บีบีซีพบเบาะแสสำคัญที่บ่งชี้ถึงยอดทหารเกาหลีเหนือที่เสียชีวิตระหว่างร่วมรบกับรัสเซียในยูเครน

การสืบสวนของบีบีซีซึ่งใช้ฐานข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียมและภาพที่เปิดเผยอย่างเป็นทางการของอนุสรณ์สถานแห่งใหม่ในกรุงเปียงยาง พบว่ามีทหารเกาหลีเหนือประมาณ 2,300 นายเสียชีวิตในการร่วมสู้รบกับรัสเซียเพื่อต่อต้านยูเครน

ย้อนกลับไปในเดือน มิ.ย. 2024 เกาหลีเหนือได้ทำข้อตกลงป้องกันร่วมกับรัสเซีย ขณะที่ในสองเดือนต่อมา ยูเครนได้เปิดฉากบุกโจมตีอย่างโดยไม่มีใครคาดคิดมาก่อนในภูมิภาคเคิร์สก์ และยึดครองพื้นที่ของรัสเซียได้มากกว่า 1,000 ตารางกิโลเมตร (386 ตารางไมล์)

คิม จิน-มู อดีตนักวิจัยอาวุโสของสถาบันวิเคราะห์ด้านการป้องกันประเทศเกาหลี (Korea Institute for Defense Analyses) ซึ่งเป็นองค์กรที่ได้รับทุนจากรัฐบาลเกาหลี กล่าวว่าข้อตกลงดังกล่าวอาจเป็นเหตุผลที่กองทัพเกาหลีเหนือถูกส่งไปยังภูมิภาคเคิร์สก์เป็นหลัก แทนที่จะไปยังแนวรบอื่น ๆ ในดินแดนของยูเครน

ด้านคิม จอง-อึน ผู้นำสูงสุดเกาหลีเหนือ เคยกล่าวยกย่องทหารที่เสียชีวิตในสงครามอย่างเปิดเผยต่อสาธารณะ และเชื่อกันว่าเพื่อแลกกับการส่งทหารไปช่วยรัสเซียรบ เกาหลีเหนือจะได้รับความช่วยเหลือในด้านอาหาร เงิน และความช่วยเหลือด้านเทคนิคจากรัสเซีย

อย่างไรก็ตาม ระบอบการปกครองที่มีความลับสูงเช่นเกาหลีเหนือไม่เคยเปิดเผยจำนวนผู้เสียชีวิตจากปฏิบัติการทางทหารในภูมิภาคเคิร์สก์ ซึ่งรัสเซียระบุว่าได้ยึดคืนกลับไปทั้งหมดแล้ว

ทว่านี่เป็นครั้งแรกที่อนุสรณ์สถานแห่งใหม่ได้เปิดเผยเบาะแสที่สามารถสังเกตได้เกี่ยวกับจำนวนทหารที่เสียชีวิตในสนามรบดังกล่าว

รายนามผู้สละชีพบนกำแพง

ในเดือน ต.ค. 2025 คิม จอง-อึน ผู้นำสูงสุดเกาหลีเหนือ ได้สั่งให้ก่อสร้างพิพิธภัณฑ์ในเขตฮวาซองของกรุงเปียงยาง เพื่อรำลึกถึงทหารที่เสียชีวิตในสงครามรัสเซีย-ยูเครน

การก่อสร้างเริ่มขึ้นในพื้นที่ป่าทึบในเดือน ต.ค. นั้น ตามการวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมของบีบีซีซึ่งจัดทำโดยแพลนเน็ต แลบส์ (Planet Labs) บริษัทผู้เชี่ยวชาญด้านการถ่ายภาพในสหรัฐฯ

ภายในเดือน ธ.ค. จะพบว่ามีโครงสร้างพื้นฐานเบื้องต้นที่จะใช้เป็นฐานของกลุ่มอาคารที่มีขนาดพื้นที่ 52 ตารางกิโลเมตรปรากฏให้เห็น ต่อมาภายในเดือน มี.ค. งานก่อสร้างภายนอกส่วนใหญ่ดูเหมือนจะเสร็จสิ้น พื้นที่ภูมิทัศน์และสิ่งอำนวยความสะดวกโดยรอบเสร็จสิ้นในเดือนที่ผ่านมา

อนุสรณ์สถานที่เปิดตัวเมื่อวันที่ 26 เม.ย. มีชื่อว่า "Memorial Museum of Combat Feats at Overseas Military Operations" (หรือแปลเป็นภาษาไทยว่า พิพิธภัณฑ์อนุสรณ์เพื่อเกียรติภูมิการสู้รบของปฏิบัติการทางทหารในต่างประเทศ) มีจุดประสงค์เพื่อถ่ายทอด "ความกล้าหาญอันไร้เทียมทาน" ของทหารเกาหลีเหนือระหว่างการปฏิบัติการเพื่อ "ปลดปล่อย [ภูมิภาค] เคิร์สก์" ตามรายงานของสำนักข่าวเคซีเอ็นเอ (KCNA) ของทางการเกาหลีเหนือ

อนุสรณ์สถานแห่งนี้ประกอบด้วย กำแพงอนุสรณ์ยาว 30 เมตร จำนวนสองด้าน สลักรายนามของทหาร นอกจากนี้ยังมีอาคารหนึ่งหลัง และสุสาน

การวิเคราะห์ของบีบีซีจากภาพถ่ายหลายภาพที่เผยแพร่โดยสำนักข่าวเคซีเอ็นเอ (KCNA) พบว่า กำแพงแต่ละด้านถูกแบ่งออกเป็นประมาณ 14 ส่วน ซึ่งมีเส้นหินสีเทาอยู่ด้านบน

มีการสลักชื่ออยู่ใน 9 ส่วนของกำแพง โดยแต่ละส่วนจะแบ่งออกเป็นประมาณ 16 คอลัมน์ (หรือแถวตามแนวตั้ง) ตามการคำนวณของบีบีซีจากระยะห่างระหว่างคอลัมน์

ภาพระยะใกล้ของกำแพงด้านตะวันออกเผยให้เห็นชื่อของทหารที่เสียชีวิต 8 นายถูกสลักไว้ในหนึ่งคอลัมน์ และด้วยจำนวน 16 คอลัมน์และ 9 แถว จะเท่ากับว่ามีชื่อสลักบนกำแพงแต่ละด้านทั้งหมด 1,152 ชื่อ และเมื่อรวมสองกำแพงจะรวมรายชื่อได้ทั้งหมด 2,304 ชื่อ

ซงฮัก ชอง นักวิจัยอาวุโสของสถาบันยุทธศาสตร์ความมั่นคงเกาหลี (Korea Institute for Security Strategy) เห็นด้วยกับผลการวิเคราะห์ของบีบีซี

"กำแพงอนุสรณ์เต็มไปด้วยชื่อของผู้เสียชีวิตซึ่งเขียนด้วยตัวอักษรขนาดเล็กมาก เมื่อพิจารณาพื้นที่ผิวและความหนาแน่นของข้อความ จำนวนผู้ที่ถูกบันทึกไว้น่าจะมีหลายพันคน" เขากล่าว

จำนวนที่แน่นอนยังไม่สามารถยืนยันได้ เนื่องจากไม่มีภาพความละเอียดสูงกว่านี้ แต่การประเมินของบีบีซีใกล้เคียงกับตัวเลขที่สำนักงานข่าวกรองแห่งชาติของเกาหลีใต้ (National Intelligence Service - NIS) เสนอไว้

ในเดือน ก.ย. 2025 สำนักงานข่าวกรองแห่งชาติของเกาหลีใต้ กล่าวว่า ทหารเกาหลีเหนือเสียชีวิตประมาณ 2,000 นาย และอีก 2,700 นายได้รับบาดเจ็บ

ภายในเดือน ก.พ. ปีนี้ สำนักงานข่าวกรองแห่งชาติของเกาหลีใต้ ระบุว่า จากกำลังพล 11,000 นายที่ถูกส่งไปยังรัสเซีย มีประมาณ 6,000 นายเสียชีวิตหรือได้รับบาดเจ็บ แต่ไม่ได้แยกจำนวนผู้เสียชีวิตออกมาโดยเฉพาะ

"ระบบแบบลำดับชั้น"

จากภาพถ่ายดาวเทียมเมื่อต้นเดือน เม.ย. ของเอสไอ อนาไลติกส์ (SI Analytics) บริษัทวิจัยของเกาหลีใต้ พบว่าในส่วนพื้นที่สุสานมีหลุมฝังศพประมาณ 140 หลุมทางฝั่งตะวันตก และอีก 138 หลุมทางอีกฝั่งหนึ่ง

ตามคำอธิบายของชอง ซึ่งไม่ได้เกี่ยวข้องกับบริษัทวิจัย อาคารดังกล่าวดูเหมือนจะเป็นมีช่องเก็บอัฐิ (columbarium) ซึ่งเป็นสถานที่เก็บโกศเถ้ากระดูก

"กำแพงทั้งหมดดูเหมือนจะเต็มไปด้วยช่องจัดเก็บอัฐิรูปแบบตาราง" เขาอธิบาย

"หออนุสรณ์เป็นอาคารสามชั้น และแม้ไม่รวมสำนักงานและพื้นที่จัดแสดง พื้นที่เก็บอัฐิภายในเพียงอย่างเดียวก็สามารถรองรับอัฐิได้อย่างน้อย 1,000 ชุด" ชอง นักวิจัยด้านความมั่นคงในเกาหลีใต้กล่าว

SI Analytics ระบุในรายงานว่ามี "ระบบการรำลึกแบบลำดับชั้น" โดยทหารที่แสดง "ความกล้าหาญเป็นพิเศษ" จะได้รับเกียรติด้วยหลุมฝังศพกลางแจ้งพร้อมด้วยป้ายสุสาน ขณะที่ผู้อื่นจะได้รับการรำลึกด้วยการตั้งโกศในช่องเก็บอัฐิ

คิม จิน-มู อดีตนักวิจัยอาวุโสของสถาบันวิเคราะห์ด้านการป้องกันประเทศเกาหลี กล่าวว่า ผู้ที่ถูกฝังในสุสานอาจเป็นศพที่กู้คืนกลับมาได้ นายทหารระดับสูง หรือบุคคลที่ได้รับการยกย่องเป็นพิเศษ รวมถึงผู้ที่พลีชีพตนเองด้วย

อ้างเหตุผลของสงคราม

กระทรวงการรวมชาติของเกาหลีใต้ระบุว่า "เป็นการยากที่จะยืนยัน" ว่าทหารที่เสียชีวิตทั้งหมดมีชื่ออยู่บนกำแพงอนุสรณ์หรือไม่

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยคิมเชื่อว่า มีความเป็นไปได้สูงที่ชื่อของทหารเกาหลีเหนือทั้งหมดที่เสียชีวิตในภูมิภาคเคิร์สก์จะถูกสลักไว้ที่นั่น

"อนุสรณ์สถานแห่งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อตอบแทนผู้ที่เสียสละเพื่อชาติและทำงานเพื่อสนับสนุนสาธารณะ การละเว้นชื่ออาจเสี่ยงก่อให้เกิดความไม่พอใจในหมู่ครอบครัวผู้สูญเสียและบ่อนทำลายเป้าหมายดังกล่าว" เขากล่าว

สื่อของทางการเกาหลีเหนือยังรายงานว่า มีการก่อสร้างโครงการที่อยู่อาศัยสำหรับทหารผ่านศึกจากสงครามรัสเซีย-ยูเครน และครอบครัวผู้สูญเสียในเขตเดียวกัน โดยมีผู้อยู่อาศัยเริ่มย้ายเข้าไปตั้งแต่เดือน มี.ค. ที่ผ่านมา

โช ฮัน-บอม นักวิจัยอาวุโสของสถาบันการรวมชาติแห่งเกาหลีซึ่งดำเนินการโดยรัฐบาลเกาหลีใต้กล่าวว่า การตัดสินใจของเกาหลีเหนือในการสร้างอนุสรณ์สถานสำหรับทหารที่เสียชีวิตสะท้อนถึงความพยายามในการสร้างความชอบธรรมให้กับการส่งกำลังทหารภายหลังพบว่าเกิดความสูญเสียเป็นจำนวนมาก

"สำหรับเกาหลีเหนือ รัสเซียเป็นประเทศเดียวที่สามารถให้ความร่วมมือทางทหารได้ในสถานการณ์ปัจจุบันที่เหมือนจะถูกโดดเดี่ยว" เขากล่าว

อนุสรณ์สถานนี้ยังสะท้อนถึงความตั้งใจของเกาหลีเหนือที่จะดำเนินความร่วมมือทางทหารกับรัสเซียต่อไป "ไม่ว่าสงครามจะดำเนินไปอย่างไร"

ภาพเปิดเรื่องและกราฟิกโดย อาร์วิน สุปริยาดิ, เรียบเรียงโดย เกรซ ชอย