Qaraabada mid ka mid ah shaqaalaha markabka MT Honor 25 oo la hadlay BBC kadib dhimashadii shanta ruux

Puntland Maritime Police Force
Published
Waqtiga akhriska: 4 daqiiqo

Wasiir ku xigeenka Warfaafinta Puntland ayaa BBC-da u sheegay in burcad-badeeddu ay dileen 5 ka mid ah shaqaalihii markabka shidaalka MT Honer 25, kahor inta aysan ciidamada Puntland qaadin howlgalkii lagu soo furtay markabka.

Bile Qabowsade ayaa sheegay in ciidamada Puntland ay fuliyeen howlgal ay ku soo furteen markabka, balse burcad-badeeddu ay horay u dishay shan qof oo saarnaa.

"Nasiib-darro, burcad-badeeddu waxay shanta qof dileen ka hor howlgalka," ayuu yiri.

Mudane Qabowsade wuxuu beeniyay in shaqaaluhu ay ku dhinteen is-rasaaseyn dhexmartay burcad-badeedda iyo ciidamada Puntland intii howlgalka lagu jiray.

Sida ay sheegtay Puntland, dadka dhintay waxaa ku jira saddex Pakistani ah, hal Hindi ah iyo hal qof oo u dhashay Myanmar. Sidoo kale, afar kale oo ka mid ah shaqaalihii ayaa ku dhaawacmay weerarka, kuwaas oo kala ah saddex Pakistani ah iyo hal Hindi ah.

Maamulka Puntland ayaa sheegay in howlgalka lagu soo furtay markabka uu soo dhammaaday, islamarkaana markabku hadda gacanta ugu jiro ciidamada dowladda. Waxay intaas ku dareen in 16 ka mid ah burcad-badeedda la qabtay, halka kuwo kale oo baxsaday la baacsanayo.

Mudane Qabowsade wuxuu beeniyay eedaha sheegaya in ciidamada Puntland ay fududeeyeen baxsashada qaar ka mid ah burcad-badeedda.

"Waa warar aan sal iyo raad toona lahayn iyo borobogaando," ayuu yiri.

Maamulka Puntland weli faahfaahin kama bixin qaabka loo dilay shaqaalaha iyo sida ay burcad-badeeddu ula wareegtay markabka.

Puntland Maritime Police Force
Iska gudbi, siina wada aqrinta
BBC Somali xayeysiin WhatsApp
BBC Somali WhatsApp

Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.

Halkaan kaga soo biir

Dhamaadka xayeysiinta

Si kastaba ha ahaatee, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Pakistan ayaa sheegtay inaan weli si madax-bannaan loo xaqiijin wararka sheegaya in muwaadiniin u dhashay Pakistan ay ku dhinteen dhacdadaas. Sida ay sheegtay Wasaaradda Arrimaha Dibadda, safaaradda Pakistan ee Jabuuti ayaa heshay warar aan weli la xaqiijin oo ku saabsan in markabka dib loo badbaadiyay, waxayna xiriir dhow la leeyihiin hay'adaha ay khuseyso arrintan si loo xaqiijiyo xaaladda loona ogaado xaqiiqda jirta.

Sida ay sheegtay Wasaaradda Arrimaha Dibadda, 10 muwaadin oo u dhashay dalka Pakistan ayaa iyagana markabka dhexdiisa lagu haystay. War-saxaafadeedka ayaa lagu sheegay in howlgalku uu xiriir dhow la leeyahay hay'adaha ay khuseyso arrintan si loo ogaado xaqiiqda loona xaqiijiyo xaaladda.

Sida ay sheegtay hay'adda Ansar Burney Trust, oo ah urur u dooda xuquuqda aadanaha oo fadhigiisu yahay Pakistan, kooxda burcad-badeedda ah ayaa dalbatay madax-furasho dhan 3 milyan oo doolarka Mareykanka ah si loo sii daayo dadka la haysto.

Shirkadda maamusha markabka MT Honor 25, oo la yiraahdo Wharf Chartering, ayaa ka diiwaangashan dalka Indonesia. Kabtanka markabka ayaa u dhashay dalka Indonesia, waxaana shaqaalaha saaran markabka ku jira afar qof oo kale oo iyaguna u dhashay Indonesia.

Dalka Pakistan, muddo shan bilood ah ayaa qoysaska dadka la afduubtay waxay wadeen dibadbaxyo ay ku dalbanayaan in dowladdu ay tallaabo qaaddo si loo soo badbaadiyo dadkaas. Waxaa sidoo kale warbaahinta lagu baahiyay sawirro iyo muuqaallo laga soo qaaday dadka la haysto, kuwaas oo lagu arkayo iyagoo codsi u diraya dowladahooda.

Dhanka kale, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Pakistan ayaa dhowr jeer sheegtay inay xiriir la lahayd hay'adaha ay khuseyso arrintan si loo soo badbaadiyo muwaadiniinta Pakistan ee la haysto, isla markaana dadaallo lagu doonayo in lagu xalliyo arrintaas ay socdaan.

"Adeer ayaa ii sheegay in hawlgalkii markabka uu billowday."

,

Hussain Yousuf, oo ah injineerka labaad ee markabka shidaalka ee la soo badbaadiyay, ayaa ka soo jeeda dalka Pakistan.

Wiilka uu adeerka u yahay Hussain Yousuf, oo lagu magacaabo Talib Raza, ayaa u sheegay Asad Sohaib oo ka tirsan BBC Urdu inuu adeerkii kula hadlay khadka taleefanka kadib markii hawlgalku dhacay.

Wuxuu sheegay in maamulka Puntland uu ku mashquulsanaa hawlgal lagu soo badbaadinayo markabka oo gacanta ugu jiray burcad-badeedda tan iyo maalintii Isniinta. Sida uu sheegay Talib Raza, adeerkii ayaa taleefanka ugu sheegay in dad qaarkood ay ku dhinteen, qaarna ay ku dhaawacmeen intii lagu guda jiray hawlgalka lagu soo badbaadinayay markabka.

Talib Raza ayaa sheegay inuu ka codsaday maamulka inay si degdeg ah u diyaariyaan daryeelka dadka reer Pakistan ee markabka saarnaa ee weli nool, iyo sidii meydadka loo soo celin lahaa.

"Qoysasku waxay muddo shan bilood ah ku baaqayeen in la sii daayo dadka la haystay, balse maamulku wax tallaabo ah kama qaadin arrintaas, ugu dambeyntiina booliiska Puntland ayaa tallaabo qaaday."

Sida uu sheegay Talib Raza, wuxuu subaxnimadii Talaadada ogaaday in hawlgal laga bilaabay markabka. Markii hore, booliiska Puntland waxay sheegeen in dhammaan dadkii markabka saarnaa ay badqabaan, balse markii dambe ayaa la bilaabay in la helo warar sheegaya dhimasho iyo dhaawac.

Markabka MT Honer 25 ayaa siday 18,500 oo foosto oo shidaal ah, kaasoo ku sii jeeday magaalada Muqdisho. Markabkan ayaa la afduubay bishii April, kadib markii lix nin oo hubeysan ay qafaasheen xilli uu marayay xeebaha Soomaaliya, sida ay xilligaas BBC-da u sheegeen saraakiil amni. Kadibna waxaa lagu soo xirtay meel u dhow xeebta, oo ku taal inta u dhaxeysa magaalooyinka kalluumeysiga ee Xaafuun iyo Bandar Beyla.

Sida ay sheegeen saraakiisha, markabka ayaa lahaa 17 xubnood oo shaqaale ah xilligii la afduubayay, kuwaas oo kala ahaa 10 Pakistani ah, 4 Indonesian ah, 1 Hindi ah, 1 u dhashay Sri Lanka iyo 1 u dhashay Myanmar.

Burcad-badeednimada xeebaha Soomaaliya ayaa si weyn hoos ugu dhacday kadib 2011-kii, markii ay xoogeysteen howlgallada caalamiga ah ee ka dhanka ah burcad-badeedda, balse weerarrada iyo afduubyada ayaa mar kale soo kordhay sanadihii u dambeeyay.