ผู้สร้างหนังชาวอิสราเอลเผยถึงวิธีโน้มน้าวทหาร IDF ให้ยอมเล่าเรื่องการใช้เอไอกำหนดเป้าโจมตี และการเสียชีวิตของพลเรือนในฉนวนกาซา

ที่มาของภาพ, Getty Images
"นี่คืออาคารที่ผมต้องทิ้งระเบิด นาซาของการโจมตีครั้งนั้นคือสี่คน" ชายคนหนึ่งซึ่งปรากฏตัวให้เห็นเพียงเงา กล่าว
ขณะที่ชายอีกคนถามว่า "นาซาคืออะไร"
"ความเสียหายที่เกิดขึ้นโดยไม่ตั้งใจ หรือ 'ลูกหลง' ซึ่งหมายถึงจำนวนพลเรือนที่จะเสียชีวิตจากการโจมตี"
นี่คือฉากหนึ่งจากสารคดีที่ได้รับเสียงชื่นชมอย่างมากในเรื่อง “นาซา” (NAZA) กำกับโดยผู้สร้างภาพยนตร์ชาวอิสราเอล ราเชล ซอร์ และ ยูวัล อับราฮัม
'นาซา' เป็นคำย่อทางทหารของอิสราเอล ซึ่งกลายมาเป็นคำคุ้นหูนับตั้งแต่ภาพยนตร์เรื่องนี้ออกฉาย
สารคดีเรื่องนี้ตรวจสอบความสูญเสียของพลเรือนจากปฏิบัติการทางทหารของอิสราเอลในฉนวนกาซา โดยสารคดีสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ทหารและหน่วยข่าวกรองอิสราเอล 24 นายที่ไม่เปิดเผยชื่อ ซึ่งอธิบายถึงวิธีการใช้ปัญญาประดิษฐ์ หรือ เอไอ ในการระบุเป้าหมายที่เป็นไปได้
ตลอดทั้งเรื่อง ยูวัล อับราฮัม สัมภาษณ์แหล่งข่าวที่ไม่เปิดเผยชื่อบนดาดฟ้าในกรุงเทลอาวีฟยามค่ำคืน โดยมีเส้นขอบฟ้าของเมืองที่สว่างไสวอยู่เบื้องหลัง

ที่มาของภาพ, The Guardian
การฉายรอบปฐมทัศน์ที่เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิสทำให้สารคดีเรื่องนี้ได้รับรางวัลพิเศษจากคณะกรรมการตัดสิน นอกจากนี้ยังได้รับการยืนปรบมือยาวนานถึง 25 นาที ซึ่งเป็นสถิติสูงสุดอีกด้วย
แต่ภาพยนตร์เรื่องนี้กลับก่อให้เกิดกระแสต่อต้านอย่างรุนแรงในอิสราเอล
นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอล กล่าวว่า ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของกระแสการยุยงปลุกปั่นต่อต้านชาวยิวทั่วโลก และสั่งให้หน่วยข่าวกรองค้นหาและระบุตัวตนผู้เกี่ยวข้อง
พล.ท.เอยาล ซามีร์ เสนาธิการกองทัพป้องกันประเทศอิสราเอล กล่าวว่าภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นการโจมตีอิสราเอล ขณะที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม มิกิ โซฮาร์ กล่าวหาผู้กำกับว่า "ทรยศชาติ" และเรียกร้องการเพิกถอนสัญชาติของพวกเขา
อย่างไรก็ตาม ผู้สร้างภาพยนตร์ยังคงยืนยันในผลงานของตนเอง
อนุมัติ 'ให้ฆ่าคน 500 ราย'
ผู้สร้างภาพยนตร์กล่าวว่าสารคดีความยาว 80 นาทีของพวกเขานั้น "ได้เปิดเผยรายละเอียดเกี่ยวกับระบบที่อยู่เบื้องหลังการสังหารหมู่พลเรือนชาวปาเลสไตน์ในฉนวนกาซาที่ไตร่ตรองไว้ล่วงหน้าอย่างรอบคอบของอิสราเอล" ในช่วงสงครามที่เกิดขึ้นหลังจากการโจมตีอิสราเอลโดยกลุ่มฮามาสเมื่อวันที่ 7 ต.ค. 2023
ผู้ให้สัมภาษณ์รายหนึ่งกล่าวว่า พวกเขาทราบถึงกรณีที่อนุมัติการโจมตีเพื่อสังหารผู้คน 500 คนโดยมีเป้าหมายเป็น "มนุษย์เพียงคนเดียว" ซึ่งกองทัพอิสราเอลกล่าวว่าข้อกล่าวหานี้ "เป็นเท็จโดยสิ้นเชิง"
ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นการทำข่าวเชิงสืบสวนสอบสวนที่กินเวลาเกือบสามปี โดยผู้กำกับร่วมงานกับหนังสือพิมพ์เดอะการ์เดียนของอังกฤษ ซึ่งเป็นผู้ผลิตสารคดี และนิตยสาร "+972 Magazine" ซึ่งเป็นสื่ออิสราเอล-ปาเลสไตน์

ที่มาของภาพ, The Guardian
แม้ว่าจะมีทหารและเจ้าหน้าที่หน่วยข่าวกรองของอิสราเอล 24 นายปรากฏตัวในภาพยนตร์ แต่ผู้กำกับกล่าวว่าพวกเขาได้สัมภาษณ์แหล่งข่าวมากกว่า 100 ราย ระหว่างการสืบสวนครั้งนี้
"จากการพูดคุยกับทหารเหล่านี้ เราจึงสามารถมองเห็นภาพรวมภายในของระบบกำหนดเป้าหมาย ระบบที่ใช้เอไอและขั้นตอนต่าง ๆ ที่อยู่เบื้องหลังการสังหารหมู่ในฉนวนกาซา" ยูวัล อับราฮัม กล่าวกับรายการนิวส์ฮาวร์ (Newshour) ของบีบีซีเวิลด์เซอร์วิส
กระทรวงสาธารณสุขที่บริหารโดยกลุ่มฮามาสระบุว่า ชาวปาเลสไตน์กว่า 73,000 ราย รวมถึงเด็กกว่า 20,000 ราย ถูกสังหารในฉนวนกาซา
อับราฮัมกล่าวว่าภาพยนตร์เรื่องนี้สร้างขึ้นด้วยความรู้สึกรับผิดรับชอบในฐานะพลเมืองอิสราเอล
"มันเกิดจากความเป็นตัวตนของเราในฐานะชาวอิสราเอล ที่ได้เห็นรัฐบาลของเนทันยาฮูทำลายฉนวนกาซา สังหารพลเรือนหลายหมื่นคน และความรู้สึกว่าเรามีหน้าที่ต้องพยายามทำอะไรบางอย่างต่อเรื่องนี้"
รัฐบาลอิสราเอลกล่าวว่าได้พยายามอย่างเต็มที่เพื่อหลีกเลี่ยงการสูญเสียพลเรือนในการต่อสู้กับกลุ่มติดอาวุธฮามาส ซึ่งรัฐบาลกล่าวว่ากลุ่มฮามาสแทรกซึมอยู่ในสถานที่ต่าง ๆ เช่น โรงพยาบาล โรงเรียน และที่พักพิง ขณะที่ฮามาสปฏิเสธว่าไม่ได้ใช้พลเรือนในฉนวนกาซาเป็นโล่ห์มนุษย์
'พ่ออยู่ไหน'
ภาพยนตร์เรื่องนี้กล่าวถึงจุดยืนของรัฐบาลและกองทัพอิสราเอล ซึ่งระบุว่าปฏิบัติการของพวกเขามุ่งเป้าไปที่กลุ่มติดอาวุธเท่านั้น และมีการใช้มาตรการเพื่อลดอันตรายต่อพลเรือนให้น้อยที่สุด แต่คำบอกเล่าของทหารที่ให้สัมภาษณ์กลับบอกเล่าเรื่องราวที่แตกต่างออกไป
"พวกเขาไม่ได้กำลังพูดถึงปฏิบัติการทางทหารแบบแม่นยำเฉพาะจุด ซึ่งมีเจตนาเพื่อลดความเสี่ยงต่อพลเรือน" อับราฮัมกล่าวกับบีบีซี
ภาพยนตร์เรื่องนี้เน้นไปที่ระบบกำหนดเป้าหมายที่ขับเคลื่อนด้วยเอไอ ซึ่งตามที่ผู้สร้างภาพยนตร์กล่าวไว้ ใช้ในการระบุเป้าหมายที่เป็นไปได้และประเมินจำนวนผู้เสียชีวิตพลเรือนที่อาจเกิดขึ้น
ระบบหนึ่งที่ปรากฏในสารคดีเรื่องนี้มีชื่อว่า “Where's Daddy“ หรือ “คุณพ่ออยู่ไหน” ซึ่งผู้สร้างภาพยนตร์กล่าวว่าระบบนี้จะแจ้งเตือนเจ้าหน้าที่หน่วยข่าวกรองเมื่อเป้าหมายกลับบ้าน ระบบนี้ถูกกล่าวหาว่าติดตามสมาชิกในครอบครัว โดยบางครั้งติดตามผ่านทางโทรศัพท์มือถือของลูก ๆ
ราเชล ซอร์ กล่าวว่า ระบบสอดแนมจะตรวจสอบบทสนทนาเพื่อหาคำพูดเช่น "พ่ออยู่ไหน" หรือ "พ่อจะมาถึงเมื่อไหร่" ซึ่งอาจบ่งชี้ว่าเป้าหมายได้กลับถึงบ้านแล้ว
“ในภาพยนตร์ คุณจะได้ยินเกี่ยวกับตัวเลขของนาซา คุณจะได้ยินว่ามีการอนุญาตอย่างกว้างขวางให้ทิ้งระเบิดใส่พลเรือนได้มากถึง 20 คน… มันเป็นอัลกอริทึมที่คำนวณว่าจะมีคนถูกทิ้งระเบิดกี่คนในแต่ละบ้าน” อับราฮัมกล่าวกับบีบีซี
"สิ่งที่เกิดขึ้นจริงหลังจากวันที่ 7 ต.ค. คือกลไกของนาซาเหล่านี้ [...] ทำให้การสังหารพลเรือนกลายเป็นเรื่องปกติและเกิดขึ้นได้ แทนที่จะลดความรุนแรงลง"
ความแตกต่างที่ชัดเจน

ที่มาของภาพ, The Guardian
นาซาเป็นภาพยนตร์ที่บอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับสงครามในฉนวนกาซา โดยมีภาพเหตุการณ์จากภายในพื้นที่ฉนวนกาซาเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ฉากส่วนใหญ่ของภาพยนตร์เกิดขึ้นบนดาดฟ้าอาคารในกรุงเทลอาวีฟยามค่ำคืน ซึ่งมีตึกอะพาร์ตเมนต์ทันสมัยและหน้าต่างที่ส่องสว่างด้วยแสงไฟเป็นฉากหลังให้กับวิถีชีวิตประจำวันของผู้คน
ภาพเหล่านั้นแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับความเสียหายในฉนวนกาซา ซึ่งอยู่ห่างออกไปทางใต้เพียง 70 กม. ดังที่แสดงให้เห็นในตอนท้ายของภาพยนตร์
ราเชล ซอร์ กล่าวว่าพวกเขาเลือกถ่ายทำที่กรุงเทลอาวีฟเพราะทหารและเจ้าหน้าที่หน่วยข่าวกรองหลายคนที่ให้สัมภาษณ์มาจากเมืองนี้ ซึ่งเป็นที่ตั้งของกองบัญชาการทหารอิสราเอล
"พวกเขามาจากชนชั้นสูงของสังคมอิสราเอล บางครั้งพวกเขาก็มองตัวเองว่าเป็นฝ่ายซ้าย" เธอกล่าว

ที่มาของภาพ, Anadolu via Getty Images
แต่คณะผู้สร้างภาพยนตร์ทำอย่างไรให้ทหารและเจ้าหน้าที่จำนวนมากยอมพูดคุยด้วยอย่างเปิดเผยเกี่ยวกับสิ่งที่กองทัพอิสราเอลและตัวพวกเขาเองได้กระทำในฉนวนกาซา
อับราฮัมกล่าวว่า การสร้างความไว้วางใจเป็นหนึ่งในความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดที่พวกเขาเผชิญ
"หลายคนรู้สึกว่าพวกเขากำลังมีส่วนร่วมในสิ่งที่ผิด พวกเขามีส่วนเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมหรือการฆาตกรรมที่ไม่เป็นธรรม" เขากล่าว
เขากล่าวเสริมว่า สื่ออิสราเอลส่วนใหญ่ขาดการตรวจสอบอย่างจริงจัง ซึ่งปัจจัยนี้เองที่ช่วยให้พวกเขาได้รับโอกาสในการสัมภาษณ์บุคคลเหล่านี้
"บางคนที่เราได้พูดคุยด้วยบอกว่า พวกเขารู้สึกว่าไม่เคยถูกถามคำถามเหล่านี้มาก่อน" เขากล่าว "เมื่อเราถามแล้ว พวกเขาก็ยินดีที่จะพูดคุยด้วย"
แหล่งข่าวทุกคนที่ปรากฏในภาพยนตร์เรื่องนี้ต่างขอสงวนนามไว้เป็นความลับ "การออกมาพูดเช่นนี้ถือเป็นความเสี่ยงอย่างยิ่งสำหรับพวกเขา" อับราฮัมกล่าว "นั่นคือเหตุผลว่าทำไมข้อมูลของพวกเขาจึงต้องถูกเก็บเป็นความลับ"
กระตุ้นให้เกิดการถกเถียงในพื้นที่สาธารณะ

ที่มาของภาพ, Getty Images
นับตั้งแต่ภาพยนตร์เรื่องนี้เปิดตัวอย่างยิ่งใหญ่ในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิส ผู้กำกับกล่าวว่าพวกเขาต้องเผชิญกับภัยคุกคามถึงชีวิตมากมาย และถูกนักวิจารณ์ในอิสราเอลตราหน้าว่าเป็นคนทรยศชาติ
นาฟตาลี เบนเน็ตต์ อดีตนายกรัฐมนตรีอิสราเอลเรียกภาพยนตร์เรื่องนี้ว่า "การใส่ร้ายป้ายสีอย่างน่าสยดสยองต่อลูกหลานของเรา" ขณะที่อาวิกดอร์ ลีเบอร์แมน อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของอิสราเอล กล่าวถึงผู้กำกัภาพพยนตร์เรื่องนี้ว่าเป็น "ผู้เกลียดชังอิสราเอล"

ที่มาของภาพ, AFP via Getty Images
นอกจากนี้ กองทัพอิสราเอลยังได้ออกมาโต้แย้งอย่างหนัก โดยกล่าวหาว่าภาพยนตร์เรื่องนี้นำเสนอภาพกระบวนการวางแผนเป้าหมายและการโจมตีของกองทัพอิสราเอล (IDF) ในลักษณะที่ "บิดเบือน ชวนให้เข้าใจผิด และไม่จริงใจ" พร้อมระบุว่าเนื้อหาในภาพยนตร์ตั้งอยู่บน "ข้อผิดพลาดทางข้อเท็จจริงครั้งใหญ่ ซึ่งเกิดจากการนำเสนอความเป็นจริงในรูปแบบที่บิดเบือนและมีเจตนาชี้นำ"
อับราฮัมกล่าวว่า ผู้สร้างภาพยนตร์ได้ติดต่อกับกองทัพอิสราเอลมากกว่า 10 ครั้งตลอดระยะเวลาเกือบสามปี โดยแจ้งข้อกล่าวอ้างหลักทั้งหมดในภาพยนตร์ และปฏิเสธข้อกล่าวหาที่ว่าการรายงานข่าวของพวกเขานั้นไม่ถูกต้อง

ที่มาของภาพ, Anadolu via Getty Images
เขากล่าวว่าความโกรธแค้นที่พุ่งเป้าไปที่ภาพยนตร์เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นถึงความไม่เต็มใจในวงกว้างของสังคมอิสราเอลที่จะเผชิญหน้ากับการกระทำของกองทัพในฉนวนกาซา และกล่าวว่าสารคดีเรื่องนี้ได้กระตุ้นให้เกิดการถกเถียงในที่สาธารณะในระดับที่ไม่เคยเห็นมาก่อนนับตั้งแต่เริ่มสงคราม
"สิ่งที่เราเห็นในสื่ออิสราเอลส่วนใหญ่คือ การเพิกเฉยอย่างสิ้นเชิง หรือไม่ก็เป็นการหาเหตุผลมาสนับสนุนอาชญากรรมเหล่านี้" เขากล่าว
"เมื่อการสังหารหมู่พลเรือนกลายเป็นเรื่องปกติ ผลที่ตามมาคือภาวะของการปฏิเสธความจริงอย่างสิ้นเชิง เราหวังว่าภาพยนตร์เรื่องนี้จะช่วยให้สังคมอิสราเอลสามารถทะลุผ่านกำแพงแห่งการปฏิเสธนี้ได้"


























