ส่อง 6 สิ่งของบันทึกประวัติศาสตร์การปฏิวัติวัฒนธรรมจีน หลังผ่านมา 60 ปี

A redbook with the image of Chairman Mao
คำบรรยายภาพ, หนังสือปกแดงของประธานเหมา เจ๋อตุง ถือเป็นหนังสือที่ตีพิมพ์ออกมามากเป็นอันดับสองของโลก มีเพียงพระคัมภีร์ไบเบิลเท่านั้นที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นจำนวนมากกว่า
Published
เวลาอ่าน: 4 นาที

ในสัปดาห์นี้ จีนจะรำลึกการครบรอบ 60 ปี แห่งการเริ่มต้นของการปฏิวัติวัฒนธรรม ซึ่งถือเป็นช่วงเวลาสำคัญที่ทำให้ประเทศจีนเข้าสู่ความปั่นป่วนยาวนานนับทศวรรษ

ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 16 พ.ค. 1966 เหมา เจ๋อตุง ผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์ ได้เริ่มต้นการรณรงค์เพื่อกำจัดอิทธิพลทุนนิยมและแนวคิดชนชั้นกระฎุมพีออกจากประเทศ รวมถึงกำจัดคู่แข่งของเขา

องค์การเยาวชนที่เรียกว่า "เรดการ์ด" (Red Guard) ถูกก่อตั้งขึ้นทั่วประเทศเพื่อเผยแพร่คำสอนของเหมา

เยาวชนเรดการ์ดทำลายมรดกทางวัฒนธรรม และนำไปสู่การสอบสวน สร้างความอับอายขายหน้าให้ ทุบตีครู ปัญญาชน และฝ่ายปรปักษ์ที่ขัดแย้งกับรัฐมานาน

การปฏิวัติครั้งนี้ทำให้ผู้คนนับล้านต้องพลัดถิ่น และมีผู้เสียชีวิตประมาณ 5 แสนถึง 2 ล้านคน ช่วงเวลาแห่งความโกลาหลและการนองเลือดสิ้นสุดลงเมื่อประธานเหมา เจ๋อตุง เสียชีวิตลงในปี 1976

อย่างไรก็ตาม วิธีจัดการกับมรดกอันเป็นที่ถกเถียงของยุคดังกล่าวยังคงเป็นความท้าทายต่อผู้ปกครองคอมมิวนิสต์ของจีนมาจนถึงทุกวันนี้

A page in a open book showing Mandarin words
คำบรรยายภาพ, 1. หนังสือปกแดง ในระหว่างที่การปฏิวัติวัฒนธรรมเฟื่องฟูจนถึงจุดสูงสุด ทุกคนต้องพกหนังสือปกแดง หรือ Little Red Book ของเหมา เจ๋อตุง หนังสือเล่มนี้เป็นเครื่องมือชี้นำความคิดที่ทรงอิทธิพล และการมีอยู่เป็นการทั่วไปทำให้มีเพียงแนวคิดที่สอดคล้องกับคำกล่าวของเหมาเท่านั้นที่ถือว่ายอมรับได้ ชื่อทางการของหนังสือเล่มนี้คือ "คติพจน์ เหมา เจ๋อตุง" (Quotations from Chairman Mao) ในหนังสือประกอบด้วยเนื้อหาคติพจน์ 427 ข้อ ครอบคลุมหัวข้อ เช่น พรรคคอมมิวนิสต์ การต่อสู้ทางชนชั้น สังคมนิยม เยาวชน ผู้หญิง และศิลปะ
A page in an open book showing Mandarin script - some characters are crossed out.
คำบรรยายภาพ, ประเมินว่ามีการพิมพ์หนังสือเล่มนี้มากกว่า 5,000 ล้านฉบับ และถูกแปลไปมากกว่า 40 ภาษา ทำให้เป็นหนังสือที่ได้รับความนิยมเป็นอันดับสองรองจากพระคัมภีร์ไบเบิล จอมพลหลิน เปียว ผู้เป็นมือขวาของประธานเหมา มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมหนังสือเล่มนี้ และเป็นผู้เขียนคำนำ ทว่าหลังจากหลิน เปียว ไม่ได้เป็นที่โปรดปรานจากประธานเหมาอีกต่อไปแล้ว ผู้คนจำนวนมากต้องขีดฆ่าชื่อของเขาออกจากหนังสือเพื่อแสดงความจงรักภักดี
A round red badge with an image of Chairman Mao
คำบรรยายภาพ, 2. เข็มกลัดรูปประธานเหมา มีลัทธิบูชาบุคคลอย่างเข้มข้นรอบตัวเหมา เจ๋อตุง มีการผลิตเข็มกลัดรูปเหมาไปราว 2,000 ล้านชิ้นในช่วงการปฏิวัติวัฒนธรรม แต่หลังปี 1969 การผลิตเข็มกลัดดังกล่าวลดน้อยลงไปซึ่งมีรายงานว่า เหมา เจ๋งตุง กล่าวว่าอะลูมิเนียมจำเป็นนำไปใช้ในการสร้างเครื่องบิน เข็มกลัดเหล่านี้แพร่หลายมากที่สุดในช่วงปี 1966-1969 -ขณะนั้นทุกคนที่ถือว่า "มีคุณสมบัติดี" จะสวมใส่เพื่อแสดงความจงรักภักดีต่อ "ผู้นำผู้ยิ่งใหญ่" สำหรับสิ่งของเล็ก ๆ เช่นนี้ครอบครัวจำนวนมากในจีนเก็บวัตถุจากยุคการปฏิวัติวัฒนธรรมไว้เป็นของที่ระลึก
A red and white poster with an image of Mao at the centre of a sun-like orb, radiating rays outwards. Text underneath wishes Mao a long life.
คำบรรยายภาพ, 3. โปสเตอร์โฆษณาชวนเชื่อ ลัทธิบูชาบุคคลของเหมาไม่ได้จำกัดแค่เพียงเข็มกลัดและหนังสือปกแดงเท่านั้น แต่ยังมีโปสเตอร์โฆษณาชวนเชื่อภายในบ้าน ห้องเรียน ห้องประชุม อาคารสำนักงาน และโรงงาน ข้อความใต้ภาพของเหมาระบุว่า "ขอให้ประธานเหมาอายุยืนยาว"
A red armband worn by the Red Guards
คำบรรยายภาพ, 4. ปลอกแขนของเรดการ์ด นี่คือปลอกแขนขององค์การเยาวชนที่โดยทั่วไปเรียกว่า "เรดการ์ด" พวกเขาถูกจัดตั้งขึ้นครั้งแรกในโรงเรียนมัธยมและมหาวิทยาลัยในกรุงปักกิ่งในช่วงฤดูร้อนของปี 1966 และไม่นานก็ขยายไปทั่วประเทศ เรดการ์ดมองว่า ตนเองเป็นผู้พิทักษ์ประธานเหมา หลายคนทำร้ายผู้ที่ถูกมองว่าเป็นชนชั้นกระฎุมพีหรือไม่จงรักภักดี ซึ่งรวมถึงครูของพวกเขาเอง
A khaki-coloured bag and a military style water can
คำบรรยายภาพ, 5. กระติกน้ำและถุงสไตล์ทหาร ในช่วงการปฏิวัติวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยและโรงเรียนถูกดำเนินการในลักษณะกึ่งทหาร คนหนุ่มสาวพกกระติกน้ำแบบทหารและกระเป๋าสีเขียวสไตล์ทหาร เมื่อพวกเขาเดินขบวนไปชุมนุมและไปทำงานในภาคสนาม
Destruction of temple furnishings and works of art by Red Guards during the Cultural Revolution

ที่มาของภาพ, ullstein bild via Getty Images

คำบรรยายภาพ, 6. การรณรงค์เพื่อกำจัด "สี่เก่า" (Four Olds) แม้ประธานเหมาจะได้รับความเคารพอย่างสูง แต่วัตถุทางศาสนาก็ถูกทำลาย กลุ่มเรดการ์ดโจมตีเพื่อกำจัดสิ่งที่เกี่ยวข้องกับ "สี่เก่า" (Four Olds) ซึ่งประกอบด้วย ความคิดเก่า วัฒนธรรมเก่า ประเพณีเก่า และนิสัยเก่า ๆ นั่นจึงทำให้เกิดการทำลาย วัด หลุมฝังศพ และแหล่งมรดก รวมถึงหนังสือหายากและภาพวาดด้วย