FIFA oo $40 Malyan siinaysa dalkii taageera qorshaheeda muranka leh

Guddoomiyaha Fifa Gianni Infantino ayaa warqad u qoray dhammaan 211-ka urur ee xubnaha ka ah isagoo sheegay inay heli doonaan $40m (£30m) haddii ay taageeraan qorshihiisa muranka dhaliyay ee ah inuu iibiyo saamiyada tartamada waaweyn.

Infantino wuxuu u qabtay waqti kama dambays ah oo ah 19-ka Sebtembar in xiriirrada kubadda cagta ay aqbalaan qorshayaashiisa haddii ay rabaan inay helaan $20m oo billow ah (£15m).

Hay'adda maamusha kubadda cagta adduunka ayaa sheegtay inay rabto inay abuurto shirkad ganacsi oo maamusha dhacdooyinkeeda ugu muhiimsan, oo uu ku jiro Koobka Adduunka, maalgashadayaasha dibaddana ay awoodi doonaan inay iibsadaan saamiyada.

Dhiirigelinta loo fidinayo waddamada ayaa timid wax ka yar 24 saacadood ka dib markii hadalkaas lama filaanaka ah uu ruxay aasaaska kubadda cagta, taasoo si degdeg ah u horseeday cambaareyn ka timid Yurub, Aasiya iyo Waqooyiga Ameerika.

Waxaa la fahansan yahay in Infantino xitaa uu qaar ka mid ah siddeed guddoomiye ku xigeen oo Fifa ah kaga tagay mugdi ku saabsan qorshihiisa, kaas oo la sheegay in lagu ururin karo $10bn (£7.52bn).

Infantino wuxuu saxiixay warqad shan bog ah, oo ay aragtay BBC, taasoo qeexaysa faa'iidooyinka soo jeedintiisa.

Warqadda ayaa sheegaysa haddii ururrada xubnaha ahi ay si wanaagsan uga jawaabaan waqtiga kama dambaysta ah, in $20 milyan "la heli doono isla markiiba" laga bilaabo 1 Janaayo 2027.

Fifa waxay xaqiijinaysaa in lacagta ay ka iman doonto "ka saarista qayb yar" oo ka mid ah saamigeeda Fifa Forward Enterprise, oo ah shirkad-hoosaad loo sameeyay inay kor u qaaddo dakhliga ganacsiga oo ay ku jiraan maalgashadayaasha gaarka loo leeyahay.

Inkasta oo Fifa ay soo jeedisay in Infantino uu faahfaahin ballaaran ka bixiyay soo jeedintiisa shirkii golaha ka hor finalka Koobka Adduunka horraantii bishan, haddana kuwa kale ee joogay ayaa si xooggan u diiday arrintan. Waxay sheegeen in Infantino uu si fudud u bixiyay aragti himilo leh oo ku saabsan mustaqbalka oo ku saabsan kor u qaadista dakhliga.

"Waa waajibkayga iyo mas'uuliyaddayda madaxweynaha Fifa inaan idiin soo bandhigo fursadahaas wax ka beddelaya ciyaarta" ayuu yiri Infantino.

"Sidoo kale waa waajibkeyga iyo mas'uuliyadeyda inaan hubiyo in soo jeedimaha noocaas ahi ay yihiin kuwo si ku filan u dhammaystiran oo suurtagal ah, oo ay ka buuxaan tirooyin la xaqiijiyay iyo ereyo cadcad si ay kaaga caawiyaan geeddi-socodka go'aan qaadashada".

Mucaaradka diiddan qorshaha ayaa aad u xoog badnaa, iyadoo dad badan ay ku tilmaameen la'aanta habraaca saxda ah inay tahay qodobka ugu horreeya ee caradooda.

Afhayeen u hadashay FA-ga ayaa tiri: "Waxaan gebi ahaanba ka warqabin soo jeedintan mana hayno faahfaahin muhiim ah, oo ay ku jiraan waxa soo jeedintu dhab ahaantii tahay iyo shuruudaha ku lifaaqan.

"Iyada oo lagu saleynayo macluumaadka xaddidan, waxaan si qoto dheer uga walaacsannahay la'aanta habraaca iyo maamulka si loo gaaro heerkan, iyo nuxurka iyo mabaadi'da muuqda ee ku lug leh.

"Marka soo jeedinta loo wadaago si buuxda oo hufan oo hadda ay ballanqaaday Fifa, waxaan caddeyn doonnaa aragtideenna, faallo dheeraad ah ayaana ka bixin doonnaa".

UEFA oo qabanaysa kulan degdeg ah

Ururka maamula kubadda cagta Yurub ee UEFA ayaa qaaday tallaabo aan caadi ahayn oo ah inay ka jawaabaan qorshayaasha FIFA ka hor inta aan si rasmi ah loo shaacin Talaadadii, iyagoo ka jawaabayay warbixino horudhac ah oo wargeysyada lagu daabacay.

UEFA ayaa cambaareysay qorshayaashaas, iyadoo sheegtay inay "ka gudbeen xadka la aqbali karo". Waxay qorsheyneysaa inay qabato kulan degdeg ah oo ay ka soo qayb galayaan dhammaan 55-ka xubnood dabayaaqada toddobaadkan si looga shaqeeyo qorshe wax-qabad.

Marka la eego sida ay dadku u dareen celinayaan, waxay noqon lahayd wax lala yaabo haddii aan ugu yaraan la soo hadal qaadin suurtagalnimada in la qaadaco tartankaas. Dhanka UEFA, xaaladdu waa mid cakiran.

Inkastoo ururka UEFA uu ka kooban yahay kaliya rubuc ka mid ah 211-ka waddan ee xubnaha ka ah FIFA, haddana waxaa ku jira inta badan kooxaha ugu guulaha badan caalamka.

Lix ka mid ah siddeedii kooxood ee gaaray heerka rubuc-dhammaadka Koobka Adduunka ee xagaagii hore oo ay ku jirto Spain oo ah dalka guulaystay ayaa ahaa kuwo ka socda Yurub. Tartamadii 2022 iyo 2018, tiradaasi waxay kala ahayd shan iyo lix.

UEFA waxay ogtahay in tartan kasta oo ay FIFA soo abaabusho uu noqon lahaa mid qiimihiisu aad u hooseeyo haddii aysan ka qaybgelin xubnaheeda.

Doodda FIFA ee ah inay ku qasban tahay inay tixgeliso soo-jeedimaha gacan ka geysan kara horumarinta ciyaarta heer caalami ayaa dhalisay walaac ku saabsan ballaarinta tartamada, xilli ay sii xoogeysanayaan qorshayaasha lagu qabanayo Koobka Adduunka ee 2030-ka oo ay ka qaybgalayaan 64 kooxood, kaas oo ay si wadajir ah u martigelinayaan lix waddan oo ka kala socda saddex urur-goboleed.

Arrintaasi waxay saameyn weyn ku yeelan lahayd jadwalka ciyaaraha kubadda cagta, kaas oo horeyba u ahaa mid ciriiri ah, qayb ahaanna ay sabab u tahay ballaarinta tartamada kooxaha Yurub.

Il-wareed sare oo ka tirsan qaybta kubadda cagta Ingiriiska ayaa u sheegay BBC Sport in khatarta ka dhalan karta qorshaha FIFA ay tahay mid ka mid ah kuwa ugu waaweyn ee soo wajahay ciyaartan, isla markaana ay la mid tahay mashruucii la soo jeediyay ee "European Super League", kaas oo dhaliyay muran badan sannadkii 2021-kii, balse la joojiyay muddo 48 saacadood gudahood ah.

Waxay u muuqataa mid aan macquul ahayn in FIFA ay arrintan uga laabato qaab la mid ah kii hore. Arrintan ugu dambeysay waxay sii kordhineysaa xiriirka adag ee u dhexeeya FIFA iyo Uefa, taasoo si caro leh uga jawaabtay isku daygii lagu doonayay in lagu martigeliyo Koobka Adduunka labadii sanaba mar markii fikraddaas uu soo bandhigay tababarihii hore ee Arsenal iyo madaxa horumarinta kubadda cagta adduunka ee FIFA Arsene Wenger sanadkii 2021.

Madaxweynaha UEFA Aleksander Ceferin ayaa qaadacay finalka Koobka Adduunka bishaan isagoo ka cabanaya dhowr tallaabo oo muran dhaliyay, oo ay ku jiraan Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump oo soo farageliyay si uu uga caawiyo ganaaxa hal kulan ee weeraryahanka Mareykanka Folarin Balogun inuu u rogo ganaax la hakiyey, taasoo u ogolaatay inuu ciyaaro kulanka wareega 16ka ee Belgium.

Sidee dunida inteeda kale uga falcelisay?

UEFA ma aha hay'adda kaliya ee aan ku qanacsanayn xaaladdan.

CONCACAF, oo qaabilsan Waqooyiga iyo Bartamaha Ameerika isla markaana martigelisay Koobkii Adduunka ee xagaagii hore, ayaa iyaduna walaac ka muujisay sida ay wax u dhaceen.

"Waxaan si qoto dheer uga walaacsanahay habraaca saxda ah ee aan la raacin" ayay hay'addu ku sheegtay bayaan ay soo saartay.

"Waxaan la qaybsanaynaa niyad-jabka dad badan oo ku sugan gobolkeenna iyo kuwa ku lugta leh ciyaarta, maadaama qorshahan oo faahfaahsan la diyaariyay lana shaaciyay ka hor inta aysan ka wada hadlin hay'adaha maamulka iyo dhinacyada ay khusayso.

"Annagoo ah hoggaamiyeyaasha kubadda cagta, waxaan nahay kuwa masuulka ka ah ilaalinta ciyaartan. Si wadajir ah, FIFA, xiriirrada qaaradaha iyo xiriir kasta oo xubin ka ah waxay leeyihiin waajib ah inay mar walba u shaqeeyaan sidii loo ilaalin lahaa danaha ugu wanaagsan ee ciyaarta".

Xiriirka Kubadda Cagta Faransiiska ayaa yiri: "Waxay si cad u dhalinaysaa su'aalo badan, gaar ahaan maadaama annaga, oo ah xiriirrada xubnaha ka ah, aanan wax lug ah ku lahayn, isla markaana aanan haysan xogta gaarka ah ee loo baahan yahay si aan uga hadalno arrimo si cad u saamaynaya mustaqbalka kubadda cagta".

Madaxweynaha La Liga, Javier Tebas, ayaa ku eedeeyay Infantino inuu isku dayayo inuu iibsado codad ka hor Shirweynaha FIFA ee soo socda bisha Maarso.

"Uma eka wax dib-u-habayn ah. Waxay u egtahay olole doorasho oo lagu maalgelinayo mustaqbalka kubadda cagta" ayuu yiri Tebas.

"Horumarinta looma isticmaali karo in lagu iibsado codad ama aamusnaan. Tartamada iyo xuquuqda ganacsi ee FIFA ma aha hanti gaar ah oo uu leeyahay Infantino.

"Qof kasta oo isku dara siyaasadda, anshaxa, lacagta iyo awoodda iyada oo aan lahayn daah-furnaan, waxba ma hoggaamin karo. "Infantino ma aha xalka maamulka FIFA. Isaga ayaa ah dhibaatada".

Xiriirka Kubadda Cagta Aasiya (AFC) ayaa yiri: "Inkastoo AFC ay aqoonsan tahay muhiimadda ay leedahay sahaminta habab cusub oo xoojin kara mustaqbalka kubadda cagta caalamiga ah, haddana hindisayaasha heerkan iyo saameyntan leh waa inay ku dhisan yihiin mabaadi'da maamul wanaagga, daah-furnaanta iyo wadatashi dhab ah".

Hans-Joachim Watzke, oo ah madaxweyne-ku-xigeenka Xiriirka Kubadda Cagta Jarmalka (DFB) isla markaana ah madaxweynaha kooxda Borussia Dortmund, ayaa u sheegay majaladda Kicker in qorshayaasha FIFA ay yihiin "weerar toos ah oo lagu qaaday kubadda cagta".

Wuxuu intaas ku daray "Halkan waxaa la dhaafay xadkii la aqbali karay. Koobka Adduunka, lix kooxood oo Yurub ah ayaa gaaray wareegga siddeedda, saddexna waxay gaareen afar-dhamaadka. Haddii kubadda cagta Yurub ay si mideysan uga soo horjeesato qorshayaashan, taasi waxay yeelanaysaa miisaan weyn".

Sepp Blatter oo ah mas'uulkii ka horreeyey Infantino ayaa isna arrintan ka hadlay, isagoo bartiisa X (oo hore loo oran jiray Twitter) ku qoray: "Xiriirka dhow ee ka dhexeeya madaxweynaha FIFA iyo madaxweynaha Mareykanka [Donald Trump] ayaa gaaray heer dhanka maaliyadda ah oo si weyn u waxyeelaynaya kubadda cagta. Cidna xaq uma laha inay iibiso ciyaarteenna".

Ururka Kooxaha Kubadda Cagta Yurub (EFC), oo matalaya in ka badan 850 kooxood, ayaa sheegay inay "habboonayd" in FIFA ay kala tashato arrintan oo ku saabsan "soo-jeedin baaxaddeedu sidaas u weyn tahay".

Waxay intaas ku dareen "Waxaan ku baaqaynaa deganaan iyo wadatashi qoto-dheer oo ku saabsan dhammaan arrimaha saameeya nidaamka kubadda cagta, iyo sidoo kale in la sameeyo habab maamul oo adag oo daah-furan si loo ilaaliyo ciyaarta mustaqbalka fog".

Xiriirka Kubadda Cagta Wales (FAW) ayaa sheegay inuusan "wali ka helin FIFA wax faahfaahin ah oo muhiim ah oo ku saabsan soo-jeedimaha la sheegay" isla markaana ay "ka walaacsan yihiin in arrimahan oo kale ay soo shaac-baxeen ka hor inta aan lala wadaagin xiriirrada xubnaha ka ah FIFA".

Si kastaba ha ahaatee, wuxuu qorshaha taageero ka helay xubin ka tirsan UEFA, waana madaxweynaha Xiriirka Kubadda Cagta Czech Republic, David Trunda.

Wuxuu u sheegay Sky News inuu "arkayo faa'iidooyinka wax-ku-oolka ah ee u soo hoyan kara kubadda cagta Czech".

"Dabcan waxaan u baahannahay faahfaahin dheeraad ah, laakiin aragtidayda gaarka ah ayaa ah inaan arkayo saameynta wanaagsan ee ku jirta ujeedooyinka FIFA" ayuu yiri.

Ururka caalamiga ah ee ciyaartoyda (Fifpro) ayaa ugu baaqay FIFA inay "dib u eegis ku sameyso soo-jeedinteeda iyadoo aan dib-u-dhac kale jirin".

Waxay sheegeen inay "si qoto-dheer uga walaaceen soo-jeedinta ah in Koobka Adduunka ee FIFA iyo tartamada kale ee FIFA loo beddelo hanti maalgashi oo ay maamulaan shirkado gaar loo leeyahay".

Waxay sheegeen in tallaabada noocaas ah ay "si aasaasi ah oo aan dib looga laaban karin u beddeli doonto sababaha iyo dhiirrigelinta saldhigga u ah tartamada", isla markaana ay "si gaar ah u walwal gelinayso in mashruuc baaxaddiisu sidaas u weyn tahay lagu diyaariyay si qarsoodi ah iyadoo uu mashruucu yeelan karo saameyn ballaaran oo ku saabsan daryeelka ciyaartoyda, jadwalka ciyaaraha caalamiga ah iyo maamulka mustaqbalka ee ciyaarta".