ሓቢሮም ኣለዉ።

    ህይወት ናይቶም ብድበት ተደፊኖም ዘለዉ ሰባት ንምድሓን ጽዑቕ ናይ ቅድድም ስራሕ ይካየድ ኣሎ።

    ዛጊት ልዕሊ 350 ሰባት ብደገፍ ነበርቲን ሰራሕተኛታት ህጹጽ ደገፍን ብህይወት ድሒኖም ኣለዉ።

20. 26 ነሓሰ 2026ብዙሓት ምዕራባውያን ሃገራት፡ ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ንዝጀመሮ ዝርርብ-ሰላም ድጋፈን ገሊፀን

    

    ምንጪ ስእሊ, EU in Ethiopia/X

    በቲ ኣብ ትግራይ ኣንፀላልዩ ዘሎ ኩነታት ከምዝተሻቐለ ዝገለፀ፡ ልኡኽ ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፡ ህወሓትን መንግስቲ ፌዴራልን ብቕልጡፍ ናብ ልዝብ ውዕል ፕሪቶርያ ክምለሱ ፃውዒት ኣቕሪቡ።

    ልኡኽ እቲ ሕብረት፡ ምስ ኢምባሲታት ምዕራብ ሃገራት ብሓባር ኣብ ዘውፅእዎ ምግለፂ፡ ክልቲኦም ተፃባእቲ ኣካላት ናብ ጐንፂ ካብ ዘምርሑ ተግባራት ክቝጠቡን፡ ናብቲ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምእዘን ዝርርብ ሰላም ክምለሱን፡ ሙሉእ ድጋፍ ከምዝገብሩ ኣፍሊጦም ኣለዉ።

    22 ኣባል ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ፡ ከምኡ'ውን ዓዲ እንግሊዝ፣ ኖርወይን ካናዳን ኣብቲ መግለፂ ተኻቲተን ኣለዋ።

    ፍሉይ ወኪል ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ፕረዚደንት ናይጀርያ ነበር ኦሉሴጉን ኦባሳንጆ ናብ መቐለ ዝገበሮ መገሻ ዘተባበዐ እቲ መግለፂ፡ እቲ ካብ ዝሓለፈ ኲናት ሃሰያ ሚሊኡ ዘይደሓነ ክልል፡ ድርቂ ተወሲኹዎ፡ "ናብ ካልእ ዙር ወተሃደራዊ ገጭት ክኣቱ፡ ኣዝዩ ሓደገኛ" ከምዝኸውን፡ ኣስሚርሉ።

    ኣምባሳደር ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ኢርቪን ማሲንጋ ትማሊ ተመሳሳሊ መግለፂ ምውፅኡ ዝዝከር እዩ።

    ክልቲኦም ኣውሓስቲ፡ እቲ ኣብ 2022 ዝተፈረመ ውዕል ፕሪቶርያ፡ ሕብረት ኣውሮጳን ኣመሪካን፡ ኣብ ትግራይ ዝምዕብል ዘሎ ወጥሪ ንምህዳእ፡ እቲ ምቀራፅ ተፃብኦታት ብመመላእታ ክትግበር፡ ምስ ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ብቕርበት ክሰርሑ ምዃኖም ቃል ኣትዮም ኣለዉ።

    ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣብ ዶባት ሱዳን፡ ሸረሪና ኣብ ዝበሃል - ምዕራብ ትግራይ- ናይ ሓደ መዓልቲ ከቢድ ውግእ ምስተገብረ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ትግራይ ተኸታተሊ መጥቃዕቲ ድሮን ክካየድ ቀንዩ ኣሎ። ኣብ ደቡባዊ መዋስንቲ ትግራይ ድማ፡ ኣብ ዝዀነ እዋን ናብ ግጭት ከምርሕ ዝኽእል፡ ብኽልቲኡ ገፅ፡ ወተሃደራዊ ምፅግጋዕ ከምዘሎ ፀብፃባት ይሕብሩ፡