ผู้สร้างหนังชาวอิสราเอลเผยถึงวิธีโน้มน้าวทหาร IDF ให้ยอมเล่าเรื่องการใช้เอไอกำหนดเป้าโจมตี และการเสียชีวิตของพลเรือนในฉนวนกาซา

ยูวัล อับราฮัม และ ราเชล ซอร์ โพสท่าบนพรมแดงพร้อมถือรางวัลพิเศษจากคณะกรรมการตัดสินสำหรับภาพยนตร์เรื่อง Naza ในงานถ่ายภาพผู้ได้รับรางวัล ณ เทศกาลภาพยนตร์นานาเวนิส ครั้งที่ 83 ทั้งคู่หันหน้าเข้ากล้อง โดยมีช่างภาพยืนเรียงรายอยู่สองข้างพรมแดง และมีแสงไฟสว่างไสวอยู่ด้านหลัง
คำบรรยายภาพ, ภาพยนตร์เรื่อง นาซา (Naza) ได้รับรางวัลพิเศษจากคณะกรรมการตัดสินในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิส และได้รับการยืนปรบมือยาวนานถึง 25 นาที ซึ่งเป็นสถิติสูงสุด
Published
เวลาอ่าน: 8 นาที

"นี่คืออาคารที่ผมต้องทิ้งระเบิด นาซาของการโจมตีครั้งนั้นคือสี่คน" ชายคนหนึ่งซึ่งปรากฏตัวให้เห็นเพียงเงา กล่าว

ขณะที่ชายอีกคนถามว่า "นาซาคืออะไร"

"ความเสียหายที่เกิดขึ้นโดยไม่ตั้งใจ หรือ 'ลูกหลง' ซึ่งหมายถึงจำนวนพลเรือนที่จะเสียชีวิตจากการโจมตี"

นี่คือฉากหนึ่งจากสารคดีที่ได้รับเสียงชื่นชมอย่างมากในเรื่อง “นาซา” (NAZA) กำกับโดยผู้สร้างภาพยนตร์ชาวอิสราเอล ราเชล ซอร์ และ ยูวัล อับราฮัม

'นาซา' เป็นคำย่อทางทหารของอิสราเอล ซึ่งกลายมาเป็นคำคุ้นหูนับตั้งแต่ภาพยนตร์เรื่องนี้ออกฉาย

สารคดีเรื่องนี้ตรวจสอบความสูญเสียของพลเรือนจากปฏิบัติการทางทหารของอิสราเอลในฉนวนกาซา โดยสารคดีสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ทหารและหน่วยข่าวกรองอิสราเอล 24 นายที่ไม่เปิดเผยชื่อ ซึ่งอธิบายถึงวิธีการใช้ปัญญาประดิษฐ์ หรือ เอไอ ในการระบุเป้าหมายที่เป็นไปได้

ตลอดทั้งเรื่อง ยูวัล อับราฮัม สัมภาษณ์แหล่งข่าวที่ไม่เปิดเผยชื่อบนดาดฟ้าในกรุงเทลอาวีฟยามค่ำคืน โดยมีเส้นขอบฟ้าของเมืองที่สว่างไสวอยู่เบื้องหลัง

ภาพนิ่งจากภาพยนตร์เรื่อง Naza แสดงให้เห็นผู้กำกับ ยูวัล อับราฮัม กำลังพูดคุยกับแหล่งข่าวที่ไม่เปิดเผยชื่อบนดาดฟ้าในเทลอาวีฟ โดยมีแสงไฟจากเมืองเป็นฉากหลัง
คำบรรยายภาพ, ภาพยนตร์เรื่องนี้ตรวจสอบความสูญเสียของพลเรือนจากปฏิบัติการทางทหารของอิสราเอลในฉนวนกาซา ผ่านการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ทหารและหน่วยข่าวกรองที่ไม่เปิดเผยชื่อจำนวน 24 คน

การฉายรอบปฐมทัศน์ที่เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิสทำให้สารคดีเรื่องนี้ได้รับรางวัลพิเศษจากคณะกรรมการตัดสิน นอกจากนี้ยังได้รับการยืนปรบมือยาวนานถึง 25 นาที ซึ่งเป็นสถิติสูงสุดอีกด้วย

แต่ภาพยนตร์เรื่องนี้กลับก่อให้เกิดกระแสต่อต้านอย่างรุนแรงในอิสราเอล

นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอล กล่าวว่า ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของกระแสการยุยงปลุกปั่นต่อต้านชาวยิวทั่วโลก และสั่งให้หน่วยข่าวกรองค้นหาและระบุตัวตนผู้เกี่ยวข้อง

พล.ท.เอยาล ซามีร์ เสนาธิการกองทัพป้องกันประเทศอิสราเอล กล่าวว่าภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นการโจมตีอิสราเอล ขณะที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม มิกิ โซฮาร์ กล่าวหาผู้กำกับว่า "ทรยศชาติ" และเรียกร้องการเพิกถอนสัญชาติของพวกเขา

อย่างไรก็ตาม ผู้สร้างภาพยนตร์ยังคงยืนยันในผลงานของตนเอง

อนุมัติ 'ให้ฆ่าคน 500 ราย'

ผู้สร้างภาพยนตร์กล่าวว่าสารคดีความยาว 80 นาทีของพวกเขานั้น "ได้เปิดเผยรายละเอียดเกี่ยวกับระบบที่อยู่เบื้องหลังการสังหารหมู่พลเรือนชาวปาเลสไตน์ในฉนวนกาซาที่ไตร่ตรองไว้ล่วงหน้าอย่างรอบคอบของอิสราเอล" ในช่วงสงครามที่เกิดขึ้นหลังจากการโจมตีอิสราเอลโดยกลุ่มฮามาสเมื่อวันที่ 7 ต.ค. 2023

ผู้ให้สัมภาษณ์รายหนึ่งกล่าวว่า พวกเขาทราบถึงกรณีที่อนุมัติการโจมตีเพื่อสังหารผู้คน 500 คนโดยมีเป้าหมายเป็น "มนุษย์เพียงคนเดียว" ซึ่งกองทัพอิสราเอลกล่าวว่าข้อกล่าวหานี้ "เป็นเท็จโดยสิ้นเชิง"

ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นการทำข่าวเชิงสืบสวนสอบสวนที่กินเวลาเกือบสามปี โดยผู้กำกับร่วมงานกับหนังสือพิมพ์เดอะการ์เดียนของอังกฤษ ซึ่งเป็นผู้ผลิตสารคดี และนิตยสาร "+972 Magazine" ซึ่งเป็นสื่ออิสราเอล-ปาเลสไตน์

ภาพนิ่งจากภาพยนตร์เรื่อง Naza แสดงให้เห็นผู้กำกับ ยูวัล อับราฮัม กำลังพูดคุยกับแหล่งข่าวที่ไม่เปิดเผยชื่อบนดาดฟ้าในเทลอาวีฟ โดยมีแสงไฟจากเมืองเป็นฉากหลัง
คำบรรยายภาพ, แหล่งข่าวทั้งหมดที่ปรากฏในภาพยนตร์เรื่องนี้ล้วนไม่เปิดเผยตัวตน

แม้ว่าจะมีทหารและเจ้าหน้าที่หน่วยข่าวกรองของอิสราเอล 24 นายปรากฏตัวในภาพยนตร์ แต่ผู้กำกับกล่าวว่าพวกเขาได้สัมภาษณ์แหล่งข่าวมากกว่า 100 ราย ระหว่างการสืบสวนครั้งนี้

"จากการพูดคุยกับทหารเหล่านี้ เราจึงสามารถมองเห็นภาพรวมภายในของระบบกำหนดเป้าหมาย ระบบที่ใช้เอไอและขั้นตอนต่าง ๆ ที่อยู่เบื้องหลังการสังหารหมู่ในฉนวนกาซา" ยูวัล อับราฮัม กล่าวกับรายการนิวส์ฮาวร์ (Newshour) ของบีบีซีเวิลด์เซอร์วิส

กระทรวงสาธารณสุขที่บริหารโดยกลุ่มฮามาสระบุว่า ชาวปาเลสไตน์กว่า 73,000 ราย รวมถึงเด็กกว่า 20,000 ราย ถูกสังหารในฉนวนกาซา

อับราฮัมกล่าวว่าภาพยนตร์เรื่องนี้สร้างขึ้นด้วยความรู้สึกรับผิดรับชอบในฐานะพลเมืองอิสราเอล

"มันเกิดจากความเป็นตัวตนของเราในฐานะชาวอิสราเอล ที่ได้เห็นรัฐบาลของเนทันยาฮูทำลายฉนวนกาซา สังหารพลเรือนหลายหมื่นคน และความรู้สึกว่าเรามีหน้าที่ต้องพยายามทำอะไรบางอย่างต่อเรื่องนี้"

รัฐบาลอิสราเอลกล่าวว่าได้พยายามอย่างเต็มที่เพื่อหลีกเลี่ยงการสูญเสียพลเรือนในการต่อสู้กับกลุ่มติดอาวุธฮามาส ซึ่งรัฐบาลกล่าวว่ากลุ่มฮามาสแทรกซึมอยู่ในสถานที่ต่าง ๆ เช่น โรงพยาบาล โรงเรียน และที่พักพิง ขณะที่ฮามาสปฏิเสธว่าไม่ได้ใช้พลเรือนในฉนวนกาซาเป็นโล่ห์มนุษย์

'พ่ออยู่ไหน'

ภาพยนตร์เรื่องนี้กล่าวถึงจุดยืนของรัฐบาลและกองทัพอิสราเอล ซึ่งระบุว่าปฏิบัติการของพวกเขามุ่งเป้าไปที่กลุ่มติดอาวุธเท่านั้น และมีการใช้มาตรการเพื่อลดอันตรายต่อพลเรือนให้น้อยที่สุด แต่คำบอกเล่าของทหารที่ให้สัมภาษณ์กลับบอกเล่าเรื่องราวที่แตกต่างออกไป

"พวกเขาไม่ได้กำลังพูดถึงปฏิบัติการทางทหารแบบแม่นยำเฉพาะจุด ซึ่งมีเจตนาเพื่อลดความเสี่ยงต่อพลเรือน" อับราฮัมกล่าวกับบีบีซี

ภาพยนตร์เรื่องนี้เน้นไปที่ระบบกำหนดเป้าหมายที่ขับเคลื่อนด้วยเอไอ ซึ่งตามที่ผู้สร้างภาพยนตร์กล่าวไว้ ใช้ในการระบุเป้าหมายที่เป็นไปได้และประเมินจำนวนผู้เสียชีวิตพลเรือนที่อาจเกิดขึ้น

ระบบหนึ่งที่ปรากฏในสารคดีเรื่องนี้มีชื่อว่า “Where's Daddy“ หรือ “คุณพ่ออยู่ไหน” ซึ่งผู้สร้างภาพยนตร์กล่าวว่าระบบนี้จะแจ้งเตือนเจ้าหน้าที่หน่วยข่าวกรองเมื่อเป้าหมายกลับบ้าน ระบบนี้ถูกกล่าวหาว่าติดตามสมาชิกในครอบครัว โดยบางครั้งติดตามผ่านทางโทรศัพท์มือถือของลูก ๆ

ราเชล ซอร์ กล่าวว่า ระบบสอดแนมจะตรวจสอบบทสนทนาเพื่อหาคำพูดเช่น "พ่ออยู่ไหน" หรือ "พ่อจะมาถึงเมื่อไหร่" ซึ่งอาจบ่งชี้ว่าเป้าหมายได้กลับถึงบ้านแล้ว

“ในภาพยนตร์ คุณจะได้ยินเกี่ยวกับตัวเลขของนาซา คุณจะได้ยินว่ามีการอนุญาตอย่างกว้างขวางให้ทิ้งระเบิดใส่พลเรือนได้มากถึง 20 คน… มันเป็นอัลกอริทึมที่คำนวณว่าจะมีคนถูกทิ้งระเบิดกี่คนในแต่ละบ้าน” อับราฮัมกล่าวกับบีบีซี

"สิ่งที่เกิดขึ้นจริงหลังจากวันที่ 7 ต.ค. คือกลไกของนาซาเหล่านี้ [...] ทำให้การสังหารพลเรือนกลายเป็นเรื่องปกติและเกิดขึ้นได้ แทนที่จะลดความรุนแรงลง"

ความแตกต่างที่ชัดเจน

ภาพนิ่งจากภาพยนตร์เรื่องนาซา
คำบรรยายภาพ, ผู้กำกับเลือกถ่ายทำสารคดีในกรุงเทลอาวีฟเพราะทหารและเจ้าหน้าที่หน่วยข่าวกรองหลายคนที่ให้สัมภาษณ์มาจากเมืองนี้

นาซาเป็นภาพยนตร์ที่บอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับสงครามในฉนวนกาซา โดยมีภาพเหตุการณ์จากภายในพื้นที่ฉนวนกาซาเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ฉากส่วนใหญ่ของภาพยนตร์เกิดขึ้นบนดาดฟ้าอาคารในกรุงเทลอาวีฟยามค่ำคืน ซึ่งมีตึกอะพาร์ตเมนต์ทันสมัยและหน้าต่างที่ส่องสว่างด้วยแสงไฟเป็นฉากหลังให้กับวิถีชีวิตประจำวันของผู้คน

ภาพเหล่านั้นแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับความเสียหายในฉนวนกาซา ซึ่งอยู่ห่างออกไปทางใต้เพียง 70 กม. ดังที่แสดงให้เห็นในตอนท้ายของภาพยนตร์

ราเชล ซอร์ กล่าวว่าพวกเขาเลือกถ่ายทำที่กรุงเทลอาวีฟเพราะทหารและเจ้าหน้าที่หน่วยข่าวกรองหลายคนที่ให้สัมภาษณ์มาจากเมืองนี้ ซึ่งเป็นที่ตั้งของกองบัญชาการทหารอิสราเอล

"พวกเขามาจากชนชั้นสูงของสังคมอิสราเอล บางครั้งพวกเขาก็มองตัวเองว่าเป็นฝ่ายซ้าย" เธอกล่าว

ภาพจากอาคารที่ได้รับความเสียหายอย่างหนักหลังจากการโจมตีของอิสราเอลในพื้นที่ซาฟตาวีของเมืองกาซา ด้านหน้าอาคารหลายหลังพังทลายลงท่ามกลางกองเศษซากปรักหักพัง ขณะที่ด้านหลังมองเห็นหอคอยมัสยิดและอาคารหลายหลังที่เสียหายแต่ยังคงตั้งอยู่
คำบรรยายภาพ, กระทรวงสาธารณสุขที่บริหารโดยกลุ่มฮามาสระบุว่า ชาวปาเลสไตน์กว่า 73,000 ราย รวมถึงเด็กกว่า 20,000 ราย ถูกสังหารในฉนวนกาซา

แต่คณะผู้สร้างภาพยนตร์ทำอย่างไรให้ทหารและเจ้าหน้าที่จำนวนมากยอมพูดคุยด้วยอย่างเปิดเผยเกี่ยวกับสิ่งที่กองทัพอิสราเอลและตัวพวกเขาเองได้กระทำในฉนวนกาซา

อับราฮัมกล่าวว่า การสร้างความไว้วางใจเป็นหนึ่งในความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดที่พวกเขาเผชิญ

"หลายคนรู้สึกว่าพวกเขากำลังมีส่วนร่วมในสิ่งที่ผิด พวกเขามีส่วนเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมหรือการฆาตกรรมที่ไม่เป็นธรรม" เขากล่าว

เขากล่าวเสริมว่า สื่ออิสราเอลส่วนใหญ่ขาดการตรวจสอบอย่างจริงจัง ซึ่งปัจจัยนี้เองที่ช่วยให้พวกเขาได้รับโอกาสในการสัมภาษณ์บุคคลเหล่านี้

"บางคนที่เราได้พูดคุยด้วยบอกว่า พวกเขารู้สึกว่าไม่เคยถูกถามคำถามเหล่านี้มาก่อน" เขากล่าว "เมื่อเราถามแล้ว พวกเขาก็ยินดีที่จะพูดคุยด้วย"

แหล่งข่าวทุกคนที่ปรากฏในภาพยนตร์เรื่องนี้ต่างขอสงวนนามไว้เป็นความลับ "การออกมาพูดเช่นนี้ถือเป็นความเสี่ยงอย่างยิ่งสำหรับพวกเขา" อับราฮัมกล่าว "นั่นคือเหตุผลว่าทำไมข้อมูลของพวกเขาจึงต้องถูกเก็บเป็นความลับ"

กระตุ้นให้เกิดการถกเถียงในพื้นที่สาธารณะ

กลุ่มผู้ประท้วงอยู่ด้านนอกโรงภาพยนตร์ Sag Harbor Cinema ระหว่างการฉายภาพยนตร์เรื่อง Naza ในงานเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติ Hamptons ปี 2026 ที่นิวยอร์ก พวกเขาถือป้ายที่มีข้อความวิพากษ์วิจารณ์การฉายภาพยนตร์เรื่องนี้ในเทศกาล โดยมีข้อความต่างๆ เช่น “หยุดการโฆษณาชวนเชื่อของนาซา” และ “นาซาโกหกเรื่องปัญญาประดิษฐ์”
คำบรรยายภาพ, ภาพยนตร์เรื่องนี้ก่อให้เกิดความขัดแย้งและการประท้วงในเทศกาลภาพยนตร์หลายแห่ง

นับตั้งแต่ภาพยนตร์เรื่องนี้เปิดตัวอย่างยิ่งใหญ่ในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิส ผู้กำกับกล่าวว่าพวกเขาต้องเผชิญกับภัยคุกคามถึงชีวิตมากมาย และถูกนักวิจารณ์ในอิสราเอลตราหน้าว่าเป็นคนทรยศชาติ

นาฟตาลี เบนเน็ตต์ อดีตนายกรัฐมนตรีอิสราเอลเรียกภาพยนตร์เรื่องนี้ว่า "การใส่ร้ายป้ายสีอย่างน่าสยดสยองต่อลูกหลานของเรา" ขณะที่อาวิกดอร์ ลีเบอร์แมน อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของอิสราเอล กล่าวถึงผู้กำกัภาพพยนตร์เรื่องนี้ว่าเป็น "ผู้เกลียดชังอิสราเอล"

ผู้ประท้วงสนับสนุนภาพยนตร์เรื่อง Naza ในงานเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติซานเซบาสเตียน ครั้งที่ 74 ที่ประเทศสเปน พวกเขาถือป้ายที่มีข้อความว่า “พวกเราคือ Naza เช่นกัน” พร้อมภาพประกอบของผู้กำกับทั้งสองคน ขณะที่หญิงคนหนึ่งที่อยู่ด้านหน้าสุดของกลุ่มถือธงปาเลสไตน์
คำบรรยายภาพ, ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับการตอบรับอย่างดีจากผู้ชมในเทศกาลภาพยนตร์อื่น ๆ

นอกจากนี้ กองทัพอิสราเอลยังได้ออกมาโต้แย้งอย่างหนัก โดยกล่าวหาว่าภาพยนตร์เรื่องนี้นำเสนอภาพกระบวนการวางแผนเป้าหมายและการโจมตีของกองทัพอิสราเอล (IDF) ในลักษณะที่ "บิดเบือน ชวนให้เข้าใจผิด และไม่จริงใจ" พร้อมระบุว่าเนื้อหาในภาพยนตร์ตั้งอยู่บน "ข้อผิดพลาดทางข้อเท็จจริงครั้งใหญ่ ซึ่งเกิดจากการนำเสนอความเป็นจริงในรูปแบบที่บิดเบือนและมีเจตนาชี้นำ"

อับราฮัมกล่าวว่า ผู้สร้างภาพยนตร์ได้ติดต่อกับกองทัพอิสราเอลมากกว่า 10 ครั้งตลอดระยะเวลาเกือบสามปี โดยแจ้งข้อกล่าวอ้างหลักทั้งหมดในภาพยนตร์ และปฏิเสธข้อกล่าวหาที่ว่าการรายงานข่าวของพวกเขานั้นไม่ถูกต้อง

ภาพกราฟฟิตี้บนผนังที่ depicting ผู้สร้างภาพยนตร์ชาวอิสราเอล ยูวัล อับราฮัม และ ราเชล ซอร์ ถูกแก้ไขในเมืองอัชดอด ประเทศอิสราเอล
คำบรรยายภาพ, ภาพจิตรกรรมฝาผนังของอับราฮัมและซอร์ในเมืองอัชดอด ประเทศอิสราเอล เดิมทีได้ตราหน้าทั้งคู่ว่าเป็น "ผู้ทรยศ" แต่ต่อมาศิลปินอีกท่านหนึ่งได้แก้ไขถ้อยคำให้บรรยายพวกเขาว่าเป็น "วีรบุรุษ"

เขากล่าวว่าความโกรธแค้นที่พุ่งเป้าไปที่ภาพยนตร์เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นถึงความไม่เต็มใจในวงกว้างของสังคมอิสราเอลที่จะเผชิญหน้ากับการกระทำของกองทัพในฉนวนกาซา และกล่าวว่าสารคดีเรื่องนี้ได้กระตุ้นให้เกิดการถกเถียงในที่สาธารณะในระดับที่ไม่เคยเห็นมาก่อนนับตั้งแต่เริ่มสงคราม

"สิ่งที่เราเห็นในสื่ออิสราเอลส่วนใหญ่คือ การเพิกเฉยอย่างสิ้นเชิง หรือไม่ก็เป็นการหาเหตุผลมาสนับสนุนอาชญากรรมเหล่านี้" เขากล่าว

"เมื่อการสังหารหมู่พลเรือนกลายเป็นเรื่องปกติ ผลที่ตามมาคือภาวะของการปฏิเสธความจริงอย่างสิ้นเชิง เราหวังว่าภาพยนตร์เรื่องนี้จะช่วยให้สังคมอิสราเอลสามารถทะลุผ่านกำแพงแห่งการปฏิเสธนี้ได้"